Woensdag 08/07/2020

'Wonderbaarlijk leven gehad'

Vanavond neemt Juliette Gréco definitief afscheid van het Belgische publiek met een exclusief concert in het Antwerpse Rivierenhof. Niemand die haar dat na 66 jaar carrière kwalijk neemt, maar daarmee verdwijnt wel de laatste zangeres uit een generatie die het Franse chanson onsterfelijk heeft gemaakt.

"Deze concerten zijn mijn manier om dank u wel te zeggen aan een publiek dat me decennialang gevolgd heeft. Natuurlijk: het is ook een vaarwel. Maar tegelijk wil ik het geen afscheidstournee noemen. Dat klinkt zo definitief. En ik ben nooit goed geweest in afscheid nemen. Maar het zijn emotionele avonden. Ook omwille van het programma, natuurlijk: ik bezoek plekken in mijn repertoire die me gevormd hebben tot wie ik nu ben. En elke avond kom ik tot dezelfde conclusie: ik heb een wonderbaarlijk leven gehad."

Inderdaad: lees er de autobiografie van Juliette Gréco op na, en je waant je in een film. De van oorsprong Corsicaanse zangers is inmiddels 88, maar klinkt nog steeds even gedreven. Als tiener was ze al actief in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze werd gearresteerd door de nazi's, maar - in tegenstelling tot haar moeder en zus - niet gedeporteerd wegens haar jonge leeftijd.

In de jaren na de oorlog groeide ze uit tot de 'Muze van het Existentialisme', omdat ze omging met intellectuelen als Boris Vian, Jean Cocteau en Jean-Paul Sartre. Die laatste zei ooit dat Gréco "wel een miljoen gedichten in haar stem had zitten". En omdat ze in de artistieke kringen van Saint-Germain-des-Prés rondhing, werd ze algauw opgemerkt door fotografen dankzij haar opvallende verschijning. "Ik zag eruit als een tempelier. De grootvader van een vriend had een fabriek in werkkledij. Hij speelde me af en toe wat stukken door en die zette ik dan helemaal naar mijn hand."

Populair in de States

Vanaf 1949 begon ze een zangcarrière met het vertolken van teksten die haar door bekende Franse schrijvers werden aangeleverd, onder wie opnieuw Vian en Sartre. In Parijs ontmoette ze de jonge Miles Davis, op wie ze verliefd werd. De twee overwogen te trouwen, maar omdat op dat moment gemengde huwelijken tussen blanken en zwarten in veel Amerikaanse Staten nog verboden waren, kwam het uiteindelijk niet zover. Hij wilde haar de confrontatie met het Amerikaanse racisme besparen, zij wilde in Frankrijk blijven om haar carrière uit te bouwen.

Nadien werd ze razend populair in de Verenigde Staten. Haar vertolkingen van klassieke Franse chansons sloegen ontzettend aan bij de Amerikanen, en zelfs Hollywood raakte geïnteresseerd. Ze draaide er enkele films, de meeste geregisseerd door Darryl Zanuck, met wie ze tegelijk ook een relatie begon. Toch groeide het besef dat haar ware roeping in de muziek lag. "En het is een liefde die ik in heel mijn carrière geen dag verloren ben", vertelt ze. "Vergelijk het met wat je kunt voelen voor een man of een vrouw: het is een passie die bezit van je neemt, en je niet onder controle kan houden."

Ze groeide uit tot de favoriete stem van de meest vooraanstaande Franse songschrijvers, en ontdekte tussendoor enkele namen die later tot de grootste iconen van het Franse chanson zouden uitgroeien. Onder hen Leo Ferré en Serge Gainsbourg, van wie ze later werk zou blijven vertolken. En het is ook Gréco die in 1963 Jacques Brel bij het Franse publiek introduceerde. "Ik had hem drie nummers zien zingen in een bioscoop, tussen twee filmvoorstellingen in." herinnert ze zich. "Zo iemand had ik nooit eerder gezien, en ik voelde meteen dat hij heel bijzonder was. Ik ben hem achteraf gaan opzoeken, en het bleek ... een Belg. Dat alleen al was heel apart." Ze was de eerste grote ster die een aantal van zijn songs opnam, en wierp zich op als de belangrijkste promotor van Le Petit Belge.

Rustpauze

De rest is geschiedenis. Gréco werd een van de populairste namen uit het Frankrijk van de jaren 60 en songs als 'Deshabillez-moi' en 'Parlez-moi d'amour' werden classics. Ook nadien bleef ze druk in de weer, al laste ze halverwege de jaren 80 toch een lange rustpauze in. Maar op hoge leeftijd ging ze toch weer toeren, en drie jaar geleden bracht ze met Ça se traverse et c'est beau nog een studioplaat uit bij het prestigieuze Deutsche Grammophon.

Het resulteerde uiteindelijk in een loopbaan van, jawel, 66 jaar. "Zulke lange carrières bestaan nu niet meer in de muziek, en dat is zonde. Ik heb altijd van mijn rol gehouden als ambassadrice van het Franse chanson. Als je doet wat je graag doet, voelt het nooit als werk aan. Ik zou hopen dat anderen hun roeping net zo vinden als ik de mijne gevonden heb. Voor mij is het altijd een voorrecht geweest om zulke uitstekende liedjes te mogen vertolken. Elke poëet heeft zijn eigen taal, en die reikt veel verder dan het Frans. Hun woordenschat is universeel. Daarom heb ik zelf zo weinig geschreven, al heb ik het wel geprobeerd. Alleen: de lat lag zo hoog, dat het eigenlijk onbegonnen werk was. Waarom ook? Brel en Gainsbourg kun je blijven zingen. Daar raak ik nooit op uitgekeken En het publiek evenmin."

Maar straks loert dus de rustige oude dag. "Ik durf er niet aan te denken", vertelt ze huiverig. "Stilzitten is niets voor mij. Bovendien: ik ben nog steeds gezond en wel. Het zal dus een uitdaging worden om de tijd die me nog rest op een zinvolle manier in te vullen."

Juliette Gréco treedt vanavond op in het Rivierenhof te Deurne. Alle info op www.openluchttheater.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234