Donderdag 02/07/2020

Woody Guthrie

'Een liedje dat vertelt over de eerste keer dat een kind in een droog bed wakker wordt, dat spreekt een kleuter aan. Ook al is de song meer dan vijftig jaar oud'

blijft springlevend dankzij Jan De Smet

BRUSSEL

Van onze medewerker

Koen De Meester

Hij is de aartsvader van de protestzangers, vraag dat maar aan Bob Dylan. Maar net zoals Dylan is Woody Guthrie heel wat meer dan een paar strijdliederen. De in 1912 in Okemah, Oklahoma, geboren zanger-gitarist schreef meer dan 1.000 songs, waaronder verrassend genoeg een aantal kinderliedjes. Een kolfje naar de hand van het De Nieuwe Snaar-lid Jan De Smet, die uit deze kinderschat put voor de voorstelling Woody.

De Smet wordt voor deze herwerkte versie van een minireeks voorstellingen uit 2003 bijgestaan door bassist Arne Van Dongen. De nieuwe reeks vat morgen aan en laat horen dat Guthries kinderliedjes springlevend blijven. Zijn levensloop is echter vooral verbonden met die van de arme man in de Verenigde Staten tijdens de twintigste eeuw. Woodrow Wilson Guthrie werd nochtans in een welgesteld gezin geboren, maar een reeks van tegenslagen bracht de familie aan de bedelstaf. De jonge Guthrie trouwde in 1933 met Mary Jennings en vormde samen met haar broer en Cluster Baker The Corn Cob Trio. Ook in zijn eigen familie zaten er heel wat countrymuzikanten. Het trio maakte echter geen schijn van kans in de depressietijd. Bovendien was er in 1935 de legendarische 'Great Dust Storm', die Guthrie en duizenden anderen dwong om te migreren naar beter oorden.

Zo kwam hij in Californië terecht. De aversie die hij daar en op zijn tocht als arme donder aanvoelde, vertaalde hij in een stel bijtende en ontroerende songs, waaronder 'I Ain't Got No Home' 'Tom Joad' en 'Talking Dust Bowl Blues'. De tweede song zal later niemand minder dan Bruce Springsteen inspireren. De derde deed overduidelijk bij Bob Dylan een vonk overslaan, getuige Dylan-songs als 'Talkin' World War III Blues' en 'Talkin' John Birch Paranoid Blues'.

Guthrie zong in Californië samen met Lefty Lou (alias Maxine Crissman) en was een aantal keren op de radio te horen. Het bredere publiek dat hij daardoor aanboorde, had best wel oren naar liedjes over sociale conflicten en corruptie. In 1939 vinden we hem in New York, waar hij in linkse kringen op handen gedragen wordt en er talloze malen optreedt. Hij ontmoet er ook grote blues- en folknamen als Lead Belly, Sonny Terry, Brownie McGee, Pete Seeger en Burl Ives. De sfeer is ronduit revolutionair en Guthrie schrijft er tal van protestsongs waarin hij messcherpe, antifascistische standpunten inneemt.

Het is ook in die periode dat de folkarchivist Alan Lomax de songs en stem van Guthrie opneemt. In New York schrijft hij het deels autobiografische boek Bound For Glory. Guthrie neemt, als overtuigd antifascist, ook dienst in het Amerikaanse leger. Inmiddels is hij van zijn eerste vrouw gescheiden en getrouwd met Marjorie Mazia, een lid van de Martha Graham Dance Company. Samen hebben ze vier kinderen, van wie de in1947 geboren Arlo later zelf ook een zangcarrière opbouwt. Een tijdje later wordt hij dan weer uitgenodigd om muziek te maken bij een documentaire over het bouwen van een grote stuwdam. Daaruit ontstaat het geheel van The Columbia River Songs. Het liedje 'Roll On Columbia' wordt een classic. Ook songs als 'This Land Is Your Land' en 'Reuben James' zijn evergreens geworden.

Een ander project uit de jaren veertig was Songs To Grow On, kinderliedjes die hij voor zijn kinderen maakte als hij on the road was. Het zijn die liedjes die Frank Vander linden (De Mens) schitterend vertaalde en die door De Smet van liefdevolle arrangementen voorzien werden.

De Smet maakte al op zijn zestiende kennis met Woody Guthrie: "Ik zat op Sint-Lukas in Brussel en toen vond ik in een Brusselse winkel een zangboek van Guthrie met daarin heel veel songs van hem. Daar stond een veertigtal kinderliedjes in. De universele thematiek die van die liedjes uitgaat, is enorm. Ik denk bijvoorbeeld aan het liedje dat vertelt over de eerste keer dat een kind in een droog bed wakker wordt. Zoiets spreekt een kleuter aan, ook al is de song meer dan vijftig jaar oud. Ik krijg dan ook enorm enthousiaste reacties van kleuters én ouders. Toen theater Luxemburg me drie jaar terug vroeg om iets omtrent kinderen te doen, lag de keuze voor de hand. Die liedjes zijn werkelijk pareltjes."

Maar hoe briljant en evenwichtig deze songs ook waren, in het persoonlijke leven van Guthrie speelde zich het zoveelste drama af. Hij verliet zijn tweede vrouw en kinderen en zwierf weer in Californië samen met zijn vriend, de muzikant Ramblin' Jack Elliott. Guthrie werd bestempeld als alcoholist en geesteszieke en bleek uiteindelijk Huntington te hebben, een ziekte waarbij hij geestelijk en lichamelijk volledig aftakelde. Eigenlijk was het laatste decennium, tot aan zijn dood in 1967, van de eens zo energieke en begaafde zanger één lange lijdensweg. De man die aan zijn ziekenhuisbed bezocht werd door de jonge Bob Dylan was nog slechts een schaduw van zichzelf.

Dylan zal echter niet alleen Amerika, maar de hele wereld van het gigantische talent Woody Guthrie bewust maken. Guthrie beïnvloedde verder ook zangers als Do-novan en volgens Jan De Smet zelfs Joe Strummer van The Clash, die erop stond door zijn vrienden Woody genoemd te worden. Ook tot vandaag wordt Guthries naam levend gehouden, onder meer door de twee fabuleuze Mermaid Avenue-cd's van Billy Bragg samen met Wilco. Bij de reeks van 65 voorstellingen van Woody hoort ook een boek met illustraties van Tom Hautekiet en een cd. "De cd is opgenomen in eigen beheer en daarop hoor je Geert Waegeman, Arne Van Dongen en mezelf", vertelt Jan De Smet. "We spelen samen op 50 in-strumenten, allemaal akoestisch. Daar stond ik op." De spirit van Woody Guthrie is dus nog lang niet dood.

Info: de presentatie van de cd en het boek Woody heeft morgen 23 januari plaats in de Arenberg Schouwburg te Antwerpen (www.arenbergschouwburg.be). Een volledige lijst van de voorstellingen vindt u op www.garifuna.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234