Vrijdag 10/04/2020

dmroadusa

"Wij zijn de collateral damage van de klimaatmaatregelen"

Een van de mijnwerkers in de Mccoy Elkhorn-mijn in Pikeville, die op lage capaciteit draait. Zij zullen massaal voor Trump stemmen.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

In enkele jaren tijd liet president Obama de steenkool¬industrie in Kentucky en West-Virginia crashen. Trump hoefde er slechts een mijnwerkershelm op te zetten om miljoenen stemmen binnen te halen. Toch ontstond hier een succesvol IT-bedrijf, waar ex-mijnwerkers een nieuw leven beginnen. 

Een perfecte storm. Dat zijn de woorden waarmee mensen in Kentucky en West-Virginia omschrijven hoe hun steenkoolindustrie en eigenlijk heel hun economie in amper enkele jaren tijd gecrasht is.

Na zijn verkiezing in 2008 kondigde president Obama aan dat hij omwille van de klimaatverandering zwaar zou investeren in alternatieve energievormen zoals zonne-energie en schaliegas. De milieuonvriendelijke steenkoolindustrie moest afgebouwd worden.

“Toegegeven”, zegt mijningenieur Rusty Justice, “Obama is hierover transparant geweest en hij heeft zijn belofte gehouden. Maar wat wij niet wisten is dat hij de steenkoolindustrie in slechts enkele jaren zou opdoeken en voor geen enkel alternatief zou zorgen. Zo werden wij de collateral damage van de klimaatmaatregelen.”

De economische ruggengraat van een hele regio werd zo letterlijk geknakt. In Kentucky alleen al verdwenen 13.000 mijnwerkers-jobs waardoor ook tienduizenden afgeleide banen sneuvelden. Justice: “Obama trok de bodem uit onze economie en van de ene dag op de andere kwamen onze levens in vrije val. Ik hoef daarbij geen tekening te maken: mannen die al twintig, dertig jaar in de industrie werkten, werden mentaal gekraakt. Het is zo triest om een man van vijftig te zien huilen. De jongere mijnwerkers moesten plotseling drie lageloonjobs combineren om het hoofd boven water te houden. Anderen vertrokken uit Kentucky en West-Virginia, waardoor we ook nog met een braindrain kregen af te rekenen.”

Maar in zo’n deprimerende situatie kun je twee dingen doen, zegt Justice: “Ofwel kruip je depressief weg in je zetel, ofwel ga je in de tegenaanval.” Justice ging in de tegenaanval. Samen met zijn zakenpartner Lynn Parish ging hij over de hele wereld op zoek naar nieuw economisch model voor de regio. “Vooral Lynn reisde veel. Hij ging naar Europa, Japan, China. Met al die kennis maakten we een analyse van de sterktes en zwaktes van Kentucky.

“We kwamen tot de conclusie dat deze regio met economische nadelen kampt die we nooit met een klassieke economie kunnen oplossen. Wij leven in de Appalachen, een bergachtige en moeilijk bereikbare streek, waardoor transport erg duur is en we bijvoorbeeld nooit autofabrieken zullen kunnen aantrekken. We hebben ook geen grote luchthaven.”

Nadelen moesten in voordelen omgebogen worden. “De mensen van Kentucky en West-Virginia leven ongelofelijk graag in hun regio. De natuur is hier overdonderend mooi. We zijn een bergvolk met veel onderlinge solidariteit dat buitengewoon veel waarde hecht aan familiebanden. Dat is een zeer mooi uitgangspunt voor een sterk personeelsbeleid. We beseften dat we producten moesten uitvinden die zo weinig mogelijk logistiek vergen en toch over het hele land en de rest van de wereld verkocht kunnen worden.”

Obama probeert de steenkoolindustrie af te bouwen om over te schakelen op meer groene stroom.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Eigenwaarde

Uiteindelijk besloten Justice en Parish met een eigen IT-en programmeringsbedrijf te beginnen; Bitsource. Ze namen vooral ontslagen mijnwerkers aan. “Voor een buitenstaander klinkt dat misschien gek, maar vergeet niet dat moderne mijnwerkers hooggekwalificeerde arbeiders zijn met kennis van fysica, geologie, thermodynamica en economie. Het enige verschil met ingenieurs is dat mijnwerkers een vuil gezicht hebben. Met andere woorden: ze kunnen zich snel inschakelen in de IT-industrie.”

