Woensdag 27/10/2021

Jan Decorte

"Wij zijn niet bang voor onnozelheid"

null Beeld Danny Willems
Beeld Danny Willems

Prinsessen die pony's berijden, onperfecte lijven, de schoonheid van het falen: 'Much Dance' is weer vintage Jan Decorte. "Ik ben een lone rider, maar toch: het gebrek aan erkenning stoort me", vertelt hij in een voor zijn doen opvallend openhartig interview.

We zijn vooraf uitgebreid gewaarschuwd. Van theatermaker Jan Decorte wordt wel eens gezegd dat hij oninterviewbaar is. Dat hij vragen steevast pareert met een vaag, lastig of ontwijkend antwoord. Een mens zou van minder zenuwachtig worden. Maar Decorte, naar gewoonte gekleed in pak en das, begroet ons meteen met een glimlach en een kus. "Ach, die fabeltjes over mij. Er was een tijd dat enkele interviewers mij al te graag in de val wilden lokken. Maar ik ben welbespraakt en kon al die vragen pareren. Zo krijg je dus van die verhalen. Een mythe zou ik het niet noemen, eerder een armoedeverhaal."

Hij bestelt een koffie en een wit wijntje aan de toog van café Roskam, een van zijn Brusselse stamcafés. "We hebben net een geweldige repetitie gehad", vertelt hij aan iedereen die het horen wil. "We hebben ons ongelofelijk geamuseerd."

Much Dance, Decortes eerste echte dansvoorstelling sinds Tanzung uit 2010, gaat morgen in première in het Kaaitheater. Naast Decorte zelf en zijn onafscheidelijke levensgezellin Sigrid Vinks dansen ook Benny Claessens (bij het grote publiek nog altijd bekend van Het geslacht De Pauw) en Risto Kübar. Een beknopte synopsis van het stuk is haast ondenkbaar, net zoals bij alle voorstellingen van Decorte. Hier geen afgelijnd verhaal, geen virtuositeit, getrainde lichamen of strakke dansgrammatica. Wel de 'anarchie van de beweging'. In de wereld van Decorte mag er naar hartelust gezucht en gezweet worden, hoeven de dansers niet strak in het vel te zitten en passen haast kinderlijke danspasjes perfect bij weemoedige gedichten.

null Beeld Danny Willems
Beeld Danny Willems

Kan u zelf vertellen waar Much Dance over gaat?

Jan Decorte: "Het gaat over mensen die elkaar graag zien en daar diep voor willen gaan. Maar bovenal gaat het over alles. Ik maak daar echt een punt van: het publiek kan er alles uithalen wat het wil, op elk moment dat het wil. Er is geen boodschap of thema. Maar die liefde is wel belangrijk. Maar geen eros zonder thanatos. Ik geloof erg in die filosofie van Freud. Elk orgasme is ook een beetje sterven, toch? Liefde en dood gaan toch altijd samen. Net zoals ik me niet kan voorstellen dat ik en Sigrid ooit van elkaar kunnen scheiden."

Sigrid Vinks: "Het gaat over de wonderlijke ontmoeting tussen ons vieren. En de heftigheid ervan."

Decorte: "En over de vrijheid. De vrijheid van het publiek, van de dansers, van de interpretatie."

Waarom de keuze voor nog eens een echte dansvoorstelling?

Decorte: "Een echte? Zowel dans als theater is een beetje vanalles wat. Theater of dans: voor ons maakt het eigenlijk niet veel uit. Wel het persoonlijke. In München hadden we samen met Benny gewerkt en zijn vriend Risto werkte daar ook. Ik wilde echt iets met hen beide in België doen en Benny vond dat dat een dansproductie moest worden. Benny is de elegantste danser van ons allemaal."

Geen van jullie vier beantwoordt echt aan het typische beeld van een danser.

Vinks: "Atletische lijven die alles kunnen: dat heeft men al zo vaak gezien. Er zijn honderdduizend dansers die veel beter dansen, maar er is er maar één die danst zoals ik. Of zoals Jan, Benny en Risto. Wij zijn geen Chinees staatscircus. Perfectie is vervelend, oninteressant ook om naar te kijken. Als je even misstapt hoort dat gewoon bij de voorstelling."

Decorte: "Het falen is een van de belangrijkste elementen. Wij zijn er niet om het publiek te verbazen of het om de oren te slaan met onze kennis, wij zijn er om de mensen te ontroeren en te bewegen."

Vinks: "In falen zit veel schoonheid. Iedereen herkent zich daar ook in. Zo raak je mensen in hun diepste onderbewuste."

null Beeld Danny Willems
Beeld Danny Willems

Hoe gaan jullie precies tewerk?

Decorte: "Ik ben er gewoonlijk niet bij. Toch niet in het begin."

Vinks: "Jan heeft een beeld in zijn hoofd, schept een kader en schrijft de gedichten voor de voorstelling. En daar gaan wij dan mee aan de slag. Er is grosso modo een structuur, maar daarbinnen choreografeert en regiseert iedereen zichzelf. Jan zal nooit zeggen: je moet die of deze beweging doen."

