Vrijdag 30/10/2020

Wij volgen enkel onze eigen spelregels

Deze zomer waren ze terecht laureaat Jong Theater op TAZ met ‘De Thuiskomst’, waarbij ze Pinters huiskamerdrama verplaatsten naar een oude scheepsloods en overgoten met een scheut Familie Flodder. Ditmaal nemen ze Dantes ‘La Divina Commedia’ onder handen in de Antwerpse Handelsbeurs en ze houden geen woorden over. ‘We houden ons aan geen spelregels, behalve die van ons’, zeggen de zes van FC Bergman, vijf mannen en één vrouw.

De oude leegstaande Handelsbeurs in Antwerpen is het toonbeeld van vergane glorie. De majestueuze ruimte omkranst door afbladderende zuilenverdiepingen, het parket verworden tot losse latjes hout als een vreemdsoortig modern kunstwerk. Dit vormt ‘the world, a stage’, het speelterrein voor mythische wezens met namen als Blinde Vliegvrouw, de Blauwe Kunstenaar, Bakkie, Kraanman en Beestenneuker, geflankeerd door een zichtbare technieker-acteur en om en bij de veertig figuranten die het ‘volk’ vertolken in deze hel op aarde. Met de voorstelling Wandelen op de Champs-Elysées… onderneemt FC Bergman, met Dantes La Divina Commedia onder de arm, een reis van de Elyzeese velden naar de hel op aarde. Met zo goed als woordeloos theater maar zengende beelden.

FC Inferno

Want zijn de ‘Bergmannen’ nog jong, ze zijn nu al berucht. Stef Aerts, Bart Hollanders, Matteo Simoni, Thomas Verstraeten en Marie Vinck (later voegde ook technicus-acteur Joé Agemans zich bij de groep) leerden elkaar kennen aan het Antwerpse Conservatorium. Toen ze in het tweede jaar Britannicus van Racine brachten, vroeg de Antwerpse organisatie Schelda’pen hen om een nieuwe voorstelling te maken voor een festival. Dat werd De Rotsenbreker, over de figuur Leopold II, gebaseerd op teksten van onder andere Hugo Claus en Tom Lanoye. “Die voorstelling was ons eerste echte wapenfeit buiten de schoolmuren en dus hadden we ook een naam nodig. Die hebben we toen inderhaast uitgevonden. FC vonden we goed klinken: fanclub, footballclub of gewoon foute club. En toevallig stond die dag op de voorpagina van de krant te lezen dat Ingmar Bergman was overleden. Het feit dat ons eerste stuk dan ook nog De Rotsenbreker noemde, maakte het compleet. Ook al was niet iedereen geslaagd voor de opleiding in het tweede jaar, toch hebben we besloten om samen verder te gaan. Omdat het zo goed klikte”, vertelt Aerts. “We zijn allemaal met verschillende dingen bezig. Bart, Matteo en ik studeren nog aan het Conservatorium en spelen daarnaast in verschillende theater en tv-producties, Marie is binnenkort te zien in de nieuwe VTM-reeks De Rodenburgs en speelt weer mee in de nieuwe film van haar moeder (Hilde Van Mieghem). En Thomas studeert momenteel Beeldende Kunst aan Sint-Lucas. Dat we alle zes totaal verschillende karakters zijn en ook met andere dingen bezig zijn, is precies wat ons bij elkaar houdt. We zijn complementair aan elkaar, een goede puzzel.” Een verhollandste Pinter in een oude scheepsloods, een bouwinstallatie/performance zoals Voorproef op fragmenten uit een nieuwe wereld waarvoor ze zich inspireerden op Vondels Adam in ballingschap. De voorstellingen van FC Bergman zijn al even uiteenlopend als hun persoonlijkheden. “We hebben geen dogma’s, maar dat betekent niet dat om het even wat oké is, we hebben wel degelijk ideeën over wat wij en, hopelijk ook het publiek, als pakkend theater beschouwen en die ideeën proberen we in de praktijk te brengen,” aldus Vinck.Zoals ditmaal met de klassieker van Dante Aleghieri: La Divina Commedia. “We zien een tekst nooit als een heilige koe, liever zetten we er onze tanden in. Het waren vooral de beelden die ons aanspraken bij Dante, dus gebruiken we in Wandelen op de Champs-Elysées… dan ook geen woorden, uitgezonderd één scène in het Italiaans.” Die scène spelen de acteurs, met grote rubenskragen aan, terwijl ze rond een lijk staan. Een beeld dat verwijst naar het beroemde schilderij van Rembrandt: De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp. “Een naïef onderzoek naar de kern van de zaak”, aldus Verstraeten. “Wandelen op de Champs-Elysées wordt geen evocatie van La Divina Commedia, eerder ons antwoord op wat Dante als de hel beschouwt.

