Vrijdag 09/12/2022

Blik op BelgiëHeusden-Zolder

‘Wij weten niet meer hoe we over spiritualiteit moeten spreken’: op bezoek bij filosoof Jonas Slaats in de Kluis van Bolderberg

Jonas Slaats: 'Je voelt de ophoping van stilte als je deze plek betreedt.' Beeld RV
Jonas Slaats: 'Je voelt de ophoping van stilte als je deze plek betreedt.'Beeld RV

Schrijver en columnist Aya Sabi gaat op bezinning bij filosoof Jonas Slaats in de Kluis van Bolderberg. ‘Ik geef geen antwoorden op religieuze vraagstukken maar ik kan ik wel nieuwe perspectieven geven die nuance kunnen brengen.’

Aya Sabi

Volgens de overlevering zou het huis waar Jezus is opgegroeid door engelen zijn overgevlogen vanuit Nazareth naar het Italiaanse Loreto om het te beschermen voor de kruistochten. De Vlaamse pelgrim Lambert Hoelen bezocht het in de zeventiende eeuw en bouwde het na in de vorm van een kapel op de hoogste plek in Bolderberg. Zo ontstond De Kluis van Bolderberg waar ik tegenover Jonas Slaats zit. Slaats is filosoof, theoloog, antropoloog en ook de bewoner van de Kluis van Bolderberg. Sinds kort begeleidt hij één-op-één wandelingen voor mensen die worstelen met spirituele vraagstukken. Slaats zet mij een kruidenthee voor. Waar moet je anders naartoe als je in een periode van innerlijke omwenteling zit?

“Sommige mensen zijn goed ingebed in een gemeenschap, kunnen terecht bij een priester, imam of de leraar van hun meditatiegroep.” Dat geldt evenwel niet voor iedereen. Slaats merkt een bepaalde spirituele armoede in de samenleving. Zelf omschrijft hij religie als een taal die meegegeven wordt aan de gelovige en waarmee dus door middel van een kluwen aan symbolen, rituelen, verhalen uiting kan worden gegeven aan de innerlijke kant van ons leven. “Mijn moedertaal is het christendom, maar ik ben ook ondertussen tweetalig geworden door zo intens met de islam bezig te zijn. Ik kan een punt maken door verhalen aan te dragen uit het evangelie maar net zo goed uit de Koran.”

Deze religieuze meertaligheid is geen recent fenomeen. Slaats zegt dat de geschiedenis van religie juist een continue overlapping is geweest van tradities en geeft het voorbeeld van mausolea in Pakistan die door hindoes en moslims werden bezocht.

“Er zijn meer en meer mensen die tradities combineren en ook zij kunnen bij mij terecht. Ik geef geen antwoorden op religieuze vraagstukken maar ik kan ik wel nieuwe perspectieven geven die nuance kunnen brengen.”

“We leven allemaal in mythes. We hebben nood aan talen om uiting te geven aan deze irrationaliteit.” De irrationaliteit nuanceert de theoloog meteen als iets wat niet negatief is. Dat is namelijk wel de perceptie die wij hebben. “Hoe uitgebreid en wetenschappelijk de westerse wereld is omdat er zo de nadruk is gelegd op de rationaliteit, zo arm is onze spirituele wereld. We weten niet hoe we erover moeten spreken. De traditionele religies zijn daar veel beter in geweest.” Het probleem is dat die innerlijke kant van het leven hoe dan ook een uitweg zoekt en deze uitweg kan heel negatief zijn als we geen taal vinden om hieraan uitdrukking te geven. “Het zijn de kapotmakende krachten in de wereld die vanuit pure, onverwerkte emotie ontstaan waardoor de irrationaliteit wél negatieve vormen aanneemt.”

Boze God

Ik vertel Slaats over mijn eigen worsteling, hoe ik probeer los te komen van een boze God voor wie ik bang moet zijn. “In het Westen vindt men bezig zijn met spiritualiteit vaak oké zolang de term religieus maar niet valt. Want velen hebben het gevoel dat je God achter je moet laten om modern te zijn. Het gevaar is dat we zo blind worden voor de schaduwzijden van onze eigen religiositeit. Om een concreet voorbeeld te geven: een schuldgevoel dat wordt opgewekt door het idee van een boze God die je gadeslaat is niet enkel eigen aan bepaalde religieuze gemeenschappen, want mensen die zich aangetrokken voelen door positive thinking komen soms tot de overtuiging dat alle kwaad dat hen overkomt, opgeroepen is door hun eigen negatieve gedachten. Zo ga je uiteindelijk ook met een permanent schuldgevoel door het leven. Zolang we dit soort liberale stromingen zien als iets wat losstaat van onze irrationaliteit zijn we ook blind voor de schaduwzijde.”

Slaats leidt geen monniken- of kluizenaarsbestaan, hij is een docent aan een hogeschool in Antwerpen maar begint en eindigt elke dag wel met een gebed. Hij heeft zijn gebeden zelf samengesteld vanuit de christelijke leer, onderhoudt de kapel en de kruidtuin, gaat dagelijks wandelen in de bossen die de kluis stil omarmen. “Je voelt de ophoping van stilte als je deze plek betreedt”, zegt Slaats en hij heeft gelijk. De ruimte dwingt je tot nederigheid.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234