Woensdag 27/10/2021

Windmolens: de nieuwewintercollectie

U vindt ze mooi of lelijk maar één ding staat, letterlijk en figuurlijk, als een paal boven water: er overheen kijken kunt u niet. De Morgen richtte een blik op de horizon van de windindustrie en zag dat er voor ieder wat wils is. Over windwokkels en slagroomkloppers, vanwaar de wind ook blazen zal.

Het is een winderige dag als ik de dijk van Wenduine afschuim. Mochten er vandaag molenwieken aan de einder staan, de lucht zou zwanger zijn van de elektriciteit. In afwachting hou ik een kleine enquête en vraag aan honderd passanten wat zij vinden van de windmolenplannen in onze territoriale wateren, zoals dat zo mooi heet.

"Bent u voor of tegen de bouw van windmolens binnen gezichtsafstand van de kust of laat het u onverschillig?" luidt mijn vraag. Het resultaat: 45 procent blijkt voor, 40 procent tegen en 15 procent maakt het niet uit. Voor de uitgesproken opposanten heb ik nog een korte bijvraag: "Zou u er uw daguitstap of vakantie voor laten?" Vier mensen knikken bevestigend, de rest zou er zich bij neerleggen. "Zolang ze mijn zon maar niet afnemen", antwoordt een man, achter een pint gezeten.

Begin 2005 zou in de Noordzee de bouw van een grootscheeps windproject aanvangen. Op de Thorntonbank, voor Knokke-Heist, 27 kilometer de zee in, aan eenieders gezichtsveld onttrokken. Een project dichter bij de kust, op de 'Vlakte van de Raan', stuitte op 25 maart jongstleden op een arrest van de Raad van State. Een oudere dame met een appartment op de dijk vreesde er haar unieke uitzicht op de zonsondergang mee te verliezen. Maar ook in het binnenland krijgen windmolens vaak de wind van voren. De voorbije maanden werden projecten in Brugge, Kortrijk en Ekeren afgelast. Toekomstige buurtbewoners zien zichzelf liever niet in de schaduw van deze mastodonten gezet.

Windmolens zorgen kennelijk voor polemiek. Voor de ene zijn het driepotige gedrochten, die lawaai maken en in de weg staan, de ander juicht hen driewerf toe. Feit is: je kunt er niet naast kijken. De huidige generatie windmolens kent exemplaren die meer dan 100 meter boven de grond uitrijzen, met wieken van om en nabij de 40 meter. Filip Martens, directeur van C-Power, het consortium dat het Thorntonproject vorm zal geven, is vertrouwd met de controverse. "Algemeen kun je stellen dat hoe verder je de zee ingaat met je molens, hoe groter de maatschappelijke acceptatie. Maar er zullen altijd mensen zijn die hardnekkig neen zullen blijven zeggen. Omdat ze vinden dat de zee voor vissers en schepen is, maar ook omdat ze die molens esthetisch als een doorn in het oog beschouwen."

Nando Timmer, assistent-professor bij de sectie Windenergie van de Technische Universiteit Delft (Nederland), denkt dat de esthetiek slechts bijzaak is. "Vragen over mooi of lelijk zullen snel verdwijnen als blijkt dat door die molens de elektriciteit goedkoper wordt. Het mindere uitzicht zal dan niet opwegen tegen wat meer geld in de portemonnee." Wel erkent hij dat windmolens met hun uniform grijs of wit uiterlijk enigszins saai aandoen. Wat kleur hier en daar zou geen kwaad doen, "zolang je er maar geen hoofdpijn van krijgt". Dit laatste is volgens Nando Timmer ook een de redenen waarom de doorsnee windmolen drie wieken draagt. "In het verleden zijn er molens geweest met een of twee wieken, de oude graanmolens hadden er vier. Maar drie zou rustiger aan de ogen zijn."

