Donderdag 18/07/2019

Achtergrond

Wilde deze man het Albertkanaal voor jaren besmetten met plutonium?

Mohamed Bakkali Beeld RV

Hij huurde het pand in Schaarbeek waar de bomgordels voor Parijs werden gemaakt. En op zijn SD-kaart werd een filmpje ontdekt waarin de woning van een topman van de nucleaire veiligheid werd geobserveerd. Een half jaar na zijn arrestatie is Mohamed Bakkali de rust zelve. 'Hij wil snel uitgeleverd worden aan Frankrijk.'

Het idee achter het filmpje, denken speurders, was een tigerkidnapping. Het gezin van de topman van het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) in Mol zou worden gegijzeld. De man zou voor een dilemma worden geplaatst. De hoofden van zijn kinderen, of doen wat hem werd gevraagd. Plannen voor een aanslag met een 'vuile bom'? Volgens Humo, enkele weken geleden, denkt het federaal parket dat het plan erin bestond om "aan voldoende plutonium te geraken om het Albertkanaal, de voornaamste bron van drinkwater in Vlaanderen, voor jaren te besmetten en onbruikbaar voor menselijke consumptie te maken".

Het filmpje werd op 30 november 2015 tijdens een huiszoeking aangetroffen in de woning van de echtgenote van terreurverdachte Mohamed Bakkali (28) in Anderlecht. Het filmpje duurde ongeveer 10 volle uren. De met engelengeduld gedraaide beelden tonen een rijtjeshuis, ergens in Vlaanderen. Slechts dankzij het kenteken van een voorbijrijdende bus van De Lijn konden de speurders de straat lokaliseren en inzien wat hier meer dan vermoedelijk de bedoeling van was. Documenteren hoe laat de SCK-topman naar z'n werk vertrok en weer terugkwam en hoeveel verkeer en pottenkijkers op een doordeweekse dag te verwachten vielen.

Donderdag moet de raadkamer in Brussel beslissen over de verdere lotsbestemming van Bakkali.

"Frankrijk vraagt om zijn uitlevering", zegt zijn advocaat Sébastien Courtoy. "Mijnheer Bakkali is het daar trouwens helemaal mee eens. Wij zijn van mening dat hij er geen enkel belang bij heeft de zaken verder te vertragen. Omdat hij op een dag toch in Parijs zal belanden en hij zich liever vandaag dan morgen verantwoordt voor waar hij van wordt beschuldigd."

132 moorden, om precies te zijn.

Het was Mohamed Bakkali die op 3 september 2015 onder de valse naam Fernando Castillo de derde verdieping afhuurde van een oud hoekhuis in de Henri Bergéstraat in Schaarbeek. "Leur atelier de confection", zoals de zaken in het café op de hoek op het Poggeplein met een mengeling van fascinatie en zwans worden benoemd. "Hier hebben ze dus hun bomgordels zitten naaien. Opvallend wel: het is een hoekhuis, net als in hun volgende bommenatelier in de Max Roosstraat, hier een paar straten verder."

Er lagen nog drie bomgordels en wat basisingrediënten voor een TATP-bom toen de politie drie weken na de aanslagen in Parijs het safehouse op het spoor kwam.

Sébastien Courtoy, de advocaat van Mohamed Bakkali. 'Mijn cliënt had geen idee van wat zich in de Henri Bergéstraat heeft afgespeeld. Bakkali is er nooit geweest.' Beeld © Wouter Van Vooren

DNA-sporen van Abaaoud

Intussen bewonen nieuwe huurders de derde verdieping. Op de stoep ligt een kartonnen doos met wat afval erin, een leeg blik babymelkpoeder en een bierglas, met een bordje erbij: 'à donner.' Zo'n soort wijk. Over de huisgevel slingerende kabels verraden een collectief aftappen van stroom of iets anders, ergens daarboven.

Het gerechtelijk labo heeft eind vorig jaar elke daarboven gevonden vezel geanalyseerd. Er werden DNA- en andere sporen aangetroffen van Abdelhamid Abaaoud, het brein achter de aanslagen in Parijs, en van Bilal Hadfi, de jonge Brusselaar die in 2014 zijn jeugdvriend Abaaoud achterna was gereisd richting kalifaat. Samen waren ze nu teruggekeerd met een missie.

