Maandag 21/10/2019

Italië

Winst voor extreemrechtse en populistische partijen in Italië: Lega claimt premierschap

Matteo Salvini, leider van Lega, is duidelijk tevreden met de overwinning. Beeld EPA

Matteo Salvini, de leider van de extreemrechtse Lega, heeft vandaag "het recht en de plicht" geclaimd om Italië te leiden. Lega heeft gisteren, net als de populistische Vijfsterrenbeweging, een klinkende overwinning behaald. Maar geen van de op voorhand gesloten coalities heeft genoeg stemmen gehaald voor een Kamermeerderheid. Een patstelling dreigt.

Door de invoering van een nieuwe kieswet - een soort hybride tussen een districtenstelsel en evenredige vertegenwoordiging - zou 40 procent van de stemmen in theorie voldoende zijn geweest voor een Kamermeerderheid. Op basis van de eerste uitslagen van zondagnacht heeft geen van de machtsblokken die grens echter geslecht. Ze zullen daarom moeten samenwerken om een regering te formeren.

De Vijfsterrenbeweging, de populistische protestpartij die ooit werd opgericht om de politieke kaste op te schudden, kreeg op basis van gedeeltelijke officiële resultaten 32 procent van de stemmen - een van de grootste successen ooit voor een populistische partij in Europa.

Luigi Di Maio, partijleider van de Vijfsterrenbeweging. Beeld AFP

Het extreemrechtse blok, een lijstverbinding tussen Silvio Berlusconi's Forza Italia, de Lega en de zeer nationalistische splinterpartij Fratelli d'Italia, haalde ongeveer 37 procent van de stemmen. Binnen die coalitie was de Lega de grote winnaar met 18 procent, tegenover 14 procent voor Forza Italia.

"Dit is een triomf", zei Vijfsterrenkopstuk Alessandro di Battista afgelopen nacht. "Een geweldige overwinning die alle anderen eindelijk verplicht met ons te praten." De Vijfsterrenbeweging is nu verreweg de grootste partij van Italië. Die positie neemt de partij over van de linkse regeringspartij Partito Democratico (PD), die onder aanvoering van oud-premier Matteo Renzi een historisch slecht resultaat haalde: minder dan 20 procent van de stemmen.

Het Italiaanse persagentschap Ansa kondigde vanmiddag aan dat Renzi na de verkiezingsnederlaag opstapt als PD-leider. Dat werd echter prompt gevolgd door een tweet van Renzi's woordvoerder. Wel geeft Renzi straks rond 17 uur een persconferentie. Vrijdag had Renzi nog aangekondigd dat hij tot 2021 op post wil blijven.

Salvini wil het land leiden

Maar de coalitie van de Lega met Forza Italia en twee kleine extreemrechtse partijen kwam als het sterkste blok uit de parlementsverkiezingen. Omdat het blok meer stemmen heeft gehaald dan Silvio Berlusconi's Forza Italia, eist Matteo Salvini het premierschap op.

Met de Vijfsterrenbeweging (M5S), de populistische partij die met 32 procent als grootste partij uit de bus is gekomen, weigert Salvini alle medewerking.

In Milaan werd Silvio Berlusconi tijdens het stemmen besprongen door een topless activiste van de feministische protestgroep Femen. Beeld EPA

Het centrumlinkse blok scoorde net iets meer dan 23 procent, waaronder ruim 19 procent voor de regerende Democratische Partij (PD).

Lange coalitieonderhandelingen

Op basis van de eerste uitslagen is in ieder geval te stellen dat Italië rekening moet houden met een lange, zeer moeizame periode van coalitieonderhandelingen en mogelijk zelfs nieuwe verkiezingen. Zeker na de afgelopen campagne, die voor Italiaanse begrippen spijkerhard was, staan de meeste partijen lijnrecht tegenover elkaar.

Is de Vijfsterrenbeweging bijvoorbeeld bereid ideologisch water bij de wijn te doen door samen te werken met andere partijen? En zo ja: met wie? De Lega van Matteo Salvini zou een optie kunnen zijn; beide partijen hebben soortgelijke ideeën over een aantal belangrijke thema's als corruptie (kortwieken), migranten (strengere opstelling) en Europa (zéér sceptisch). Maar accepteren de linkse kiezers van de Vijfsterrenbeweging dat wel? En wat voor rol is er na gisteren weggelegd voor Silvio Berlusconi? Een op voorhand voorspelde 'Grote Coalitie', waarbij zijn Forza Italia de handen ineen zou slaan met andere traditionele partijen als de centrumlinkse PD, lijkt op basis van de eerste uitslagen uitgesloten.

Oud-premier Matteo Renzi bij het afsluiten van de kiescampagne in Firenze. Zijn Partito Democratico haalde een historisch slecht resultaat. Beeld EPA

Onrust

De verkiezingen verliepen gisteren onrustig. In Palermo bleek een groot deel van de stembiljetten fouten te bevatten, waarop ze opnieuw gedrukt moesten worden. In Rome werd een aantal kiezers teruggeroepen omdat hun stemmen in de verkeerde bus waren beland en in Milaan werd Silvio Berlusconi tijdens het stemmen besprongen door een topless activiste van de feministische protestgroep Femen, die met een zwarte stift op haar lichaam had geschreven: 'Berlusconi, je bent verlopen'.

Overal was het weer slecht en overal waren de rijen lang. Dat kwam niet door de opkomst, die met 73 procent historisch laag lag, maar vanwege een nieuwe stemprocedure bedoeld om fraude tegen te gaan. Zo stond de huidige premier van Italië, Paolo Gentiloni, bijna een half uur bij zijn stembureau in de rij voor hij zijn eigen partijlogo mocht aankruisen.

Het haalde weinig uit: de PD - een partij die in 2014 nog 41 procent van de stemmen bij Europese verkiezingen - werd genadeloos afgestraft voor de twee Italiaanse crises die Italië de afgelopen regeerperiode hard troffen: de kredietcrisis en de migratiecrisis. De partij lijkt zich nu te moeten opmaken voor een plek in de oppositie.

Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234