Dinsdag 15/06/2021

'Wij zijn niet klaar voor meer inspraak'

In El Mesías, de tweede graphic novel van Wauter Mannaert, staat een utopische samenleving voorop. Zijn scenarist Mark Bellido infiltreerde daarvoor een halfjaar lang in het Spaanse dorpje Marinaleda, waar kapitalisme ver zoek is.

Elektronica met twee gameboys: daarmee schuimde Wauter Mannaert (36) met relatief succes vier jaar lang de undergroundscene af in Europa en de rest van de wereld. Maar zijn tweede passie won het uiteindelijk van de muziek. "Op een bepaald ogenblik wist ik het zeker: tekenen was wat ik wilde, en dat viel helaas niet te combineren met muziek."

Dertien jaar na het afstuderen aan de animatieafdeling van het Brusselse Sint-Lukas en vier jaar na zijn debuut Ondergronds, verschijnt nu El Mesías. Een bijna driehonderd pagina tellende beeldroman - mét leeslint - waarvan de kleurrijke, met mensen volgestampte cover de neus van menig lezer als vanzelf in de juiste richting doet wijzen. De gravin van Alba staat erop, naast Karl Marx, de oproerpolitie, een Chinese draak en twee Spaanse politici die braken op een vlag van Ché Guevara. In het midden daarvan: een man op een ezel. Zijn naam: Jesus Hernandez, de rijkste man van Spanje en tevens held van het verhaal.

Hoewel. Op de eerste pagina van het boek tracht hij zich nog op te knopen nadat de vastgoedcrisis van 2008 hem ruïneerde. Het is nota bene een inhalige deurwaarder die hem, bijna tegen zijn zin, van de dood redt. Na enige omzwervingen arriveert Hernandez in het bestaande dorpje Marinaleda, een utopische plek in Andalusië waar de bewoners het kapitalisme afzweren en van de crisis niets te merken valt. De charismatische burgemeester palmt het dorp in, maar met de komst van Jesus steken ook verraad en machtswellust de enge kop op. En zo balanceert een politieke ideologie in geen tijd op de rand van de afgrond.

Asterix en Obelix

Scenarist van dienst is Mark Bellido, de ex van Judith Vanistendael. Zes maanden lang dompelde hij zich onder in Marinaleda om er deel te nemen aan een nieuwe bezetting. Tekenaar Wauter Mannaert ging twee keer mee om de sfeer te proeven.

"Het dorpje kun je vergelijken met dat van Asterix en Obelix", begint hij. "Het verzet zich als enige Spaanse dorpje tegen het kapitalisme. Dertig jaar geleden ontstond het door grond in te pikken, nu is het een coöperatieve waarbij de inwoners mede-eigenaar zijn van het dorp en het omliggende land. Beslissingen worden collectief genomen. Democratie ten top gedreven, zou je kunnen zeggen. Toen wij er in 2011 waren herhaalde de geschiedenis zich: ze hadden opnieuw grond bezet, zelfs het paleis werd bezet en er was een harde actie tegen een supermarkt. Dat zit allemaal verwerkt in El Mesías."

Mannaert wilde bewust vermijden dat zijn beeldroman een politiek pamflet werd, al ging het in het begin wel die richting uit. "Het eerste scenario van Mark, gebaseerd op gesprekken met kritische dorpsbewoners, ging die richting uit. Het was echter Judith Vanistendael die aangaf meer grijs te willen zien dan zwart-wit. Het is nu een genuanceerd verhaal geworden."

Helemaal authentiek is het boek natuurlijk niet, zegt hij. "Het is eerder faction, fictie gebaseerd op ware feiten."

De auteurs zijn in hun boek zowel meegaand als kritisch over de politiek in Marinaleda. "De eerste keer dat we er waren was het net verkiezingstijd. Zover als we konden kijken zagen we verkiezingspropaganda van die ene burgemeester. We vroegen ons af of dat wel kon, zo'n dwingende leidersfiguur die zo hard weegt op alle beslissingen. De oppositie was met twee. Zij hadden het niet over democratie, maar over tirannie. Zij voelden zich volledig onderdrukt door de teneur van de meerderheid. Die kritische stemmen hebben we gebruikt om in het boek te peilen naar de haalbaarheid van zo'n utopisch systeem."

Kritisch, maar op afstand

Volgens Mannaert liep de ontwikkeling van het verhaal gelijk met fenomenen als de indignadobeweging of de G1000, de in 2011 door schrijver David Van Reybrouck georganiseerde burgertop waarin duizend Belgen werden gepolst omtrent het begrip democratie. "Die initiatieven hebben het verhaal sterk beïnvloed. Het klonk toen erg interessant, maar je vraagt je natuurlijk af hoe haalbaar dat alles is."

Bij de vraag wat zijn eigen antwoord daarop is, blijft het even stil. "Scenarist Mark is de anarchist. Voor hem is het duidelijk. Ik reageer op dat vlak eerder Vlaams: kritisch blijven, maar toch afstand houden en het allemaal vanuit de huiskamer bekijken. Nu, ik ben er wel van overtuigd dat de burger meer beslissingsrecht en verantwoordelijkheidsgevoel moet krijgen. Van Reybrouck gaf daarin een mooie voorzet. Maar ik besef tegelijk dat de vergelijking zoek is tussen een land als België en een dorp van drieduizend man als Marinaleda, waarin via de megafoon van een busje de volksraad wordt afgeroepen en de opkomst bijna honderd procent is. (Denkt na) Misschien was de tijd nog niet rijp voor de G1000. In België voel ik dat er nog altijd sterke leidersfiguren nodig zijn en dat de bevolking zich daar comfortabel achter schaart."

El Mesías verscheen bij Blloan (288 p.). In het Belgisch Stripcentrum (Zandstraat 20, Brussel) loopt tot 19 april een expo over El Mesías.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234