Ook van Salah Abdeslam, koerier en chauffeur van het moordcommando, werden sporen teruggevonden. Hij liet zich in de ochtend van zaterdag 14 november door een vriend hier vlakbij afzetten, aan het tramdepôt. Hij heeft hier ondergedoken gezeten tot kort voor de politie op 6 december het bomgordelatelier bestormde.

"Er waren sporen van, inderdaad, meerdere terreurverdachten", zegt advocaat Courtoy. "Maar niet van mijnheer Bakkali zelf. Hij is daar helemaal nooit geweest, zoals hij zelf altijd heeft volgehouden. Hij had geen idee van wat zich daar heeft afgespeeld. Hij heeft dat appartement gewoon gehuurd als vriendendienst. Meer niet."

Het hoekhuis in de Henri Bergéstraat in Schaarbeek, waar Fernando Castillo (een schuilnaam van Bakkali) de derde verdieping afhuurde. Beeld © Illias Teirlinck

Talent 'met rotte kop'

Mohamed Bakkali is de jongste zoon in een mijnwerkersgezin van drie uit Ensival, bij Verviers. Hij maakte zijn studie aan de provinciale vakschool niet af. Bij de jeugd van derde provincialer RFC Heusy-Rouheid werd hij gezien als een talent, maar zoals dat in het jargon heet, een voetballer "met een rotte kop op". Hij stopte rond z'n achttiende met voetbal, trok naar Luik en belandde na een mislukt huwelijk in Brussel.

Over wat hij precies voor de kost deed, is weinig terug te vinden. Zijn strafblad is blanco. Er is geen voorgeschiedenis bekend van sympathieën voor IS, van een djellaba of een plots afzweren van alcohol of drugs.

Zijn profiel lijkt dat te zijn van wel meer Brusselse terreurverdachten zoals die vorige maand de revue passeerden op het proces tegen de terreurcel in Verviers. De verloren generatie. Geen opleiding, geen baan, geen perspectieven of ambitie in de richting van wél een baan. Enkel het besloten universum van vrienden over wie je je geen vragen stelt als die je wat vragen. Weze het nu een paar liter aceton, een tonnetje waterstofperoxide of een vals adres.

Die wat staan te stamelen als de rechter hen vraagt of het dan op geen enkel ogenblik in hen is opgekomen dat als die producten in bulk worden aangekocht, ze over het algemeen niet dienen voor de grote lenteschoonmaak of blonde mèches in het haar.

Khalid El Bakraoui, de latere kamikaze in metrostation Maalbeek, was een van Bakkali's vrienden.

"Mijnheer Bakkali heeft ooit wat geld geleend van hem", zegt Sébastien Courtoy. "Hij stond bij hem in het krijt. Toen hem werd gevraagd om onder een valse naam een appartement te huren, ging hij ervan uit dat het zou dienen als onderduikadres voor een gewapende overval."

Een gewapende overval, slechts. Als het alleen dat maar was, was het wat Mohamed betrof prima.

Lessen na Verviers

Twee dagen voor 'Fernando Castillo' het huurcontract in de Henri Bergéstraat in Schaarbeek ondertekende, deed Khalid onder de valse naam Ibrahim Maaroufi hetzelfde in de Rue du Fort in Charleroi. Ook in dit tweede safehouse zouden achteraf DNA-sporen worden aangetroffen van Abaaoud en Hadfi. Voor die laatste, 20 jaar oud pas, was het de laatste nacht van zijn leven. Hij zou zichzelf de volgende dag opblazen voor het Stade de France.

In de weken daarvoor huurde Bakkali, volgens wat hij daarover zegt alweer op verzoek van en met centen van Khalid, een BMW. Hij is daarmee gezien in de Rue de la Radache in Auvelais, het derde safehouse voor de aanslagen in Parijs. Hij heeft minstens één keer chauffeur gespeeld voor de terreurcel, al blijft hij volhouden nooit enig besef te hebben gehad van het bredere plaatje.

