Woensdag 20/10/2021

Pensioenen

Wij zijn tegen! Maar we weten niet goed tegen wat

Protest tegen pensioenhervormingen in 2015. Beeld Eric de Mildt
Protest tegen pensioenhervormingen in 2015.Beeld Eric de Mildt

Ria Janvier is Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen, gespecialiseerd in ambtenarenpensioenen. Zij is lid van de Academische Raad.

Er heerst grote onrust onder de ambtenaren over de pensioenhervormingsplannen van de regering-Michel. Waarover gaat het? Twee elementen staan ter discussie: de diplomabonificatie en het voorkeurtantième.

Voor een goed begrip is het belangrijk een duidelijk onderscheid te maken tussen de toegang tot het pensioen en de berekening ervan.

Al eerder heeft de regering-Michel de diplomabonificatie afgeschaft voor de toegang tot het rustpensioen, zij het dat die afschaffing gefaseerd verloopt. Tegelijk is een wet uitgevaardigd die maakt dat vanaf 2019 vervroegd pensioen enkel nog mogelijk is vanaf de leeftijd van 63 jaar én na 42 loopbaanjaren. Als de diplomajaren niet langer meetellen als loopbaanjaren, leert een eenvoudige berekening dat wie heeft gestudeerd tot zijn 22ste, pas op 64-jarige leeftijd 'vervroegd' met pensioen kan gaan.

Nu zou de diplomabonificatie ook verdwijnen voor de berekening van het pensioen. Uitgaande van hetzelfde voorbeeld, zal de 'klassieke' ambtenaar op de leeftijd van 64 jaar 'slechts' 42 jaren aanneembare diensten hebben, daar waar voor het maximumpensioen 45 jaar nodig zijn.

Dat vooral de hoger geschoolde ambtenaar langer zal moeten werken, stond al vast. Voortaan zou dezelfde ambtenaar bovendien langer moeten werken voor een lager pensioen voor zover hij voor de wettelijke pensioenleeftijd uittreedt.

Maar los van de obligate overgangsmaatregelen, wil de regering aan de ambtenaren de mogelijkheid bieden om hun studiejaren te regulariseren, zoals dat nu ook voor de werknemers en de zelfstandigen het geval is. Dat komt erop neer dat de ambtenaren dus een soort van vrijwillige bijdrage zouden moeten betalen opdat hun studiejaren in de pensioenberekening zouden worden opgenomen. Het is echter nog koffiedik kijken hoe die regularisatie concreet vorm zal krijgen? Hoeveel jaren zal de ambtenaar kunnen regulariseren? Hoeveel zal de ambtenaar hiervoor moeten betalen? Tot wanneer kan de ambtenaar die jaren regulariseren? Allemaal nog open vragen. Misschien even afwachten wat op dit punt uit de bus zal komen?

Daarnaast zijn er heel wat ambtenaren die een voordeliger tantième genieten. Tantième is eigenlijk een moeilijk woord voor de loonbaanbreuk in het ambtenarenpensioenstelsel. Het klassieke tantième is 60. Wanneer een 'klassieke' ambtenaar 45 aanneembare pensioenjaren heeft, bereikt hij zijn maximumpensioen. Zijn pensioen kan immers niet meer kan bedragen dan drie vierde van de wedde waarop dat pensioen is berekend. Als een voordeliger tantième van toepassing is, dan zal dat maximum al eerder worden bereikt.

Bovendien, en nu wordt het helemaal ingewikkeld, wegen de loopbaanjaren waarvoor een voorkeurtantième geldt, zwaarder door om uit te maken of voldaan is aan de voorwaarde om toegang te krijgen tot het pensioen. Op termijn is die weging gelijk aan 1,05. Vrij vertaald, betekent dit dat een ambtenaar met een preferentieel tantième na 40 loopbaanjaren geacht wordt 42 loopbaanjaren te hebben om vervroegd met pensioen te kunnen gaan.

Verder heeft een voordeliger tantième uiteraard ook een impact op de berekening van het pensioen. Wie van een tantième 55 geniet, komt aan zijn maximumpensioen na 41 jaar en 3 maanden aanneembare diensten.

Voeg die beide voordelen samen, dan kan tot hiertoe bijvoorbeeld een leerkracht op vervroegd pensioen na 40 loopbaanjaren omwille van de toegepaste weging, met andere woorden vanaf 2019 op 63-jarige leeftijd. Die leerkracht geniet een volledig pensioen op de leeftijd van 63 jaar en drie maanden en als we de diplomabonificatie van vier jaar er zouden bijtellen, in feite al op 59 jaar en drie maanden.

Indien zowel de diplomabonificatie als het voordeliger tantième zouden sneuvelen, komt de leerkracht in dezelfde situatie terecht als de 'klassieke' ambtenaar en het voorbeeld dat we eerder hebben gegeven.

Maar: er is bij ons weten nog niets definitief beslist over het lot van de voordeligere tantièmes aangezien dit gekoppeld is aan de discussie over de zware beroepen waarover de werkgevers en de vakbonden in het Nationaal Pensioencomité zich momenteel buigen. Er circuleren al wel informeel voorstellen in dat verband, maar het lijkt ons voorbarig deze al voor waar aan te nemen.

Kortom, we zijn tegen, maar weten voorlopig nog niet zo goed tegen wat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234