Donderdag 09/12/2021

Handelsmissie Iran

"Wij zijn niet het geweten van de wereld"

Enkele Iraniërs willen met Bourgeois op de foto nadat de handelsverdragen zijn ondertekend. Beeld BELGA
Enkele Iraniërs willen met Bourgeois op de foto nadat de handelsverdragen zijn ondertekend.Beeld BELGA

Geen mensenrecht of Iran treedt het met voeten, maar dat kon de pret niet drukken in Teheran. Minister-president Geert Bourgeois leidde er een handelsmissie met meer dan honderd van onze bedrijven. "Veel mensen denken hier als wij."

Begin dit jaar hief het Westen zijn sancties tegen Iran op en stortte het zich gretig op een markt van 80 miljoen inwoners. Daarvan is ruim de helft jonger dan 35. De infrastructuur is er in jaren niet gemoderniseerd. Never mind the ayatollahs en hun bedenkelijke regime: daar liggen kansen voor Vlaamse bedrijven. Geert Bourgeois nam ze in Teheran op sleeptouw.

Wat het oplevert, is onzeker. Iran maakt vandaag slechts 0,1 procent uit van de Vlaamse export. Zelfs bij een verveelvoudiging blijft het een kleine partner. "Maar België leeft van de export", zegt de minister-president. "Elk procent telt. Als we een markt als Iran overlaten aan anderen, alleen maar omdat het regime op zijn zachtst gezegd zorgwekkend is, helpen we niemand vooruit. Onszelf niet, maar ook hen niet."

Iran is een land met twee gezichten en een dubbele moraal. Welke indruk blijft u bij?
"Van die dubbele moraal hebben we weinig ondervonden. We hebben alleen contact gehad met de wereldlijke macht, terwijl het de geestelijke macht is die het laatste woord heeft. De politici en de zakenmensen die ik heb ontmoet, waren mensen met een open geest, vaak gevormd in de VS.

"Dit is een samenleving waarin je niet altijd het achterste van je tong kunt laten zien, maar toch had ik hier niet het gevoel dat ik in een soort DDR te gast was. We zijn gastvrij ontvangen. Iran is van oudsher meer op West-Europa gericht dan de Arabische wereld - noem hen nooit Arabieren."

Is de Islamitische Republiek nog een lang leven beschoren, denkt u?
"Ik ben niet naïef. Het zijn niet de handelscontacten die van dit regime straks een democratie gaan maken. Maar onder de waterlijn leven en denken veel mensen hier zoals wij.

"De ommekeer zal komen van de jonge vrouwen. Die zijn verplicht om zich te bedekken, maar het is fascinerend hoe ze die dresscode zo minimaal mogelijk interpreteren, ook al dreigen ze te worden opgepakt als ze hem niet naleven. Ze schuiven hun hoofddoek zo ver mogelijk achteruit. Achter het stuur gaat hij soms zelfs af, ook al roept de Iraanse radio elke dag om dat de hoofddoek ook in de auto moet worden gedragen. Het is aan het glijden, dat voel je."

Iran is repressief en corrupt tot op het bot, zeggen de Iraniërs zelf. De lijfwachten die het regime hier met u meestuurde hebben geld geëist van minstens één bedrijf dat u heeft bezocht.
"Als dat zo is, zullen we dat via onze ambassade melden aan de Iraanse overheid. Onze bedrijven moeten opletten dat ze niet de gevangene van dat diep ingebakken systeem worden."

Is het überhaupt aan de Vlaamse overheid om de handel met dergelijke regimes te stimuleren?
"Je moet als klein land niet het morele geweten van de wereld willen zijn. Zes op de tien jobs in Vlaanderen zijn exportgebonden. Als er zich kansen aandienen en wij blijven principieel weg, dan laten we jobs en welvaart liggen die door anderen worden ingepikt.

"Hoeveel landen in de wereld houden er onze normen op na inzake democratie en mensenrechten? Een kwart. Als we Iran links laten liggen, bijvoorbeeld omwille van de doodstraf, dan moeten we ook voorbijgaan aan de VS en China. Als we onze eigen normen als maatstaf nemen, zijn we snel rond."

Inderdaad. Europa plus Canada.
(lacht) "Voilà."

En dan nog: voor uw collega-minister-president Paul Magnette is ook Canada geen must.
"Dat was niet ernstig. Als je bezwaren hebt tegen een handelsverdrag, maak die dan kenbaar op het moment dat je daarover onderhandelt. Tussen 2009 en 2014 was dat. De eindtekst van CETA is afgeleverd onder de regering-Di Rupo, die daar geen enkele moeite mee had. Dertig onderhandelingsrondes zijn er geweest. En dan helemaal op het einde plots doen alsof er van inspraak of transparantie geen sprake is geweest, dat vond ik meer dan een stap te ver. Dan ben je niet met inhoud bezig, maar met partijpolitiek."

Verwijt u Magnette selectieve verontwaardiging?
"Je kunt niet een modelakkoord met Canada verwerpen en tegelijk als Waalse overheid vrolijk doorgaan met wapens leveren aan Saudi-Arabië via je eigen overheidsbedrijf FN Herstal.

"Let wel: het is niet met het Waals verzet an sich dat ik het moeilijk heb, wel met de reden ervan en met het tijdstip. Als Vlaams-nationalist heb ik er uiteraard geen probleem mee dat een regio zich rechtstreeks tot Europa wendt, zonder eerst langs het Belgische niveau te passeren. Zo hoort het in een confederaal model."

U was een beetje jaloers op hem, zegt Paul Magnette.
"Helemaal niet, maar ik geef toe: van zijn confederale reflex heb ik stiekem wel genoten. Ik heb vaak op mijn lip moeten bijten tijdens de onderhandelingen. Eén keer kon ik me niet inhouden: 'Le séparatisme, ça va vite en Wallonie', heb ik gezegd. Paul kon daar mee lachen."

En toch. Dit was een confederale Iran-missie van Vlaanderen, Wallonië en Brussel, geen Belgisch initiatief. Maar overal waar u langskwam, hing naast de Iraanse vlag de Belgische driekleur, niet de Vlaamse leeuw. Steekt dat?
"Nee, daar til ik niet zwaar aan. Mijn gesprekspartners bleken perfect te weten dat ik de minister-president van Vlaanderen ben en waren zich bewust van ons aandeel in de Belgische uitvoer. Wat voor Canada geldt, geldt ook voor Iran: 90 procent van de Belgische export is Vlaams."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234