Decorte: "'Goed gedaan!' is vervelend om te horen."

Vinks: "Als wij iets klaar hebben, komt Jan kijken en meestal vindt hij het goed. En dan danst hij de stukken die hij wil dansen."

Decorte: "Zij beveelt mij dingen aan en die voer ik dan uit. (lacht) Eigenlijk is zij eerder de regisseur."

Vinks: "Er is geen dramaturgie, die komt pas achteraf. Op het einde structureert de chaos gewoon zichzelf. Alles past dan in elkaar. Wij zijn niet bang voor een grote onnozelheid. Ik en Benny hebben een gezamenlijke fascinatie voor pony's en prinsessen en wilden daar iets mee doen. Dus hebben we een scène gemaakt waar ik als de prinses op de pony rijd. Onnozel en toch ontroerend."

Vanwaar die fascinatie voor pony's en prinsessen?

Decorte: "Dat is een lang verhaal, van voor ze begon te spreken."

Vinks: "Ik weet het zelf niet en moet het eigenlijk ook niet weten. Punt is: mensen, acteurs, zijn bang voor onnozelheden. Veel mensen hebben liever een papa die hen zegt hoe ze moeten dansen, met welke intonatie ze een zin moeten zeggen. Want vrijheid betekent ook verantwoordelijkheid. Wij verstoppen ons niet achter een regie, we laten onszelf zien."

Decorte: "Mensen als Benny en Risto zijn daarom niet te vervangen. Dat is onmogelijk."

Vinks: "In elk werkproces gaan we op zoek naar die connectie tussen de spelers."

Decorte: "In München heb ik met een 76-jarige acteur gewerkt die achteraf zei dat hij zich in heel zijn carrière nog nooit zo vrij had gevoeld. Een schoon compliment."

Vinks: "En toch zullen we altijd een beetje marge blijven in de theater-wereld."

Decorte: "(fel) Marge mag je dat niet noemen. Dat heeft een negatieve bijklank."

Vinks: "Niet salonfähig bedoel ik. Neem nu Anne Teresa De Keersmaeker. Geniaal in wat ze doet. Bedrijven gaan naar een voorstelling van Rosas als societyevenement. Dat gebeurt nooit bij ons. Ik heb het over een vorm van succes, van erkenning."

null Beeld Danny Willems
Beeld Danny Willems

Stoort dat gebrek aan erkenning?

Decorte: "Ja, dat stoort. Een van mijn verwachtingen is dat ik ooit de Nobelprijs win. Dat zegt wellicht evenveel over mij als pony's en prinsessen. Maar door bepaalde mensen, ook festivaldirecteurs, word ik nooit serieus genomen. Ik heb ooit een voorstelling gemaakt waar Anne Teresa De Keersmaeker een stuk in danste, met muziek van Arno, maar op het theaterfestival van Avignon werd ik in het kleinste zaaltje geplaatst. Kwestie van geen risico's te nemen.

"Ik heb altijd gevonden dat dans moet kunnen concurreren met rock-'n-roll. Omdat het jonge publiek dan terugkomt. We staan voor een specifieke ervaring. Er zijn gelukkig nog bijzondere mensen die echt in staat zijn om zich te laten raken. We zien dikwijls mensen die na de voorstelling nog een potje bij ons komen uithuilen.

"Men vindt ons een bende onnozelaars die zomaar wat doen. En dat is net de definitie van wat we zijn. Maar dat op zich is grote kunst. Kijk naar Pollock en Picasso: daar zeggen ook sommige mensen over 'mijn kleine kan dat ook'.

"Nu, Amlett in het Toneelhuis was een enorm succes: de mensen zaten bij wijze van spreken tot op het derde balkon."

Vinks: "Dat heeft ook met het formaat van het huis te maken. Daar had je ook een enorme promomachine achter je."

U wordt vaak omschreven als een schenenschopper, maar zijn er nog schenen om tegen te schoppen?

Decorte: "Je hebt nog altijd mensen die zich niet openstellen. Ach, wat zijn heilige huisjes?"

Vinks: "We zetten ons nergens tegen af, we doen niets 'anti'."

Decorte: "Mijn uitspraakleraar zei mij ooit dat hij nog nooit zo'n antidisciplinair mens had ontmoet. Wel, ik vind dat een compliment. Anarchistisch? Nee, eerder een lone rider. Ik heb het daarstraks al gezegd: mijn voorbeelden zitten in de beeldende kunst. Pollock, Picasso, Rothko. Van Gogh, daar ben ik niet zo voor. Die trekt te veel op mij. Ik herken daar veel van mezelf in. Dat getormenteerde, die gemoedsschommelingen: dat heeft altijd in mij gezeten. Maar ik zou er niet aan denken om mijn oor af te snijden. Wist je dat Van Gogh maar één schilderij heeft verkocht, en nog wel aan zijn broer? Die zat pas in de marge."

'Much Dance' speelt vanaf morgen tot en met 16 november in het Kaaitheater in Brussel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234