Vrijdag 15/11/2019

Standpunt

Willen we naar een samenleving waar filosofen zich blauw moeten betalen voor hun zogezegde niet-productieve luxekeuze?

Beeld Yann Bertrand

Er woedt een interessant debat over de verhoging van het inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs. Omdat het de vraag op scherp stelt wat de kerntaken van de overheid zijn, en wat overbodige verwennerij is.

Maar het zou het debat ten goede komen wanneer dat ook met deftige argumenten gebeurt. Ongetwijfeld bestaat er een 'betere jeugd' die probleemloos Tomorrowland én Rock Werchter én een inschrijvingsgeld van 1.000 euro kan betalen. Maar evengoed bestaan er jongeren die zich dat allemaal niet kunnen veroorloven, en voor wie die verhoging een reële drempel voor hogere studies betekent. Zeker omdat studiebeurzen niet altijd bij de armsten geraken, maar vaak bij wie het creatiefst zijn personenbelasting invult. Het zou niet de eerste keer zijn dat het mattheuseffect ervoor zorgt dat subsidies terechtkomen bij wie ze eigenlijk niet nodig heeft.

Ook de oproep dat het bedrijfsleven mee zou moeten financieren, en dan vooral die opleidingen goedkoper moet maken die het dichtst aansluiten bij de behoeften van de arbeidsmarkt, roept vragen op. Willen we echt een samenleving waar alleen opleiding nog belang heeft, en vorming niet langer? Waar alleen ingenieurs en technici goedkoop mogen studeren, maar waar filosofen en kunsthistorici zich blauw moeten betalen voor hun zogezegde niet-productieve luxekeuze? Wat doen we met psychologie: is dat ook een luxeopleiding, of gaan we er toch nog wat nodig hebben om de mensen die in de ratrace een burn-out hebben opgelopen een beetje op te lappen?

Wie gelooft dat democratie zonder humane wetenschappen kan, moet dringend rechtsfilosofe Martha Nussbaum lezen, en haar kritiek op het Amerikaanse onderwijssysteem, waar mensen zich blauw moeten lenen om nog een universiteit binnen te raken.

Moeten we niet eerst naar de fundamentele vraagstelling: als we aanvaarden dat we in een meritocratie leven waarin de meest talentvolle en de hardste werker het meest beloond wordt, is het dan geen kerntaak van de overheid om minstens te zorgen voor een gelijke startkans voor iedereen, een garantie die bij ons alleen het onderwijs kan geven?

Die democratisering van het onderwijs heeft na de Tweede Wereldoorlog opeenvolgende generaties Vlaamse boeren- en arbeiderszonen een sociale promotie bezorgd die in de hele geschiedenis van deze regio haar weerga niet heeft. Wanneer Vlaanderen minder een duale samenleving is dan elders, dan is het net die democratisering van het onderwijs die een niet te onderschatten motor is geweest.

Die opwaartse sociale mobiliteit - meer kansen voor zoveel mogelijk individuen - beknotten door hoge financiële drempels is niet alleen nefast voor wie dat onderwijs niet langer kan volgen, maar voor de samenleving in haar geheel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234