Dinsdag 26/10/2021

Portret

Wonderboy genekt door grijze muis

null Beeld RV
Beeld RV

Van wonderboy uit de provincie die kans maakte om president Boris Jeltsin op te volgen, tot de luis in de pels van Vladimir Poetin, de grijze muis die het uiteindelijk wel tot in het Kremlin schopte. Boris Nemtsov was een hervormer voor wie geen plaats meer was.

Of het een café, een protest, een restaurant of een rechtbank was, overal was Boris Nemtsov het middelpunt van de aandacht. De verschijning van de Russische oppositiepoliticus met zijn roeierstorso imponeerde. Serveersters bloosden en vergaten bestellingen op te nemen wanneer hij een compliment maakte. Politieagenten boden voorzichtig hun verontschuldigingen aan wanneer ze de opdracht kregen Nemtsov bij weer een protestactie in de boeien te slaan.

Boris Jefimovitsj Nemtsov werd in 1959 in de badplaats Sotsji geboren. Hij groeide op in Nizjni Novgorod, de stad waar hij een succesvolle academische carriere in de wis- en natuurkunde begon. In 1986, vlak na Tsjernobyl, organiseerde hij zijn eerste protestbijeenkomst - tegen de bouw van een kerncentrale in de regio. Na de val van de Sovjet-Unie, amper vijf jaar later, werd Nemtsov benoemd tot gouverneur. Met de zege van president Boris Jeltsin kreeg Nemtsov de opdracht het failliete sovjetsysteem om te kneden tot een bloeiende kapitalistische markt.

Met succes. De jonge en energieke politicus wist investeerders te lokken en de regio werd een voorbeeld voor het nieuwe Rusland. Een vrij en democratisch land dat eens en voor altijd af zou rekenen met zeventig jaar sovjetgeschiedenis. Zijn vloeiend Engels en gemakkelijke omgang sloegen aan, Nemtsov werd de wonderboy uit de provincie. Wereldleiders van Alain Juppé tot Margaret Thatcher kwamen op bezoek in Nizjni Novgorod. "Een groter contrast met de eenheidsworst van Moskou kan niet worden voorgesteld", zei Thatcher in 1993.

Vier jaar later werd Nemtsov tot vicepremier benoemd. De slimme krullenbol leek de gedoodverfde opvolger van de wankelende president Boris Jeltsin. Tot de economische crisis van 1998 roet in het eten gooide. De Russen wilden geen hervormers meer. De grijze muis Vladimir Poetin werd president.

In 2000 werd Nemtsov gekozen tot de Doema, het Russische parlement. Hij kreeg de leiding over een liberale partij die aanvankelijk fel oppositie voerde, maar later in de marge werd gedrukt. Langzaam maar zeker werd iedere vorm van tegenspraak uit het systeem geweerd. Voor hervormers, liberalen en progressieven was geen ruimte meer in het Rusland van Vladimir Poetin.

In minder dan een decennium was de eens zo machtige Nemtsov de leider geworden van een kleine protestbeweging die om de maand betoogde. Keer op keer werd Nemtsov opgepakt. In 2009 deed hij een gooi naar het burgemeesterschap van zijn geboorteplaats, een strijd die hij bij voorbaat had verloren. Bij de grote betogingen tegen Poetin in 2011 en 2012 maakte Nemtsov een pas op de plaats voor een jongere generatie, al liep hij altijd in de voorste rijen mee. Hij trok fel van leer tegen de oorlog in Oekraïne en documenteerde de megalomane corruptie in de hoogste echelons van de macht.

De Russische staatstelevisie deed er alles aan hem zwart te maken. Iedere stap werd gevolgd door televisiecamera's, zijn affaires en privéleven werden breed uitgemeten. "Poetin is immoreel", zei Nemtsov in 2012 in een interview. "Ik ben ook niet zonder zonde, maar Poetin is van een totaal andere orde. Ja, ik hou van vrouwen. Maar je kunt ook dan een eerlijk mens zijn. Poetin houdt ook van vrouwen, maar hij liegt er over. Het is een dief en een moordenaar."

Boris Nemtsov is 55 jaar geworden. Hij laat een echtgenote, vier kinderen en zijn 87-jarige moeder achter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234