Woensdag 01/12/2021

'Wij hebben geen babes nodig'

CD&V-voorzitter Yves Leterme afficheert zichzelf als dé challenger van paars in Vlaanderen. Gedurende vijf weken stuurde De Morgen een verslaggever mee in het zog van de oppositieleider. Waar Leterme in het publiek kwam, mocht hij onze reporter verwachten, rustig registrerend van op de eerste stoel rechts in de zaal. Elke zaterdag bracht hij verslag uit van de week van Leterme. Vandaag het voorlaatste deel: de Vlaamse kermis.

Koen Vidal / Foto's Jimmy Kets

Woensdag, 9 juni. U bevindt zich in Londerzeel, op Domein Diepensteyn, de plaats waar CD&V zijn laatste meeting voor de verkiezingen houdt. Moeilijk te zeggen hoeveel militanten er aanwezig zijn. We schatten meer dan duizend, een circustent vol. De sfeer is die van een Vlaamse kermis, en dat is een bewuste keuze. Het is de manier waarop de Vlaamse christen-democraten willen tonen dat ze er opnieuw staan: volks, met veel bier, een fanfare en een frituur waar Inge Vervotte gedurende enkele minuten aan de toog gaat staan. Trouwens: in tegenstelling tot op de televisie is die Vervotte op meetings als deze geen IQ-babe, maar veeleer een partij-idool. Een schoon, sympathiek en slim meiske. Geen seksbom. Geregeld komen jonge mannelijke militanten haar vragen of ze alstublieft even mee op de foto wil. Inge doet dat graag, zet zich naast haar bewonderaars, laat haar ogen twinkelen... Klik, en iedereen is gelukkig. Bijkomende chance voor de christen-democraten: het is schitterend weer. Zon, blauwe hemel. Voorlopig geen spoor van de aangekondigde stortbuien. 'De onstuimige dagen van een nog jonge zomer', zo had de VRT-weerman de afwisseling van straffe zon en felle regenbuien eerder op de week genoemd. De zomer is nog fragiel.

Fragiel is misschien ook een goed woord om de heropstanding van CD&V te omschrijven. Een revival die de christen-democraten op amper honderd uur van de verkiezingen echt niet meer in het onderste van hun buik kunnen verbergen. Vandaar de uitgelaten sfeer, de toeters, de bellen, de kreten en de plateaus vol pinten. Ook kopstuk Jean-Luc Dehaene laat zich graag meeglijden in het gedruis. Na een wat mislukte campagnestart - zijn bonkige stijl bleek passé - vond Dehaene al snel een nieuwe rol: die van de wijze el simpático. In Londerzeel steelt hij de show door te verschijnen met een Brabants trekpaard en later op de avond klimt hij enthousiast op het podium telkens wanneer hem dat gevraagd wordt. Om te zingen, te dansen en zijn beide armen in de lucht te steken.

Maar Dehaene speelt een dubbelrol. Hij is niet alleen de booster van de campagne, maar ook de man die moet vermijden dat het enthousiasme omslaat in een premature overwinningsroes. Elke keer als hij een toespraak houdt, waarschuwt hij voor de kwetsbaarheid van het politieke geluk. Hij deed dat twee weken geleden al tijdens de electorale startmeeting in Ieper, en in Londerzeel herhaalde hij zijn oproep. "Ik kan het niet genoeg zeggen: hoed u voor de overwinningsroes. Maar liefst 25 procent van de kiezers weet nog niet op wie ze gaan stemmen. Zelfs op de ochtend van de verkiezingen zijn er nog 10 procent onbeslisten. Daarom moeten we ons tot en met zondag blijven oppeppen en doorgaan met de campagne. De media willen ons doen geloven dat de gunstige peilingen de uitslag van de verkiezingen zijn. Maar ik zeg jullie, we hebben nog geen 30 procent. Pas op 13 juni zullen we zien of we gewonnen hebben." Jean-Luc heeft gelijk, vertrouwt een man uit het partijapparaat ons later op de avond toe. "We mogen niet vergeten dat ook in de politiek alles vergankelijk is. Vijf jaar geleden heeft de dioxinecrisis ons met de neus op die vergankelijkheid gedrukt. Sindsdien weten we dat macht in enkele weken tijd kan verdampen. Ook de opdoffer die Agalev vorig jaar kreeg, zorgde voor een verhoogd politiek onveiligheidsgevoel. Niet enkel bij de groenen, ook bij ons. De kiezer is vrijer en daardoor grilliger dan ooit. Dat heeft een groot voordeel: wie in de oppositie belandt, kan sneller dan ooit weer aan de macht komen. Het nadeel is natuurlijk dat je de macht in enkele seconden weer kunt kwijtspelen."

