Donderdag 29/07/2021

leegstand

Winkel verkommerd? Zet er een starter in

Een leegstaande winkel in Mechelen. Beeld Wouter Van Vooren
Een leegstaande winkel in Mechelen.Beeld Wouter Van Vooren

Vlaamse centrumsteden vechten tegen de groeiende leegstand van winkelpanden. Ze brengen er tijdelijk jonge ondernemers onder voor een fractie van de gangbare huurprijs. In ruil betalen eigenaars geen leegstandsbelasting. Mechelen en Kortrijk doen het al, maar ook de rest van Vlaanderen toont interesse.

Twaalf starters hebben hun weg in Mechelen gevonden naar een verkommerd handelspand. Ze deden dat met de hulp van vzw MEST, waarvan de naam komt van de eerste twee letters van 'Mechelen' en 'starters'. "Jonge ondernemers betalen de eerste maanden 45 procent van de gangbare huurprijs en geen waarborg", legt initiatiefnemer Toon Diependaele uit. "Als de normale huur 1.000 euro is, spaar je zo op jaarbasis gemakkelijk 7.000 euro uit."

MEST krijgt inzage in het leegstandsregister van de stad, contacteert de eigenaars en probeert hen samen met de dienst economie van Mechelen te overtuigen om de deuren open te zetten voor jonge ondernemers. "Dat is niet altijd even gemakkelijk," zegt Diependaele, "maar met de nieuwe regels hebben we toch een stok achter de deur." Mechelen paste recent de heffing op leegstand aan, waardoor eigenaars die hun pand aanbieden tijdelijk geen leegstandsbelasting hoeven te betalen. "Voor een groot pand moet je na drie jaar tot 25.000 euro ophoesten, en ik ken er zo een paar."

Jong en ambitieus

Op 19 juni gingen vijf winkels open in een leegstaand pand aan de Onze-Lieve-Vrouwstraat in Mechelen. In mei kregen Vincent, Ilona en Noro de sleutel, amper een maand later zijn de deuren opengegaan.

Starters kunnen een ruimte huren voor een periode van drie maanden tot twee jaar. De eigenaars krijgen de eerste zes maanden geen inkomsten, die worden voor de kosten van de vzw en de contractopsteller gebruikt. "We zouden het gratis kunnen doen," vertelt Diependaele, "maar dat is concurrentievervalsing voor de rest van de buurt. En het heeft geen enkele zin om jongeren te laten ondernemen als ze niet begrijpen dat ze elke maand hun vaste kosten moeten betalen." De vzw wil vooral een springplank voor ondernemers zijn, zeker voor net afgestudeerde jongeren. Daarom werkt MEST samen met de Thomas More hogeschool en ondernemersorganisaties Voka en Unizo.

De leegstand van commerciële panden blijft vooral in centrumsteden een probleem. In Vlaanderen is dat volgens onderzoeksbureau Locatus gemiddeld 7,2 procent, in Antwerpen en Limburg gaat dat zelfs boven de 8 procent. Omdat huurcontracten voor minstens drie jaar worden vastgelegd, kan het voor eigenaars interessanter zijn om een handelspand een paar jaar leeg te houden, leegstandsbelasting te betalen en het pas te verhuren als er iemand bereid is om er een marktconforme prijs voor te betalen. Om die praktijk tegen te gaan en om startende pop-upondernemers te ondersteunen, hebben de Vlaamse Parlementsleden Lorin Parys en Jos Lantmeeters (beiden N-VA) eerder dit jaar een wetsvoorstel ingediend dat huur op korte termijn eenvoudiger moet maken. "Er is een akkoord over binnen de meerderheid",bevestigt Parys. "Over een paar maanden is het rond."

Er is grote interesse bij Vlaamse steden naar dit soort van initiatieven. Kortrijk Zaait haalde de mosterd in Mechelen en inspireerde op haar beurt Zottegem. Brugge en Kapellen hebben gelijkaardige initiatieven en ook Gent, Antwerpen en Genk tonen belangstelling.

Vincent Moens (20)

Flowers & Decorations

"Toen ik mijn eigen naam op het etalageraam zag, heb ik een traantje moeten wegpinken."