Justice wou niet enkel een gezond bedrijf uit de grond stampen, hij wou ook een hoopgevend voorbeeld zijn voor andere ondernemers uit de streek. Samen met de lokale universiteit creëerde hij een ideeënplatform voor nieuwe bedrijven. “We willen voor de vonk zorgen die het vuur opnieuw doet branden. Vandaar ook die slogan voor ons bedrijf: ‘A new day, a new way’.”

Gek genoeg was het miljonair en voormalig burgemeester van New York Michael Bloomberg die ongewild de laatste duw in de goede richting gaf. “Om de bittere pil van de sluiting van de steenkoolmijnen te vergulden, gaf Bloomberg in Kentucky tientallen miljoenen uit aan liefdadigheid. ‘We moeten deze mensen wel helpen’, zei Bloomberg, ‘want buiten steenkool delven, kunnen ze toch niets. We kunnen er toch geen programmeurs van maken!’ Dat vonden wij ondraaglijk betuttelend en het is kenmerkend voor de manier waarop sommige Amerikanen op de mensen van de Appalachen neerkijken. ‘Wel Bloomberg’, dachten wij, ‘eat your heart out. Jij zal eens wat meemaken.’”

Bitsource heeft ondertussen meer dan twintig klanten, waaronder een Fortune 500-bedrijf. “We kregen hier professoren van Harvard en het Massachusetts Institute of Technology (MIT) over de vloer. Ze beschouwen ons bedrijfje als een klein wonder. ‘Hoe is het mogelijk dat jullie op een trieste terril een pareltje hebben gecreëerd?’, vroegen ze zich af. Fijn om te horen.”

Met de slogan 'A New Day A New Way' geeft Bitsource weer een toekomst aan de mijnwerkers.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Justice is erg trots op zijn bedrijf maar zal tijdens het gesprek meermaals herhalen dat de strijd voor economische wederopbouw nog lang niet gestreden is. “Het probleem zit hem ook in het hoofd van de mensen. We hebben laatst een nieuwe collega aangeworven. Hij was met verve voor alle selectieproeven geslaagd maar hij daagde niet op voor zijn eerste werkdag. Toen ik hem belde zei hij: ‘Rusty, ik ga die job niet aankunnen, ik ben maar een simpele mijnwerker.’ Het gevoel van eigenwaarde is zwaar aangetast.”

Hoop door Trump

Hoe zwaar de mentale klap is aangekomen, blijkt later die dag tijdens een bezoek aan de Mccoy Elkhorn-mijn in Pikeville, die op lage capaciteit draait. De mijnwerkers ontvangen ons met veel gastvrijheid en als hun shift erop zit nemen ze voor ons alle tijd om het verhaal over de teloorgang van hun wereld te doen.

Ze maken er ook geen geheim van dat de mijnwerkers massaal voor Trump zullen stemmen. Obama’s radicale aanpak zorgde ervoor dat Kentucky en West-Virginia easy meat waren voor Trump. Om stemmen binnen te halen moest die tijdens meetings in de regio enkel maar een mijnwerkershelm opzetten en beloven dat hij de mijnen opnieuw zal openen. Hillary Clinton zei eerlijk dat ze komaf wil maken met de Amerikaanse steenkoolindustrie maar dat ze economische alternatieven wil helpen stimuleren. Het resultaat is wel dat Trumps vage belofte voor hoop zorgt, en Clintons eerlijkheid voor ongeloof. “Als Clinton verkozen wordt, is dat voor ons het definitieve einde”, vertellen mijnwerkers ons keer op keer. Met Trump is er tenminste nog hoop.”

Mijnwerkers van Pikeville: "Als Clinton verkozen wordt, is dat voor ons het definitieve einde."Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Vriendelijke, moedige mannen die zeggen dat ze op een radicale populist gaan stemmen, triest om te horen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234