De vergankelijkheid heeft zich geradicaliseerd, ook Yves Leterme beseft dat maar al te goed. Dat verklaart de behoedzaamheid waarmee hij zich door de campagne beweegt. Verwacht van hem geen gewaagde uitspraken of boutades à la Tobback. Verwacht van hem evenmin scherpe aanvallen of confrontaties. De enige concurrent aan wie Leterme af en toe een oplawaai probeert te verkopen is premier Guy Verhofstadt, "de man die op het vlak van chaos creëren veel meer ervaring heeft dan ik". Maar voor de rest was Leterme gedurende de hele campagne de man van de voorzichtigheid. Op het bedeesde af. In Londerzeel wordt dat opnieuw duidelijk. Terwijl Dehaene al op het podium staat te zingen, zit Leterme nog op zijn stoel op de eerste rij. Hij neemt zijn toespraak een laatste maal door, schrapt iets, schrijft wat en pleegt overleg met zijn persvrouw. Af en toe kijkt hij op om Jean-Luc gade te slaan, lacht even en duikt opnieuw in zijn speech. Wanneer hij dan toch tegen zijn zin op het podium wordt getrokken om het CD&V-campagnelied te zingen, plaatst hij zich aan de rand van het geïmproviseerde koor. Terwijl Dehaene ongegeneerd in bezweet hemd door de micro roept en een losgeslagen Eric Van Rompuy Inge Vervotte op zijn schouders zet, sjokkelt Leterme onbeholpen op en neer. Enkel zijn knieën bewegen. De rest van zijn lichaam blijft in een kramp. Les flamands dansent sans rien dire.

Ook in zijn toespraak speelt Leterme op zekerheid. "Beste vrienden, deze keer zit het erin (...). Nog nooit hadden we zoveel succes bij jongeren. En weet je wat het mooie is? Dat we met onze visie en ons programma werven. Wij hebben geen babes nodig." Leterme herhaalt dat 'geloofwaardigheid' het echte thema is van deze verkiezingen en dat zijn partij de enige partij is met een programma waarin enkel betaalbare beloften staan. "What you see is what you get." Voor zijn uitsmijter grijpt de voorzitter/uitdager terug naar zijn geliefde en vertrouwde wielerjargon en de Ronde van Vlaanderen. "Beste vrienden, we zijn er bijna. We zitten op de Hallebaan in Meerbeke, nog 500 meter. We zijn nog altijd op kop, we zitten allang op kop, maar op het laatste moment proberen ze ons klem te rijden. Maar het zal hen niet lukken." Even daarvoor had Eric Van Rompuy zijn voorzitter nog wat wieleradvies gegeven. "Yves, je ligt alleen op kop", riep de ex-minister in de micro. "Ga door, zoals Briek Schotte, met de wind op kop. Yves, wacht de sprint niet af, want die Stevaert en die Verhofstadt zijn leperiken. Ze zijn in staat om je klem te rijden. Ga door en we zullen winnen op 13 juni."

