Vrijdag 20/05/2022

'Wij zwijgen niet meer'

Ruim een jaar lang verzamelde de Vrouwenraad getuigenissen van slachtoffers van verkrachtingen. Het is een collage van gruwel en vernedering, van angst en schaamte. Naar aanleiding daarvan doet de raad nu enkele aanbevelingen. 'Zulke feiten zouden eindelijk tot duidelijke veroordelingen en straffen moeten leiden.'

Het is een aaneenschakeling van wraakroepende verhalen. En dat net op de hoogdag van liefde, romantiek en seks. Belgische vrouwen die vertellen hoe ze gedwongen werden tot seks, hoe ze vernederd werden, hoe ze zwegen uit schuldgevoel of schaamte. Hoe ze te horen kregen dat ze het zelf hadden uitgelokt, dat hun zomerkleedje ongepast was op dat late uur. Een enkele man ook, die vertelt hoe een oom hem als kind brutaal misbruikte.

Het zijn allemaal anonieme getuigenissen die tussen eind 2013 en januari 2015 zijn binnengelopen op de website ikzwijgnietmeer.be, een initiatief van de Vrouwenraad. In totaal deden 124 slachtoffers hun verhaal, voornamelijk vrouwen. In het merendeel van de gevallen was de dader een bekend persoon: een familielid, een partner, een kennis.

"De getuigenissen bewijzen welke impact zo'n feiten hebben op hun leven", zegt Magda De Meyer, voorzitter van de Vrouwenraad. "Hoe mensen daarmee blijven worstelen en waarom ze in vele gevallen geen klacht indienen."

Nog steeds is de kloof tussen de officiële en officieuze cijfers groot. Amper een op de tien slachtoffers stapt daadwerkelijk naar de politie. "Het topje van de ijsberg dus", zegt De Meyer. "Bovendien leidt maar 10 procent van de klachten tot een dagvaarding. Dat is peanuts."

Tijd voor samenwerking

Het verklaart mee waarom zoveel slachtoffers liever niet naar de politie stappen. Ze zijn bang om niet geloofd te worden, om energie te moeten steken in een hopeloze zaak, of om zich tot in den treure te moeten verantwoorden. Geen onterechte angst, zo blijkt uit de getuigenissen. Een heleboel slachtoffers vertelt hoe de politie hen nauwelijks serieus nam, hoe hun moeder of vader de feiten als nonsens afschreven of hoe vrienden en vriendinnen hen vroegen of ze het zelf niet hadden uitgelokt. In vele gevallen liep de dader kort na de feiten opnieuw vrij rond.

"Dat is nochtans de beste manier om dit bespreekbaar te maken", zegt De Meyer. "De bevoegde instanties moeten dit ernstig nemen. Deze feiten moeten tot duidelijke veroordelingen en straffen leiden. Pas als slachtoffers het gevoel hebben dat ze gesteund en gehoord worden, zullen ze de moed hebben om te spreken en actie te ondernemen."

Volgens de Vrouwenraad moet er dringend een 'geïntegreerde aanpak' komen. "Politie, justitie en welzijnswerk moeten samenwerken", zegt De Meyer. "Nu is dat veel te versnipperd. In Vlaanderen en België is er helemaal geen gecoördineerde aanpak."

Qua wetgeving doet België het eigenlijk helemaal niet zo slecht. De politie kan bijvoorbeeld perfect daders uit hun huis zetten als er sprake is van stalken of grof geweld. "Op wetgevend vlak zijn er een heleboel middelen om verkrachtingen aan te pakken. Het is vooral de toepassing in de praktijk die stokt."

Het noodnummer 1712 is daar volgens Demeyer een treffend voorbeeld van. Op zich een goed initiatief, maar er zitten gaten in het systeem. "Hoeveel mensen kennen dat nummer? Op den duur weet je niet meer welk nummer je moet bellen om gehoord te worden. Bovendien is het een noodnummer dat enkel functioneert binnen de werkuren. Je mag dus enkel een crisis hebben tussen 9 en 5. Echt logisch is dat niet."

Verder pleit de Vrouwenraad ervoor om 'Family Justice Centers' op te richten, zoals er nu bijvoorbeeld een is in Tilburg. Centra waar alle actoren - politie, justitie, hulpverlening, gemeente - een traject uitstippelen om het geweld aan te pakken. "Eén gezin, één plan", is daarbij het credo. Ook moet de verhoren van daders beter en professioneler en moet het bewijsmateriaal beter onderzocht worden. Nu wordt amper een derde van de dossiers van seksuele agressie geanalyseerd.

"Het is vooral wraakroepend dat zo'n flagrante cijfers niet tot daden leiden", benadrukt De Meyer. "Honderd verkrachtingen per dag, daar moeten we ons tegen verzetten."

Wie vragen heeft over geweld, misbruik en kindermishandeling kan terecht op het nummer 1712. www.ikzwijgnietmeer.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234