Maandag 27/06/2022

wim opbrouck en Walter Bart openen het nieuwe NTGent

Opbrouck: 'Ik speel een man die op een bankje herinneringen oprakelt aan zijn vrouw. Het zit allemaal in zijn kop. Dat vraagt een verstilde en geconcentreerde vorm van spelen, bijna als een blikje tomatenpuree'Bart: 'We hebben naar elkaars fantasie�n gepeildd en daar kwamen gruwelijke dingen uit. Mensen met een loden pijp op hun tanden slaan om te zien hoe dat klinkt, en zo'

Een blijde intrede vol geweld

'Hoe is het bij jullie? Ook stress, zeker?' Wim Opbrouck en Walter Bart weten waarover ze praten, met het openingsweekend van NTGent voor de deur. De een speelt de hoofdrol in De asielzoeker, de ander doet met Wunderbaum De Rollende Road Show. Beide premières moeten de blijde intrede van artistiek leider Johan Simons in Gent luister bijzetten op de planken. 'Licht wordt het absoluut niet', weet Bart. 'We hopen dat de toeschouwer de zaal verlaat met de vraag hoe agressief hij is.'

Gent

Van onze medewerker

Wouter Hillaert

Niets is nog hetzelfde als je het Groot Huis aan het Sint-Baafsplein binnenloopt. Simons has entered the building en dat is eraan te merken. Weg zwarte marmer, alles in sober hout. De rode tapijten van het Publiekstheater zijn finaal opgerold, de vloer is vrijgemaakt voor de bezige artistieke familie van NTGent. De inkomhal werd omgedoopt tot de T-bar, een prettige lounge die zicht biedt op het plein. "Het droomtheater van Simons is een glazen huis waar iedereen aan het venster kan komen piepen hoe er gewerkt wordt. Zelfs de keuken zou hij transparant maken", verklaart Bart.

Wat Simons en zijn ploeg de voorbije weken bekokstoofden, is straks te zien in De asielzoeker. De voorstelling is een bewerking van de roman waarmee Arnon Grunberg in 2004 de AKO-Literatuurprijs won. Centraal staat Beck, een man die zijn doodzieke vrouw ziet trouwen met een ingeweken Algerijn. Hij vindt dat best, stelt zijn plekje in bed graag ter beschikking. Beck heeft het al lang afgeleerd illusies te koesteren, of dat beweert hij toch. Het is een complex personage, zegt Opbrouck. "Je kunt hem puur op cynisme spelen, maar dat vind ik niet interessant. Ik heb de neiging om Beck meer te romantiseren, zijn daden groter te zien dan hijzelf."

Wunderbaum (ex-Jonghollandia) legt in De Rollende Road Show de omgekeerde weg af. De groep kraakt de nette mens open om te zien welke agressies in hem schuilen. "We hebben elkaars fantasieën bevraagd en daar kwamen echt gruwelijke dingen uit. Mensen met een loden pijp op hun tanden slaan om te zien hoe dat klinkt, enzo. Elke mens heeft zulke diepe gewelddromen", zegt Bart. Daarom verdeelde Wunderbaum 5.000 enquêtes onder Gentse wijkbewoners, met de vraag wat ze hun buren wel eens wilden aandoen. Er kwam echter weinig reactie op en dus gingen de spelers vooral zelf improviseren. Ze spelen zoals altijd op locatie, deze keer in de Oude Vismijn aan het Veerleplein.

In een notendop wordt NTGent 'een stadstheater dat midden in de wereld wil staan, om weerstand te bieden aan de werkelijkheid'. Het wil alternatief nadenken over repertoire, met veel romanbewerkingen. Het wil zich onlosmakelijk verbinden met vele artistieke verwanten en met de stad. Tijd en mens staan centraal, plus reflectie. NTGent stelt zich voor als een breed weefsel rond de persoon van Johan Simons.

Waarom zijn jullie Simons gevolgd naar Gent?

Bart: "Wij kennen hem al van bij ZT Hollandia en die artistieke verbintenis voelde erg goed. We krijgen alle vrijheid, maar tegelijk is Johan iemand die je inspireert en bevraagt. Hier kan dat een nieuwe richting krijgen, omdat je beïnvloed wordt door zoveel nieuwe artiesten die onder hetzelfde dak huizen."