"Er zit een logica achter", argumenteert Sébastien Courtoy. "De origine van de terreurcel ligt in Verviers, waar één en dezelfde man wapens ging kopen en het huis huurde. Die man (Syrië-terugkeerder Mohammed Hamza Arshad, DDC) is bijna als vanzelf in het vizier van de inlichtingendiensten gekomen en ze zijn zijn telefoon gaan afluisteren. Zo is men de cel in Verviers op het spoor gekomen.

"Het dossier laat duidelijk zien dat Abdelhamid Abaaoud na de bestorming van het huis in Verviers door de politie, heeft geleerd uit zijn fouten. Hij opteerde daarna met het oog op Parijs voor meerdere schuilplaatsen, die moesten worden gehuurd door mensen die bij de politie onbekend waren en beter ook niet hoorden te weten waarvoor het schuiladres moest dienen. Daardoor zie je nu zoveel nietsvermoedende figuren in de beklaagdenbank zitten."

Niet op de vlucht

Het is niet de cipiersstaking die Mohamed Bakkali doet hunkeren naar een transfer richting Frankrijk. Na een kort verblijf op de afdeling verhoogde veiligheid in Brugge, belandde hij in de gevangenis van Leuze-en-Hainaut. Samen met die van Beveren is dat de modernste van het land. De uitbating is er deels in handen van een private partner en er is PrisonCloud, telefoon op cel. Hij kan tot laat in de nacht bellen wie hij wil. Alles in acht genomen is het voor een Belgische gedetineerde dezer dag de minst ellendige plek om te zitten.

Als de raadkamer donderdag instemt met de uitlevering, dan zit Bakkali over een maand of wat in Parijs om er zich voor te bereiden op het grote 13/11-proces waar hij samen met Salah in de beklaagdenbank wordt verwacht. Kan hij daar zijn enige echte juridische troefkaart op tafel leggen. Hij is de enige van alle terreurverdachten die zichzelf is gaan aangeven bij de politie. Hij deed dat op 26 november, nadat hem ter ore was gekomen dat de politie de woonst van zijn ouders aan het doorzoeken was in Ensival. Hij had evengoed de benen kunnen nemen, maar koos ervoor om dat niet te doen.

"Hij wist tegen die tijd heel goed dat het in verband met de aanslagen in Parijs was", zegt Courtoy. "Hij ging ervan uit dat hij een goede uitleg had. Dat zijn verhaal steek hield en dat men hem zou geloven."

Wie maakte het filmpje?

Niet dus. Want toen was er die SD-kaart. Toen de inhoud eind februari bekend raakte, mobiliseerde de Nationale Veiligheidsraad onmiddellijk 140 extra militairen voor een verscherpte bewaking van alle Belgische nucleaire installaties.

Volgens Courtoy is zijn cliënt ook omtrent de SD-kaart een open boek: "Mijnheer Bakkali zat zelf zonder SD-kaart. El Bakraoui heeft hem dan de zijne gegeven. Hij had er nog eentje liggen, blijkbaar. De beelden van de woning van de SCK-topman dateren van daarvoor. Ze waren van de kaart gewist en zijn pas na verder uitlezen in het gerechtelijk labo terug te voorschijn gekomen."

Tot vandaag kan niemand zeggen wie de beelden heeft gemaakt. Er kan hooguit verder worden gegist naar de werkelijke intenties. Een collectieve plutoniumvergiftiging is slechts een veronderstelling. Bij het SCK in Mol is er een kleine onderzoeksreactor, die draait op hoogverrijkt uranium. Dat is in theorie ideale grondstof voor het soort nachtmerrie waar ook VS-president Barack Obama laatst voor waarschuwde. Een aanslag met een zogenaamde 'vuile bom'.

Waren het dan de broers El Bakraoui die samen op een plan in die richting zaten te broeden of kwam dit toch weer uit de koker van Abdelhamid Abaaoud? Ze zijn alle drie dood, en dan valt enkel te hopen dat het denken daar is gestopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden