Vrijdag 16/04/2021

Wolfowitz, de architect van de Irakoorlog, verdwijnt in de coulissen

WASHINGTON l De salarisverhoging van zijn levenspartner heeft Paul Wolfowitz uiteindelijk toch zijn directeurspost van de Wereldbank gekost. Op 30 juni neemt hij definitief ontslag. Een einde in mineur voor de architect van de Irakoorlog en een van de meest invloedrijke ideologen van het Bushtijdperk.

Als er één figuur ooit geloofd heeft in de noodzaak van een oorlog in Irak, dan is het Paul Wolfowitz. Al in de jaren zeventig, als Pentagonmedewerker, vindt hij dat het Amerikaanse buitenlandbeleid te weinig rekening houdt met de oliebelangen in de Perzische Golf. Vooral in de Iraakse leider Saddam Hoessein ziet Wolfowitz een grote bedreiging. Irak was toen al een soort obsessie van Wolfowitz, getuigen toenmalige Pentagoncollega's. De latere onderminister voor Defensie was bovendien een man van de actie: de tactiek van de preventieve aanval, die sinds 9/11 als de huisdoctrine van de Bushadministratie geldt, was zijn vondst.

Wolfowitz' ideeën werden in grote mate beïnvloed door zijn afkomst. Zijn vader was een Poolse jood die tussen de twee wereldoorlogen naar de VS immigreerde. Bijna alle in Europa achtergebleven familieleden kwamen om in de naziconcentratiekampen. Dit zou verklaren waarom Wolfowitz een hekel heeft aan politici die met onvoldoende daadkracht optreden tegen ondemocratische regimes.

Eind de jaren negentig tekenen Wolfowitz en enkele belangrijke medestanders als Donald Rumsfeld, Dick Cheney en Karl Rove de blauwdruk uit voor het Amerikaanse buitenlandbeleid van de huidige Bushregering: het Project for the New American Century, ook wel PNAC genoemd. Volgens deze neoconservatieve denktank moesten de Verenigde Staten overal in de wereld voor democratie zorgen, indien nodig met militair geweld. Bedoeling was om een aantal schurkenstaten in het Midden-Oosten aan te pakken. Daarna zouden andere landen als dominostenen voor de Pax Americana vallen. Het eerste land dat volgens de neocons aangepakt moest worden was... Irak.

Als de Republikeinse kandidaat George W. Bush in 2000 het presidentschap verovert, stoten de PNAC-sleutelfiguren door naar de top van de macht: Cheney wordt vicepresident, Rumsfeld defensieminister en Rove kabinetschef van de president. Wolfowitz krijgt de post van onderminister voor Defensie, maar slaagt er aanvankelijk niet in om Bush te overtuigen van zijn Pax Americana.

Maar toen kwam 11 september en kreeg Wolfowitz alle ruimte om zijn wereldvisie in de praktijk om te zetten. De Irakinvasie was zowel het hoogtepunt van Wolfowitz' macht, maar tevens het begin van de afgang. Dat de Irakezen de Pax Americana zouden omhelzen, bleek een illusie. Irak werd een slagveld van sektarisch geweld. Toch beloont president Bush zijn fel bekritiseerde ideoloog met het directeurschap van de Wereldbank.

Maar ook in zijn nieuwe functie had Wolfowitz weinig moeite om velen tegen zich in het harnas te jagen. Hij omringde zich met externe raadgevers en zette een aantal toplui van de Wereldbank op een zijspoor. Toen in april bekendraakte dat Wolfowitz zijn levenspartner Shaha Riza met een aanzienlijke salarisverhoging had weggepromoveerd, bleek dat de man meer tegenstanders had dan beschermheren. Wel onderhandelde Wolfowitz dat hij zonder gezichtsverlies ontslag kan nemen. Bij de salarisverhoging van Shaha Riza ging niet de directeur in de fout, zo verklaarde de raad van bestuur gisteren, maar het personeelssysteem van de Wereldbank. Wolfowitz zelf handelde in heel deze zaak "ethisch en te goeder trouw".

Verder staat het zogoed als vast dat president Bush pas instemde met Wolfowitz' ontslag nadat hij de garantie kreeg dat opnieuw een Amerikaan aan het hoofd komt van de Wereldbank. Het spectaculaire gerucht dat Wolfowitz' plaats ingenomen zou worden door de ontslagnemende Britse premier Tony Blair, lijkt volgens de meeste waarnemers dan ook onwaarschijnlijk. (KV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234