Overlevingsstrategie

De hel bevindt zich niet in het hiernamaals, maar in dit leven. De hel bestaat wel degelijk: we maken ze zelf en voeden ze met onze angsten. De Kraanman, de Blinde Vliegvrouw, Bakkie en de Blauwe Kunstenaar zijn vier mythische figuren die elk hun eigen overlevingsstrategie hebben uitgedokterd omdat ze niet ten prooi willen vallen aan de totale toevalligheid die het leven is. Maar, in dat constante vat willen krijgen op de onvermijdelijke dood, vergeten ze te leven. Bakkie hoopt door voortdurend in het rond te neuken zichzelf onsterfelijk te maken. De Blauwe Kunstenaar wil dode dieren vereeuwigen door hen te esthetiseren tot kunstwerk. De Kraanman hangt aan een kraan om bij elk dreigend gevaar te kunnen ontsnappen. En dan is er nog de Blinde Vliegvrouw die de wispelturigheid van het leven niet aankan en het liefst weg zou vliegen, alleen: ze durft niet. Maar we willen dat eigenlijk niet te veel uitleggen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat het publiek zijn eigen verhaal maakt, dat het een beeldenstorm is die je over je laat komen.” Met De Thuiskomst liet FC Bergman Pinter alle hoeken van een oude scheepsloods in Oostende zien, en ook ditmaal speelt FC Bergman weer op verplaatsing. “We brengen deze voorstelling op zes heel diverse locaties: van deze handelsbeurs tot een oude elektriciteitscentrale in Brugge of een moderne loods in Turnhout. Eigenlijk moeten de die-hardsupporters van FC Bergman onze tournee volgen want het zullen zes totaal verschillende voorstellingen zijn. We houden van de totaalervaring van locatietheater, de impact die dat heeft op het stuk en het spel. Locatietheater vergt veel van ons als makers en van een publiek, dat zich niet kan nestelen in fluwelen schouwburgzitjes. We plaatsen het publiek bewust in grote lege ruimtes: een beetje verloren in een veel te grote wereld.”De titel van de voorstelling luidt eigenlijk voluit Wandelen op de Champs-Elysées met een schildpad om de wereld beter te kunnen bekijken, maar het is moeilijk thee drinken op een ijsschots als iedereen dronken is. “Het eerste deel van de titel verwijst naar een anekdote over de dichter Baudelaire: die zou ooit daadwerkelijk met een schilpad over de Champs-Elysées zijn gelopen. Het heeft iets schoons naïef dat je op die manier misschien de wereld anders ziet. Die bewust aangenomen naïviteit is iets wat in ons werk wel vaker terugkomt. Dantes La Divina Commedia op scène brengen is eigenlijk onbegonnen werk. En toch beginnen we eraan. Tegen beter weten in”, aldus Aerts. “Het tweede deel van de titel is een metafoor voor ons leven op aarde. Het is moeilijk je staande te houden in een wereld waar niemand echt weet hoe je met schommelingen omgaat.”

Moed en overmoed

En daar weet FC Bergman, dat het voorlopig nog zonder subsidies moet stellen, alles van. “We hadden een dossier ingediend maar het devies van de commissie luidde ‘enthousiast maar niet prioritair’. Het gevolg is dat we ploeteren met moed en overmoed, maar gelukkig met coproducenten die met veel goesting geloven in de projecten van een onbekend gezelschap.” Een structurele werking ziet FC Bergman voorlopig niet zitten. “We willen geen drie voorstellingen per jaar moeten uitkakken, maar een stuk maken als we daar zin in hebben. Misschien is dat er maar één per jaar, misschien acht ineens. We beginnen hierna in elk geval met een nieuwe voorstelling die volgend jaar op Theater aan Zee te zien zal zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234