Donderdag 25/02/2021

'WO I had niets met romantiek van doen'

Met FRONT heeft theaterregisseur Luk Perceval een requiem gemaakt van het leed van de Groote Oorlog. Het gedeelde leed van vriend en vijand, want 'iedereen wilde vrede, en toch hebben ze elkaar als beesten afgeslacht'.

Ten oorlog! Met die legendarische theatercyclus uit 1997 zal de naam Perceval altijd verbonden blijven. Als artistiek leider van het Toneelhuis voerde hij vanaf 1998 zo zijn eigen gevecht: tegen de politieke verkneutering, tegen de culturele verkleutering, tegen de extreem rechtse verzuring in thuisstad Antwerpen. In 2005 was de rek er uit: toen het Thalia Theater wenkte, sloeg hij de deur naar Vlaanderen dicht - een Perceval doet de dingen radicaal. Pas vorig seizoen kwam er een opening met Platonov, een coproductie met NTGent. Met datzelfde NTGent maakt Perceval nu FRONT, een voorstelling over verzoening.

Het trauma van de Groote Oorlog wordt dit jaar overal herdacht. Leefde het thema ook binnen uw familie?

Luk Perceval: "Niet vanuit een biografisch standpunt - mijn grootvader vluchtte op tijd naar Nederland, voor onze familie was de Eerste Wereldoorlog geen issue. Mijn fascinatie is ontstaan doordat ik als jonge gast Paul van Ostaijen ben beginnen lezen, en via Van Ostaijen ook andere oorlogsliteratuur. Het trof mij dat wat over die oorlog overgeleverd is, meestal weinig recht doet aan de gruwel.

In Duitsland wordt het collectief geheugen bepaald door Stalingrad, wel, Ieper is ons Stalingrad. Maar als je daar het museum bezoekt stoot je op een onschuldig rariteitenkabinet en een romantische voorstelling van wat oorlog is. Die folklore is goed voor de Engelse toeristen, maar het doet geen recht aan the heart of darkness, de 16 miljoen mensen en 700.000 paarden die zijn gevallen. Die horror had niets met romantiek van doen."

FRONT wil breder gaan dan het eigen, Vlaamse leed.

"In elk land wordt de oorlog herdacht vanuit een patriottistisch, vaak heraldiek standpunt. Maar ik wil daaraan juist voorbij. De essentie is dat al die jongens die vier jaar lang in slijk en modder lagen in wezen allemaal hetzelfde wilden: naar huis gaan. Toch was er iets dat hen verder dreef. Die vorm van destructie, dat onverklaarbare menselijk natuurgeweld wil ik tonen. De grote, absurde paradox: iedereen wilde vrede, en toch hebben ze elkaar als beesten afgeslacht. Die logica stopt niet bij de vernietiging van de vijand, het is een absurde vorm van zelfvernietiging."

De destructie van de mens door de mens: was dat niet ook de basso continuo onder Ten oorlog!?

"In FRONT zie je de keerzijde van die medaille. In Ten oorlog! legt Shakespeare een mechanisme bloot van macht en angst voor het verlies van die macht. Het zijn koningsverhalen, terwijl FRONT de verhalen zijn van het voetvolk dat in de tranchés zit maar geen benul heeft van de wereldpolitiek. Het weet alleen dit: als ik niet dood word ik gedood."

In FRONT wordt naast Duits ook Frans, Engels en Nederlands gebruikt. Plaatst zo'n 'polyfonie' van talen uw voorstelling niet vanzelf in een eurofiel kader?

"Dat is geen expliciet politieke keuze, maar onder die verschillende talen resoneren de emoties die ons allemaal verbinden - en theater is een medium dat toelaat die emoties te delen. Telkens zijn het nieuwsgierigheid en goesting naar samenwerking die ons de grenzen over drijven - impliciet geeft kunst zo het signaal dat er geen grenzen zijn. Dat is ook de these van FRONT: verzoening ontstaat in de kunst, niet in de economie of politiek.'

Is er ook een verzoening in de maak tussen Perceval en zijn Vlaamse of Gentse heimat?

"Ik heb wel zin om weer iets in Vlaanderen te doen, ja. Aan Gent ben ik emotioneel gebonden - ik heb memorabele herinneringen aan Vooruit, er is geen straat in Gent waar ik niet 's nachts heb rondgedoold. (glimlacht) Bij NTGent werken bovendien nog veel bekenden van de Blauwe Maandag Compagnie, dat is mijn oude kliek. (herpakt zich) Pas op, ik moet dat nuanceren. Ik heb geen zin om in Vlaanderen te komen wonen.'

Wat houdt u in Duitsland?

"Een cultuurklimaat dat in Vlaanderen al lang verdwenen is: een respect voor acteurs en regisseurs, een liefde voor theater die met de moedermelk is meegegeven. Toen men hier drie jaar geleden het Schauspielhaus wou sluiten, hebben de mensen een levende ketting gevormd door de stad. De sluiting is niet doorgegaan. Zoiets zie ik in Vlaanderen nog niet snel gebeuren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234