Vrijdag 15/11/2019

windenergie

Windmolens in zee zijn plots te duur

Beeld ANP XTRA

Heibel tussen de regering en investeerders in offshore. Energieminister Marghem (MR) wil een 'federale Turteltaks' voor de consument vermijden en verlaagt de subsidies. Ondernemers dreigen er daarom mee hun plannen op te bergen, wat onze groenestroomdoelen op de helling zet. "Een regering die de kerncentrales openhoudt verstoort de markt en dan krijg je dit."

Ons landje zit met drie grote offshorewindparken voor zijn kust in de wereldtop. Alleen het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Duitsland staan verder. En nog andere investeerders, goed voor vijf parken, staan te popelen om ook hun projecten uit te rollen.

Maar twee projecten die al in de finale onderhandelingsfase zitten met leveranciers en banken, Rentel (spin-off van baggeraar DEME goed voor 1,2 miljoen euro) en Norther (spin-off van energieleverancier ENECO, 1,3 miljoen), dreigen ermee er de stekker uit te trekken nu de regering subsidietarieven verlaagt. Want daardoor zijn ze niet meer rendabel, zo klagen ze aan.

Om tegen 2020 de klimaatdoelstellingen te halen beloofde de overheid eerder om te investeren in extra offshorewindparken, goed voor 14 tot 15 miljard euro over een periode van 20 jaar of 720 miljoen euro per jaar. Een bedrag dat wordt doorgerekend aan de consument. Nu betaalt een gemiddeld gezin 14 euro per jaar voor de bestaande parken. Eenmaal alles gerealiseerd, kan dat 42 euro worden.

Om een soort Turteltaks-fiasco te vermijden, waardoor ieder gezin jaarlijks 100 euro ophoest om de put van zonnepaneelsubsidies te dichten, probeert energieminister Marie-Christine Marghem (MR) nu om de subsidies voor de offshorewindparken te verminderen.

Eind vorig jaar beperkte Marghem de onder haar voorganger Melchior Wathelet (cdH) voorziene subsidie al, wat in totaal een besparing van 50 miljoen euro opleverde. De projecten die eind dit jaar hun financieel plan klaar hebben, krijgen wel nog altijd een gegarandeerde opbrengst van 138 euro per megawattuur stroom. Dat is de hoeveelheid stroom die in een uur kan worden geproduceerd door een generator met de capaciteit van één megawatt. Een modaal gezin verbruikt per jaar gemiddeld 3,6 tot 3,9 megawattuur. Voor wie later is, wordt dat 132 euro Net daarom is er voor Norther en Rentel haast bij.

• Om tegen 2020 de klimaatdoelstellingen te halen beloofde de overheid te investeren in extra offshorewindparken, goed voor 720 miljoen euro per jaar
• Nu betaalt een gemiddeld gezin 14 euro per jaar voor de bestaande offshorewindparken. Als alle geplande parken gerealiseerd worden, kan dat oplopen tot 42 euro

'Negatieve uren'

Die bijsturing was voorzien in het regeerakkoord om te vermijden dat de Europese Commissie, die op staatssteun controleert, de projecten zou terugfluiten. Marghem baseerde zich daarbij op een analyse van energiewaakhond CREG, die een op onderzoek gefundeerd subsidiëringsvoorstel deed.

Op een koninklijk besluit, essentieel om van start te gaan, blijft het echter nog wachten, tot grote ergernis van de investeerders, die dringend nood hebben aan duidelijkheid. "Uiterlijk begin mei is het klaar", zo suste Marghem eerder.

Maar vandaag is het wettelijk kader er nog altijd niet. En dat is wel degelijk omdat de regering de steun het liefst toch nog een stuk naar beneden haalt. En die regering zit gekneld tussen enerzijds de consument, die haar een 'tweede Turteltaks' zwaar zou aanrekenen, en anderzijds de investeerders, die rendabel willen zijn en met hun projecten cruciaal zijn om de groenestroomdoelen te halen.

Momenteel draait de discussie om hoeveel steun de producenten krijgen voor de uren dat de windmolens stroom produceren die niet op het net wordt gezet omdat er geen vraag of een overaanbod is. Onder Wathelet was vastgelegd dat er voor de eerste 72 van die 'negatieve uren' geen subsidie kwam. Hierover kwamen vragen van de Europese Commisse. Die wilde weten waarom er na die 72 uren wel steun zou komen. In het compromis dat nu voorligt zou enkel de eerste komende vijf jaar de oude regeling gelden. Daarna zou een regime worden ingevoerd waarbij pas vanaf 300 negatieve uren subsidies volgen.

De industrie verwerpt dat voorstel omdat zo de financiering van hun projecten onmogelijk wordt, schrijven ze in een brief aan Marghem. Zelfs met een bijsturing die maar half zo streng is, zouden hun investeringen niet renderen, zo klinkt het.

Groene energie

"Dit gaat om een miljardeninvestering. Niemand gaat zo'n risico nemen als het wetgevend kader achteraf nog gewijzigd wordt", zegt Annemie Vermeylen van het Belgian Offshore Platform (BOP), dat de investeerders in hernieuwbare energie verenigt.

Vrijdag zitten de betrokkenen opnieuw rond de tafel.

Energie-experts hebben het over een 'pervers' scenario. "De overheid heeft zelf de markt verstoord", zegt energiespecialist André Jurres. De energieprijs is de laatste maanden gekelderd en dat heeft te maken met de beslissing van de federale regering om de kerncentrales tien jaar langer open te houden.

Jurres: "Door subsidies te blijven geven aan oude energievormen, zoals kernenergie, wordt het nog moeilijker voor hernieuwbare energievormen om rendabel te zijn en de regering weet heel goed dat de subsidies verlagen daarom niet realistisch is. Toen Marghem vorig jaar besliste om de subsidies naar beneden te herzien, was het nog net rendabel. Maar de feiten hebben haar ingehaald, onder andere door haar eigen beslissingen. Er zullen net meer subsidies voor offshore nodig zijn."

Bovendien zijn de negatieve uren die de windenergieproducenten nu meer gaan kosten een gevolg van de verlengde levensduur van kerncentrales, zegt Jan Vande Putte, energiespecialist bij Greenpeace. "Deze discussie voedt nu weer het verhaal dat groene energie zo duur is voor de consument. Maar dat is zo omdat de regering besliste de oude energievormen altijd maar weer voorrang te geven op het net."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234