Wat weinig mensen weten is dat windmolens niet het monopolie hebben op het opwekken van windenergie. Er zijn ook andere mogelijkheden. In het Nederlandse Nuenen, vooralsnog louter bekend omdat Van Gogh er enkele jaren heeft verbleven, heb ik een afspraak met Wim Stevenhagen, zaakvoerder van Stevenhagen Energie & Tractie (SET). Hij is de enige in de wijde omtrek die Windside-turbines invoert uit Finland. Zelf doopte hij ze om tot 'windwokkels'. Zij vangen wind door middel van een spiraalvormige cilinder, een soort uitgewrongen wiek, die om z'n verticale as draait, als een ballerina bij een pirouette. "Ze zijn geruisloos, hebben een aantal technische voordelen en zien er daarenboven prachtig uit. Iedereen is er meteen voor gewonnen. Je zou ze zo in je tuin zetten", zegt hij vol bekeringsijver. Voorlopig wordt dit type windturbine hoofdzakelijk aangewend in afgelegen gebieden voor professioneel gebruik. Vaak onder extreme weersomstandigheden, van de Sahara tot de arctische winters van Groenland.

Maar als het van Wim Stevenhagen afhangt zie je ze binnenkort overal opduiken. "Op het dak voor de opwekking van elektriciteit voor eigen gebruik, op het stadsplein als stedelijk uithangbord voor een duurzaam beleid of zelfs gewoon als verfraaiing." Want de Finse producent heeft meteen aan de estheet in ieder van ons gedacht. Zo hebben ze een uitvoering die zichzelf verlicht in het donker en door de kleurschakering vervaarlijk perfect een vlam imiteert. "Is het niet prachtig?" vraagt Wim Stevenhagen retorisch. Momenteel onderhoudt hij onder meer contacten met het stadsbestuur van Eindhoven, die er een aantal pleinen mee wil opluisteren. Een eerste verkocht hij reeds aan een... Belgisch bedrijf.

Voor alternatief nummer twee bel ik met Steven Peace. Hij is directeur van Eurowind Developments, een Brits bedrijf dat zich inlaat met de ontwikkeling van duurzame energie. Sinds 1994 is hij volop in de weer om zijn droom nieuw leven in te blazen. Het idee waar Steven Peace mee speelt, is in se zeer eenvoudig. Het bouwt verder op een golf van onderzoeken die na de oliecrisis in 1973 werden opgestart, maar waarover sinds het einde van de jaren tachtig weinig meer werd vernomen. Op dat moment experimenteerde men met een soort gigantische H die rond een paal draait. Steven Peace en zijn team werkten dit concept verder uit. Zo is het niet langer een roterende H, al is het er nog wel schatplichtig aan. Bovendien kan het op een bestaande structuur gemonteerd worden. Op een schoorsteen bijvoorbeeld, waardoor heel wat infrastructuurkosten uitblijven. Als de wind waait, vangt de constructie die op en draait zo rond en rond. Momenteel is Eurowind naarstig op zoek naar financiers en een testlocatie. "Wij zijn klaar, het is enkel nog een kwestie van fondsen zoeken om een eerste prototype te bouwen."

En er is meer. In mijn speurtocht stoot ik op turbines die op grote slagroomkloppers lijken, of met een wirwar van wieken. Voor elke windrichting wat wils, zo blijkt. En misschien ook voor hen die het niet zo hoog op hebben met de klassieke windmolen. Zoals Nando Timmer zegt: "Het is noodzakelijk naar alternatieven te kijken. We moeten niet op één paard gokken en de rest uitsluiten. In de bebouwde kom kun je moeilijk een gigant van een windmolen neerplanten. Daar bestaan dan weer andere mogelijkheden. Al zal er nog heel wat water door de Rijn stromen voordat die allemaal benut kunnen worden."

Info: SET, www.set.nl

Eurowind Developments, www.eurowind-uk.net

Een Finse producent heeft een uitvoering beschikbaar die zichzelf verlicht in het donker en bijna perfect een vlam imiteert

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234