Dinsdag 24/11/2020

AchtergrondVerenigde Staten

Witte Huis in hoogste alarmfase na Trumps uitspraak over veteranen als ‘losers’

Protesten in Washington.Beeld Getty Images

Zelfs Melania Trump werd in stelling gebracht. Smalende opmerkingen die Donald Trump gemaakt zou hebben over gesneuvelde en gewonde militairen hebben het Witte Huis in de hoogste alarmfase doen belanden.

De president noemde de beschuldiging, gedaan in een artikel in tijdschrift The Atlantic, nepnieuws. “Niemand is meer begaan met onze militairen, onze gewonde krijgers, onze in de oorlog gesneuvelde militairen, dan ik.”

Volgens Melania Trump is het verhaal ‘niet waar’, en is het ‘een gevaarlijke tijd wanneer anonieme bronnen meer geloofd worden dan wat dan ook, terwijl niemand weet wat hun motief is.” Allerlei medewerkers en oud-medewerkers van de president bezwoeren tegenover de media dat Trump alleen maar het hoogste respect heeft voor de offers die militairen brengen en brachten voor het land.

Maar de primeur van The Atlantic werd onmiddellijk voor waar aangenomen door Trumps tegenstander bij de komende presidentsverkiezingen. Joe Biden sprak emotioneel van ‘weerzinwekkende’ en ‘on-Amerikaanse’ uitspraken, en eiste excuses van de president aan alle familieleden van gevallen militairen. “Wie denkt hij verdorie dat hij is? Hoe zou je je voelen als je nu een kind in Afghanistan had? Hoe zou je je voelen als je een zoon of dochter, een man, een vrouw, had verloren?”

Het contrast tussen beide politici kon op dit terrein bijna niet groter zijn: Trump kwam dankzij een lichamelijk ongemak onder de dienstplicht in Vietnam uit. Hij had een hielspoor. Maar onderzoek door de New York Times in 2018 suggereert dat de arts die de diagnose stelde in het krijt stond bij Trumps vader Fred.

Beeld EPA

Joe Biden is de vader van een militair. Zijn zoon Beau, in 2015 overleden aan kanker, deed in 2008 en 2009 een jaar dienst in Irak.

Het artikel in het goed aangeschreven tijdschrift The Atlantic, van de hand van hoofdredacteur Jeffrey Goldberg, schildert aan de hand van anonieme bronnen meerdere gelegenheden waar Trump zijn minachting voor militairen liet merken. Sommige daarvan waren al ongeveer bekend, maar krijgen nu duidelijker contouren.

Zo ontzegde Trump in 2015, toen hij al campagne voerde voor het presidentschap, senator John McCain uit Arizona openlijk de titel ‘oorlogsheld’. McCain werd in Vietnam gevangen genomen en gemarteld, en weigerde vrijlating zolang anderen die al langer vastzaten ook niet vrijkwamen. Maar volgens Trump kon je geen held zijn als je je gevangen had laten nemen.

Na het overlijden van McCain in 2018 werd Trump woedend toen bleek dat op overheidsgebouwen de vlag halfstok ging, en probeerde hij vergeefs dat terug te draaien. Zijn haat jegens McCain zou teruggaan op McCains verzet tegen het goedkeuren van een lening die Trump in 1996 nodig had voor een project op Manhattan.

Ook waren er al eerder vragen gerezen over Trumps afwezigheid bij de herdenking in 2018 van Amerikaanse oorlogsdoden op de Aisne-Marne begraafplaats, honderd kilometer ten oosten van Parijs. Officieel ging Trump niet omdat het regenachtige weer geen helikoptervlucht toeliet, en een rit in de auto te lang zou duren. Maar The Atlantic citeert medewerkers die erbij waren toen de beslissing werd genomen, en volgens hen was Trump vooral bezorgd dat regen zijn haar in de war zou maken. En hij vond het niet belangrijk: “Waarom moet ik naar die begraafplaats?”, zou hij gezegd hebben. “Het ligt daar vol met losers.”

Gebrek aan respect

Een soortgelijk gebrek aan respect zou hij hebben betoond tijdens een bezoek in 2018 aan de nationale begraafplaats in Arlington met zijn minister van defensie John Kelly, die later zijn stafchef zou worden. Een van de gesneuvelde militairen die ze daar kwamen herdenken was Kelly’s zoon Robert, omgekomen in Afghanistan. “Ik begrijp het niet”, zou Trump hebben gezegd over militairen die vrijwillig dienst nemen en zich voor het land in levensgevaar begeven. “Wat kopen ze ervoor?”

De president zou ook liever niet geconfronteerd worden met oorlogsgewonden. In militaire parades, waar hij een groot liefhebber van is, wil hij ze niet laten meelopen of -rijden. Mensen met ontbrekende armen of benen zouden de kijkers een ongemakkelijk gevoel bezorgen. Het was reden voor de campagne-organisatie van Joe Biden om Democratisch senator Tammy Duckworth, die tijdens haar diensttijd in Irak beide benen verloor, een telefonische persconferentie te laten geven. “Ik heb liever mijn rolstoel en titanium benen dan de zogenaamde hielsporen van Donald Trump”, zei ze.

Tegenover de anonieme bronnen van The Atlantic bracht het Witte Huis zegslieden met naam en toenaam in stelling. Trumps adviseur nationale veiligheid John O’Brien getuigde dat de president enorme zorg liet zien voor het welzijn van Amerikaanse militairen, zowel bij het voorbereiden van militaire acties, als bij bezoeken aan het militaire Walter Reed ziekenhuis in Washington.

Trumps voormalige veiligheidsadviseur John Bolton, inmiddels bepaald geen vriend of bewonderaar meer van de president, zei tegen de New York Times dat hij erbij was toen het besluit over de herdenking bij Parijs werd genomen, en dat hij de president niet over losers heeft horen praten. “Maar ik zeg niet dat hij het later op de dag niet heeft gezegd, of op een ander moment.” Hij sprak bovendien tegen dat Trump, zoals die zelf nu zegt, pas na heftig tegenstribbelen akkoord ging met het laten zitten van de herdenking. “Hij zei niet: dit is vreselijk, ik moet naar de veteranen toe. Hij accepteerde het, en dat was het dan zo’n beetje.”

Anonieme bronnen

Andere media wisten de berichtgeving van The Atlantic echter bevestigd te krijgen, al was dat ook weer op basis van anonieme bronnen. En volgens sommigen is ook het zwijgen van diverse betrokkenen veelzeggend, zoals van John Kelly en voormalig minister van defensie John Mattis, allebei oud-militairen, door Trump eerst hooggeprezen maar later ontslagen. De voormalige voorlichter van het ministerie van defensie, admiraal b.d. James Stavridis, twitterde: “Het uitblijven van ontkenningen van mijn vrienden en generaals Kelly en Mattis suggereert dat de term ‘schokkend’ niet misplaatst is.” Trump zelf suggereerde dat Kelly een van de bronnen van The Atlantic is.

Zelfs de doorgaans Trump-vriendelijke tv-zender Fox News meldde dat bronnen het verhaal uit The Atlantic bevestigen, en voegde er nieuwe feiten aan toe. Trump zou hebben gezegd geen oorlogsinvaliden te willen hebben bij de militaire parade van 4 juli 2019, onafhankelijkheidsdag, want dat was ‘geen fijn gezicht’. Trump reageerde via Twitter fel op dat ‘verraad’ van zijn huisomroep. “Jennifer Griffin zou moeten worden ontslagen voor dit soort verslaggeving. Heeft ons niet eens om commentaar gevraagd. Het is over en uit met Fox News!” (Trouw)

De verkiezingen zijn al begonnen

De beschuldigingen in de Atlantic raken Trump op een gevoelig punt en op een gevoelig moment. Hij laat zich vanaf zijn intrede in de politiek voorstaan op zijn liefde voor het leger – dat volgens hem onder zijn voorganger Barack Obama sterk verwaarloosd was – en voor militairen. Daarmee zit hij helemaal op de lijn van zijn traditioneel denkende en nationalistische achterban.

Als in dat imago een deuk komt, kan hem dat onmiddellijk electoraal schaden, en hetzelfde geldt voor Joe Biden wanneer die een onhandige uitspraak doet. Want 3 november mag dan de officiële verkiezingsdag zijn, in feite beginnen de verkiezingen de komende week al.

Vrijdag werden in North Carolina stembiljetten opgestuurd aan 600.000 kiezers die daarom hadden gevraagd, en die ze na ontvangst meteen kunnen terugsturen. Later deze maand gebeurt dat in nog 29 staten, en half oktober sluit de rest van de VS (in totaal vijftig staten plus hoofdstad Washington DC) zich daarbij aan.

Wie toch liever naar het stembureau gaat, kan begin oktober in 9 staten terecht, en tegen het einde van die maand al in 32 staten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234