Zaterdag 03/12/2022

NieuwsSteun voor Boeva

‘Wij mensen met een beperking zijn hier niet om jullie jezelf beter te laten voelen’: steun voor open brief William Boeva

Sien Lagae: 'In spelprogramma’s zie je haast nooit mensen met een beperking.’ Beeld Tine Schoemaker
Sien Lagae: 'In spelprogramma’s zie je haast nooit mensen met een beperking.’Beeld Tine Schoemaker

In een scherpe brief hekelde komiek William Boeva deze week de beperkte en eenzijdige representatie van personen met een beperking in de media. Het is een standpunt waarvoor hij veel applaus krijgt van politici, belangenorganisaties én lotgenoten. ‘Wij mensen met een beperking zijn hier niet om jullie jezelf beter te laten voelen.’

Paul Notelteirs

“Ik heb lang weggekeken, maar nu wil ik een ladder toewerpen aan diegenen die nog in de vergeetput zitten.” Wanneer William Boeva begin deze week een open brief op zijn Facebookprofiel plaatst, is de urgentie van zijn boodschap in elke zin voelbaar. Jarenlang probeerde hij zijn fysieke beperking zo veel mogelijk te verbergen, maar het besef dat de maatschappij vaak niet voorzien is op de noden van mensen met een handicap maakte dat steeds moeilijker. Daarom wil hij nu een rolmodel zijn en hamert hij op het belang van representatie. De VRT wil bijvoorbeeld dat 2 procent van de mensen die in beeld komt een beperking heeft. Dat lukt ook, maar daarmee is het issue niet van de baan.

Boeva ergert zich aan de zogenaamde ‘knuffelbeermethode’ die de makers van programma’s als Down the Road volgens hem hanteren. Een groep aaibare en opvallend zelfstandige personen met het syndroom van Down krijgt de aandacht binnen een specifieke context, maar na afloop van het programma verandert er weinig. De ‘knuffelberen’ verdwijnen weer in de kast en de zender gaat over tot de orde van de dag.

Het is een frustratie die Boeva deelt met Sien Lagae (34). Zij kampt onder meer met ernstige astma en is daardoor al enkele jaren aan een rolstoel gekluisterd. Ze ergert zich daarbij niet specifiek aan het reisprogramma met Dieter Coppens, maar wel aan het feit dat televisiezenders zelden personen met een beperking tonen zonder dat hun aanwezigheid in het teken van diezelfde beperking staat. Ze vergelijkt het met de evolutie die mensen van kleur doormaakten. Mensen uit die groep werden lang enkel opgevoerd in debatten over racisme of culturele verschillen, pas later doken ze ook in andere contexten als volwaardige gesprekspartners op.

Blokken

“Ik vraag me bijvoorbeeld af of ik door de selecties voor Blokken zou geraken als ik me daarvoor inschreef. In spelprogramma’s zie je haast nooit mensen met een beperking.” Volgens haar moeten er snel ook schermgezichten met een beperking komen, iets waar minister van Media Benjamin Dalle (cd&v) eerder deze week ook op hamerde.

Die beperkte representatie zorgt er mee voor dat een programma als Down the Road scherpere kritiek krijgt dan verwacht werd. De deelnemers en hun omgeving zijn telkens bijzonder enthousiast over de roadtrip, kijkers vinden het taboedoorbrekend en de publieke omroep is er blij mee. Dieter Coppens laat daarbij weten dat het nooit de bedoeling was om Down in al zijn facetten te tonen, enkel om de talenten van de deelnemers in de verf te zetten. “Dé mens met een beperking bestaat dus niet”, zegt hij aan VRT NWS.

Stand-up comedian William Boeva kreeg veel bijval met zijn open brief eerder deze week.
  Beeld Damon De Backer
Stand-up comedian William Boeva kreeg veel bijval met zijn open brief eerder deze week.Beeld Damon De Backer

Die enorme diversiteit binnen de populatie van personen met een handicap is meteen ook een reden waarom de kritiek luider klinkt. Voor elke persoon die met Down the Road op reis vertrekt, zijn er honderden anderen met dezelfde aandoening die niet goed genoeg functioneren om mee te gaan. De 600.000 Belgen die met een fysieke of mentale beperking leven, kijken daarom met argusogen naar de zeldzame mediaverhalen waarin zij aan bod komen.

In zijn brief hekelt Boeva bijvoorbeeld concepten als dat van het verwachte VTM-programma Out of Office. Belgen met een burn-out gaan daarin aan de slag op een zorgboerderij waar mensen met een beperking werken. De perstekst van de reeks doet volgens de komiek uitschijnen dat wie een handicap heeft als een soort bron van inspiratie moet dienen. “Wij mensen met een beperking zijn hier niet om jullie jezelf beter te laten voelen. Wij zijn hier om ons eigen leven te leiden”, klinkt het. Lagae herkent zich in dat standpunt en stipt nog een tweede categorie verhalen aan waarin mensen met een beperking wel brede aandacht krijgen, namelijk wanneer ze hun grenzen overwinnen. In de VTM-reeks Over Winnaars trok presentator Koen Wauters bijvoorbeeld naar Machu Picchu met een vrouw die beide benen verloor. “Ontzettend knap, natuurlijk. Maar het doet uitschijnen alsof het niet genoeg is om gewoon met een handicap te leven.”

Echte inclusiviteit

De representatie van de minderheidsgroep kan en moet beter, vindt ook Flo Dresselaers (21). Zij werd geboren met een lichte vorm van cerebrale parese. Het is een aandoening die voor de buitenwereld niet altijd zichtbaar is, waardoor ze soms moet uitleggen waarom ze een beenbeugel draagt of een bijzondere fiets gebruikt. Een bredere representatie zou er volgens haar voor kunnen zorgen dat mensen minder schroom ervaren om haar aan te spreken over wat er aan de hand is. “Televisiekijkers zouden dan niet noodzakelijk weten wat mijn aandoening inhoudt, maar ze zouden wel een beter beeld krijgen van hoeveel verschillende beperkingen er bestaan. Het gaat sowieso te vaak om de beperking en niet om de persoonlijkheid.”

Het is een standpunt waar Sophie Beyers van Dito, een organisatie voor mensen met een chronische ziekte of handicap, zich ook in kan vinden. Een reeks als Down the Road helpt volgens haar taboes sneuvelen, maar daarnaast moet er ook werk gemaakt worden van échte inclusiviteit. Die houding zal uiteindelijk ook de positie van personen met een handicap in de samenleving versterken. “Door hen af te beelden met hun noden en sterktes, gaan kijkers minder in hokjes denken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234