Maandag 24/01/2022

Winterprik maakt einde aan januarilente

Op enkele voorzichtige pogingen na heeft het dit jaar nog niet echt gewinterd. De laatste weken deden het begrip winter zelfs geweld aan. De natuur past zich aan aan het nieuwe gunstige klimaat of 'klimaatoptimum'. Waarnemers en onderzoekers merken een verschuiving van de seizoenen. De winter geeft zich echter nog niet gewonnen: de komende week kan wit worden.

Brussel

Van onze medewerker

Dirk Hostens

Januari is de koudste maand van het jaar. Benamingen als wolfsmaand - bij dat barre weer verlieten de wolven vroeger de bossen - of ijsmaand liegen er niet om. Tegenwoordig staat januari echter niet meer zo garant voor winter. De lente komt immers steeds vroeger. Sinds 1988, het begin van het nieuwe klimaatoptimum, knoppen en bloeien bomen en planten opmerkelijk vroeger. De winters zijn zo zacht dat de natuur al in januari ontwaakt - een uitzondering was de relatief koude winter van 1996.

De Natuurkalender, een Nederlandse vereniging van vrijwillige waarnemers, legt sinds 2001 de veranderingen in bloeitijden vast. Planten en dieren hebben het voorbije jaar door de extreme weersomstandigheden andermaal hun grenzen verlegd, aldus Arnold van Vliet, coördinator van De Natuurkalender. Bloei, bladontplooiing, eerste vlinders, eerste jonge vogels, rijpe vruchten, bladverkleuring en bladval vielen één tot meer dan vier weken vroeger dan normaal. Elk seizoen waren er wel bijzondere meldingen.

Tot eenzelfde besluit komt onderzoeker Baltus Zwart van het KNMI. Hij vergeleek de periodes 1975-1988 en 1988-2001. Bomen bleken tien tot vijftien dagen vroeger te bloeien, bij kruiden en planten was dat tot dertig dagen vroeger. Zo staat de tulpenboom of magnolia al vanaf begin april in plaats van midden april in zijn prachtige outfit. Beuken en eiken, die normaal begin mei wakker worden, zijn nu al rond half april actief. Vroege bloei kan echter leiden tot meer nachtvorstschade en kan de gevoelige periode voor hooikoortspatiënten verlengen.

Duitse onderzoekers die van een netwerk van tuinen in verschillende Europese landen gebruikmaken, komen tot vergelijkbare resultaten. Die tuinen - een ervan is te vinden bij de Wageningen Universiteit - zijn speciaal ingericht voor onderzoek van de invloed van klimaatveranderingen op bomen en planten.

Niet alleen werd deze winter vroeg ingezet doordat bomen hun bladerdek in snel tempo verloren, de natuur is er dit voorjaar ook weer razendsnel bij. De sneeuwklokjes steken hun kopjes alweer naar boven en er zijn al meldingen van bloeiende hazelaars en elzen. Verschillende bomen krijgen hun eerste lentekriebels en staan al in de knop. Oorzaak is het zachte weer van december en de eerste helft van januari.

Als je de weermodellen bekijkt, heeft de winter echter nog niet al zijn pijlen verschoten. De natuur zou de komende week weleens terug tot stilstand kunnen komen. Meteoservices ziet zelfs een stevig winters interval na het weekeinde, niet superkoud maar mogelijk wel sneeuwrijk. Vanaf zondag draait de wind naar het noorden en dendert koude lucht Vlaanderen binnen. Maandag en dinsdag kan die polaire lucht sneeuw bevatten. In een aantal modellen draait de wind daarna opnieuw naar het westen en krijgen we dooi, in andere blijft de winter aan zet.

Natuur ontwaakt een tot vier weken vroeger dan kwarteeuw geleden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234