Vrijdag 18/09/2020

Wil de Amerikaanse economiepaus even opstaan?

Vorige week zakte de beurs verder ineen. De overzichten hangen steeds meer een beeld op van Amerikanen die in toenemende mate bezorgd zijn over de manier waarop de regering van George Bush de economische problemen en de fraude bij de ondernemingen aanpakt. Minister van Financiën Paul O'Neill, de belangrijkste economische spreekbuis van de regering, zat intussen in Kirgizië.

O'Neill was dus nog maar eens afwezig, na een reis naar Afrika einde mei en voor een reis naar Zuid-Amerika op het einde van deze maand. Het versterkt alleen maar het beeld dat Wall Street en de politieke kringen hebben van een presidentieel economisch team dat onvoldoende zou reageren op de groeiende economische en politieke druk.

Een ander economisch zwaargewicht, de directeur van de begroting Mitchell Daniels jr., heeft in het Congres veel ergernis opgewekt bij de wetgevers van de regering en oppositie. Zijn rol als onderhandelaar lijkt er ernstig door in het gedrang te komen. Politieke insiders beweren dat een derde man, Lawrence Lindsey, de economische hoofdadviseur van de president, niet de nodige présence of politieke handigheid heeft om de belangrijkste zegsman van de economie te worden.

Bush kan het nog moeilijk krijgen om zijn boodschap tot bij het publiek te krijgen. Nu zien de Amerikanen dagelijks hun spaargeld krimpen door de dalende aandelenprijzen en er staan verkiezingen voor de deur die zullen bepalen welke partij het in het Congres voor het zeggen krijgt en de agenda mag opstellen voor de volgende twee jaar. Geen enkel belangrijk lid van het presidentiële team is naar voren getreden om het publiek op geregelde tijdstippen gerust te stellen over de regeringspolitiek. In een reeks interviews hebben de voor- en tegenstanders van de president kritiek geuit op het onvermogen van de regeringsleden om competent om te gaan met de economische politiek. Ze stelden dat onvermogen tegenover de zelfverzekerde manier waarop minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell en minister van Defensie Donald Rumsfeld de buitenlandse en de militaire politiek afgehandeld hebben. Of ze verwijzen naar de agressieve manier waarop minister van Justitie John Ashcroft of minister van Binnenlandse Zaken Tom Ridge de binnenlandse veiligheid aangepakt hebben.

"We hebben dringend behoefte aan iemand die door de zakenwereld, de financiële wereld, de pers en het publiek kan worden beschouwd als de belangrijkste economische zegsman", zegt Robert Hormats, ondervoorzitter van Goldman Sachs International. "We hebben iemand nodig die dagelijks de problemen kan uitleggen waar de economie voor staat en de regeringspolitiek om ze aan te pakken. Het werkte wél goed bij Rumsfeld. Daar zouden ze lessen uit moeten trekken." Stephen Moore, de voorzitter van de Club of Growth (Club voor Groei), een politieke drukkingsgroep die conservatieve Republikeinse kandidaten steunt, zei dat de beurs maar beter kon keren. Zonder een ommekeer op de beurs en met de regering, die werkloos blijft toekijken, zullen de Republikeinen in het Congres en de Senaat weggeveegd worden in de verkiezingen van november, voorspelt hij. Alle Republikeinen denken nog aan de eerste George Bush, zegt Moore, en de presidentscampagne die hij verloor tegen Bill Clinton. Dat kwam voor een deel omdat het publiek de indruk had dat hij te weinig aandacht besteed had aan de economie.

O'Neill geeft er zich rekenschap van dat het lijkt alsof hij altijd op reis is. Donderdag vertelde hij in Boekarest dat zijn vele reizen hem een betere kijk op de wereldeconomie geven. Een belangrijk figuur uit regeringskringen, die doorgaans het standpunt van de president vertolkt, noemde de kritiek op O'Neill "volkomen naast de kwestie". Hij voegde eraan toe dat O'Neill het volste vertrouwen van iedereen geniet. "Dat hij op reis is tijdens een moeilijke week voor de beurzen is niets ongewoons. Hij moet de volledige taak van minister van Financiën uitvoeren en niet gewoon op zijn kantoor de marktschermen volgen."

Daniels, de begrotingsdirecteur, verzekerde dat Washington weer zo'n periode had waarin het volledig op zichzelf gericht is. Het zou er goed aan doen zijn eigenbelang voor de financiële markten niet te overschatten. Daniels is door het Congres en de Senaat aangepakt wegens de beperkingen op uitgaven die hij wilde opleggen. Daniels werd verweten dat hij "alleen met cijfers bezig is en niet met wat die cijfers voor het land doen". Senator Ted Stevens, een Republikein uit Alaska, vond dat de president "slecht gediend" werd door zijn begrotingsdirecteur.

Lindsey, die de president twee of drie keer per week op de hoogte houdt van de economie, zegt dat de ploeg van de president gericht is op langetermijnproblematiek, niet op "een week of zo. Geholpen door het advies van zijn economische ploeg heeft de president altijd een consistent leiderschap vertoond sinds hij zijn functie waarneemt."

In iedere regering, zei Bruce Bartlett, een conservatieve econoom die nog voor Ronald Reagan gewerkt heeft, is er een rivaliteit tussen het politieke milieu en de politiek van de regering. In deze regering, zei Bartlett, "heeft het feit dat maatregelen niet het gewenste economische effect hebben, hun politieke effect versterkt". Het probleem, zeggen Bartlett en anderen, is dat er nu geen dominerende economische figuur is, zoals Robert Rubin in het kabinet van Bill Clinton of Richard Darman bij de eerste George Bush en Donald Regan en James Baker bij Ronald Reagan. Republikeinse lobbyisten en raadgevers verwachten wijzigingen in de economische ploeg na november. "Eerder kunnen ze geen wijzigingen doorvoeren", zei een Republikein. "Anders zou het erop lijken alsof ze de schuld voor de slechte economie op zich nemen."

David E. Rosenbaum, © The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234