Het is rustig in de winkel. "Het warme weer zeker," weet Moens. "Maar ik ben al wat aan het schetsen voor mijn kerstetalage." Moens is een van die ondernemers die niet anders kan dan ondernemen. Op zijn achtste weet hij het al. Hij laat zijn moeder een interview zien met interieurarchitect Pieter Porters. "Ik zie het nog voor me, Pieter Porters met de P van passie. 'Dit is wat ik wil', zei ik haar."

Na een paar stages, onder meer bij Porters en decoratiebedrijf Goodwill - "Wat is er beter dan een zomer lang met glitters spelen!" - zet Moens op zijn achttien jaar de stap naar een eigen zaak. Vanuit zijn ouderlijk huis in Zemst geeft hij workshops bloemschikken en verzorgt de kerstdecoratie van bedrijven. "Ik merkte dat ik altijd in dezelfde vijver viste, dan ben ik naar Mechelen gekomen."

Hij trok naar de bank voor een lening, maar botste op een muur. Wat hij nu moet betalen aan MEST lukt zonder lening. "Ik wil hier een jaar draaien, met die cijfers ga ik naar de bank om hen te overtuigen, want ik wil mijn eigen winkel kopen."

null Beeld rv
Beeld rv

Ilona Bercx (22)

Loulou's

"Is er maar één pashokje?", vraagt een dame ongeduldig. Ilona verontschuldigt zich. "Het is plots druk, mevrouw." De vintagewinkel Loulou's is klein en niet meteen voorzien op een overrompeling. Helemaal perfect afgewerkt is de winkel niet, maar aan de foto's van de ruimte te zien voor Bercx er introk, mag het een klein wonder heten dat de winkel er vandaag staat. "In Antwerpen en Leuven heb je al vintagewinkels, maar niet in Mechelen", zegt Bercx. "Ik geef mezelf een jaar om het concept uit te testen, als het aanslaat zie ik wel weer verder."

Bercx werkte al een tijd in klerenwinkels, en ze had zin om er zelf een te openen, maar de drempel was te hoog. "Ik wist dat ik een eigen zaak wou, maar dit maakt alles veel eenvoudiger. Anders had het veel langer geduurd voor ik de stap had durven te zetten."

Als je door de Onze-Lieve-Vrouwstraat loopt, overvalt je een sterk gevoel van vergane glorie. Laat het net die scherpe kantjes zijn die Bercx zo aantrekkelijk vindt. "Ik zit hier graag, de buren zijn geweldig en je voelt dat er hier wat te gebeuren staat."

null Beeld rv
Beeld rv

Noro Khachatryan (32)

Studio Khachatryan

Khachatryan werkt al vijf jaar als designer. Hij maakt ontwerpen voor renovaties, meubels en wat hij zelf vrij werk noemt. "Dat is het zaligste om te doen."

Khachatryan verhuisde op zijn zeventien van Armenië naar België. Na zijn studies in Brussel bleef hij daar hangen, maar de zoektocht naar een eigen, permanente werkplek was niet eenvoudig. "Ik kon een atelier op dagbasis huren tegen een geweldige prijs, maar je blijft beperkt, want op het einde van de dag moet je de sleutels teruggeven."

Vorig jaar trok hij met zijn studio naar Mechelen, aan de overkant van de grote ruimte die hij sinds drie weken huurt. "Op een dag had ik wat materiaal dat ik niet in mijn studio kwijt kon. Zolang ik weet is die ruimte aan de overkant leeg. Ik vroeg aan de eigenaar of ik mijn spullen er een paar dagen kon achterlaten, maar dat wou hij niet. Best grappig dat ik het hier vandaag huur. Nu heb ik eindelijk een plek waar ik mijn ding kan doen."

Khachatryan wil op termijn zijn volledige tijd aan het vrije werk besteden, dit atelier moet hem op weg helpen. Onlangs kon hij een stuk verkopen aan een galerij in Parijs. "Ik hoorde een interview op de Franse radio met een Amerikaanse jazzmuzikant. Die had het over wat je publiek wilt dat je speelt en wat je zelf wilt spelen. Dat heeft me goed aan het denken gezet."

null Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234