Opbrouck: "Ik was het beu om elke dag door de Kennedytunnel te rijden! Nee, serieus. Ik werkte graag met Luk Perceval in het Toneelhuis, maar toen trok hij naar Duitsland en viel ook de artistieke kern uiteen. Simons kende ik van De Leenane Trilogie. Hij is mij als regisseur op het lijf geschreven en na redelijk veel tv had ik echt goesting om weer theater te spelen. Het is ook de filosofie van dit huis, hé. Je hebt niet echt een ensemble, maar samen houden we wel studierondes, met een cultuurfilosoof of zo. En daar worden ook dingen mee gedaan, het blijft niet bij onderzoek. Ongemeen interessant vind ik dat."

Functioneert NTGent ook op de werkvloer anders?

Opbrouck: "Johan is een regisseur die in vergelijking met Guy Cassiers en Eric De Volder heel diverse vormen onderzoekt. Soms is zijn werk erg gestileerd, soms juist barok en uitbundig. Ik ken weinig regisseurs die zo open repeteren, zonder een vooropgezet plan dat ze ingevuld willen zien. Johan werkt vanuit zijn acteurs: de voorstelling ontstaat organisch rond de tafel. Dat is mij erg lief. Want acteren lijkt simpel, maar voor mij is het dat alsmaar minder. Het is nog altijd je schaamte overwinnen, om op scène schaamteloos te kunnen zijn. Daar moet een reeks voorwaarden voor vervuld zijn. Zo kan ik het niet verdragen dat er tijdens de repetities gefluisterd wordt, of dat mensen binnen en buiten lopen. Johan geeft die aandacht. Ik moet wel nog wennen aan alle mensen die hij uitnodigt. Je kunt dan een uur staan klooien op een zin, terwijl je het gevoel hebt dat je die toevallige gasten beter zou onderhouden met een mop."

Er zijn nog geen Vlaams-Nederlandse cultuurgeschillen uitgebroken?

Bart: "Het Gentse dialect is wennen, maar onze technicus spreekt plat Oostends, dus die verstaan we nog net. (lacht) Verder ben ik alleen maar enthousiast over deze stad. Wat er bijvoorbeeld allemaal gebeurt in de Vooruit, dat is ongelooflijk. Zoveel jonge mensen en zoveel muziekbandjes, dat zie je in Amsterdam niet."

Opbrouck: "Als het op samenspelen aankomt, merk ik eigenlijk alleen nog een verschil in eetgewoontes. De Nederlanders durven al een glas melk te vragen bij de maaltijd, of een boterham met pindakaas. Maar Simons zelf is van beneden de Moerdijk, dus die is net zo bourgondisch als ik."

Van buitenaf, en zelfs binnen het eigen omkaderende personeel, zou er nochtans veel scepsis bestaan over het nieuwe NTGent?

Opbrouck: "Je voelt wel dat er aanvallen komen, ja. Maar dat Gent zou verhollandsen is een bekrompen gedachte. Op de Blijde Intrede vorig seizoen kwamen veel mensen mij toefluisteren 'dat ze blij waren dat ik erbij was, tussen al die hollanders'. Maar dit is toch geen overname of een kaping? Het huis ontbolstert net. We hebben dan wel een paar Nederlandse acteurs, een Zwitserse stemcoach (Christoph Homburger, WH) en een Duitse scenograaf (Bert Neumann, WH), maar er werken hier ook nog altijd honderd Vlamingen!"

Bart: "Mensen zijn vaak bang voor verandering. Dat was al zo toen Van Hove als Belg Toneelgroep Amsterdam ging leiden en dat zal niet anders zijn als Cassiers het Toneelhuis betrekt. Die zeurpieten verstommen snel."

Opbrouck: Kijk, heel Gent speelt de wereld rond, van Victoria en de Kopergietery tot Les Ballets C de la B. Nu zetten ook wij de deur open en dat gaat echt naar twee kanten. De keuzes zijn niet elitair en niet drempelverlagend, maar een mix. Alleen openen we dit weekend niet met onze twee toegankelijkste stukken."

De Asielzoeker is opnieuw een romanbewerking voor theater. Is dat anders spelen?

Opbrouck: "Absoluut, ik kan zelfs weer gaan verlangen naar een goed klassiek toneelstuk. (lacht) Je moet meer op zoek naar de kern omdat een boek zo gigantisch is. Mensen die Grunberg gelezen hebben, wacht dus een schok. Er is veel gesneuveld en we zijn vertrokken bij het einde. Ik speel een man die op een bankje herinneringen oprakelt aan de tijd met zijn vrouw. Het zit allemaal in zijn kop. Dat vraagt een heel verstilde en geconcentreerde vorm van spelen, bijna als een blikje tomatenpuree. En het is literatuur, hé. Het speelt veel minder zichzelf. Zinnen als 'Waar ga jij heen?', ik krijg dat amper uit mijn bek."

Bart: "Het spannende aan romans vind ik wel dat ze veel sneller een fundamentele discussie losweken over wat ze eigenlijk vertellen en waarom makers ervoor kiezen. Schrijvers als Grunberg en Houellebecq hebben gewoon een moderner wereldbeeld. Voorstellingen die dat in Shakespeare proberen pompen, daar heb ik genoeg van."

Maar wat vertellen die twee openingsproducties dan? Ze lijken zwart voor het motto van NTGent, dat 'als de realiteit niet is zoals we ze willen, we moeten beginnen met haar anders te dromen'.

Bart: "Ja, De Rollende Road Show zit vol agressie, maar we weten nog niet waar de oplossing ligt, of het alternatief. We schetsen nu een jonge generatie wiens agressie opgekropt blijft zitten. Omdat onze maatschappij geweld zo gekanaliseerd heeft naar sport of praatgroepen wordt het naar binnen gekeerd. Zo krijg je in onze voorstelling heel koude mensen, zonder enig gevoel. Terwijl ze op zich mooie kansen hebben, worden ze uit verveling heel destructief in hun denken over elkaar. Schrikwekkend. Misschien is ons thema dus wel dat er geen alternatief is. Je hoopt dat toeschouwers de zaal verlaten met de vraag hoe agressief ze zelf zijn."

Theater moet de perverse hartstochten van onze samenleving blootleggen?

Opbrouck: "Wat ik aan schrijvers als Grunberg in elk geval goed vind, is dat ze de moraal op haar kant zetten. Beck schaamt zich niet om klant bij de hoeren te zijn. 'Ik lijk daarin hooguit op de rest van de wereld', zegt hij. Als ik 's nachts de tv opzet en het waanzinnige aantal sekslijnen zie, denk ik: ja. In Bavikhove hebben we ook zowat de grootste parenclub van Europa: elke avond staan daar duizenden auto's. Maar dat blijft allemaal verborgen. Grunberg legt het open, zonder het te veroordelen. Dat vind ik sterk. Ik stoor mij enorm aan de domme veroordelingszin van vele mensen tegenover bepaald gedrag. Of de achterbakse ontkenning dat er in hen geen agressie of zwartigheid zit. Allergisch word ik eraan. Iedereen heeft zo snel een mening, en dan gedaan. Beck niet. Die denkt de dingen door tot op het bot."

Maar dat leidt ook in De asielzoeker niet tot een alternatief mensbeeld, of wel?

Opbrouck: "De mens die we voorstellen, is heel inconsequent en totaal nietig. Maar als Beck zijn vrouw uit het ziekenhuis ontvoert om haar zelf te verzorgen, dan vind ik dat toch iets positiefs. Zo evolueert onze versie alsmaar meer naar een existentieel liefdesdrama zonder happy end. Een zucht van herkenning, kun je zeggen. Wij mensen leven samen, hebben seks, proberen een leven te delen. We willen dat in harmonie doen, maar binnen de kortste keren krijg je drift of haat. Onze twee voorstellingen vallen eigenlijk samen in één stukje tekst van Beck: 'Geweld is de grootste successtory uit onze geschiedenis. Het is het meest democratische middel om de illusie te voelen dat je meetelt.' Maar wij tonen niet hoe slecht de mens wel is. Dat is het verschil met Macbeth en een hele theatertraditie met liters bloed. Hier krijg je inzicht in het kopje, hoe mensen verworden tot wie ze zijn."

Naast De asielzoeker en De Rollende Road Show presenteert het openingsweekend van NTGent ook de Belgische première van Zus van (Elsie de Brauw), een optreden van Wim Opbrouck en een kinderprogramma op zaterdag en een open brunch met het ensemble op zondag. Tickets en info: 09/225.01.01 of www.ntgent.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234