Op het einde van de meeting gaat Leterme even in overdrive en zingt hij de light versie van de Vlaamse Leeuw mee. Maar daarna verlaat hij het podium, schudt wat handjes en glipt vervolgens snel richting uitgang. Een minuut later stapt hij met zijn onafscheidelijke secretaris in een gouden Volvo en rijdt hij weg, om zo vroeg mogelijk de bedstee op te zoeken. Ondertussen gaat de Vlaamse kermis verder zonder voorzitter. "Waarom druipt uw voorzitter zo snel af?", vragen we aan Letermes voorganger Stefaan De Clerck. "Hij moet dat doen, anders houdt hij het niet vol. Die televisiedebatten zijn slopend. Als je daar met een troebel hoofd zit en je zegt een dommigheid, ben je gezien. Ik stuur regelmatig sms'jes naar Yves. 'Hou je fris Yves', schrijf ik dan, 'dat is het allerbelangrijkste'." Ook op het vlak van nachtrust probeert Leterme de wielerethiek te respecteren.

Een dag later, tijdens de uitzending van het VRT-programma Audit 04, wordt Letermes persoonlijkheid in de volgende karakterschets samengevat: vaderlijk betrouwbaar, correct, streng, rechtvaardig, oersaai, eerlijk, leiderschapskwaliteit, krampachtig. "Ik ben nu eenmaal zo", zegt Leterme dan altijd. "Ik hou niet van toneelspelletjes. Je moet me nemen zoals ik ben. Vergeet niet dat stille waters diepe gronden hebben." De voorzitter/uitdager weet ook wel dat dit een heel slecht profiel is om op vrouwenjacht te gaan, maar hij doet zijn uiterste best om zijn gestremde psyche tot politiek kwaliteitslabel te verheffen. Dankzij de CD&V-voorzitter kreeg het woord 'saai' allerlei positieve bijklanken: betrouwbaar, bescheiden, degelijk, rustig, begripvol, vriendelijk, standvastig. In tijden van verandering en vergankelijkheid zijn dat woorden waaraan 'de mensen' zich kunnen vasthouden, moet Leterme gedacht hebben toen hij enkele maanden geleden de lijnen voor zijn campagne uitzette. Leterme trekt zijn bescheidenheid door op televisie. Dat bleek afgelopen donderdag nog tijdens de opnames voor De volksjury, het door Stef Wauters gepresenteerde VTM-programma waarbij een politieke kandidaat als het ware in een cirkel wordt opgesloten en omsingeld wordt door twintig geïnformeerde burgers. Zelfs politici als Steve Stevaert, toch geroemd vanwege zijn beeldbuistalent, omschrijven De volksjury als een van de moeilijkste verkiezingsprogramma's. "Echt vermoeiend", zei Stevaert. "Twintig mensen die gedurende een uur een spervuur van vragen op je afvuren. Niet simpel." Woensdag had Verhofstadt in De volksjury nog een slechte beurt gemaakt. Hij zocht de confrontatie met enkele panelleden, waarop het panel in de clinch ging met de premier, die steeds bozer werd en zich meermaals ostentatief afwendde van de vragenstellers. Toen de camera's ophielden met draaien, schoot de premier in een colère, waarna hij ziedend de studio uit stormde.

Heel anders ging het er donderdag toe met Leterme. De CD&V-voorzitter vermeed elke confrontatie met de vragenstellende burgers. Ook toen een van hen een pleidooi voor de legalisering van softdrugs hield, begon Leterme zijn repliek met het omzwachtelde 'u hebt niet helemaal gelijk, als ik het zo mag zeggen'. En toen de antihomo-uitspraak van CD&V'ster Mieke Van Hecke ter sprake kwam, was de CD&V-voorzitter voorzichtig. (Van Hecke staat sinds 1 juni aan het hoofd van de Guimardstraat en verklaarde vorige week dat gehuwde holebi-leraars geen vanzelfsprekendheid zijn in het vrij onderwijs.) "Het klopt dat een deel van onze achterban het niet eens is met het homohuwelijk. Dat geldt trouwens voor de hele Vlaamse bevolking. Maar in ons partijprogramma staat duidelijk dat wij voor het homohuwelijk zijn. Mensen die een duurzame relatie beginnen, moet je ondersteunen." Leterme ontpopte zich donderdag tot kampioen in het 'niet tegen de haren in strijken'. Hij gebruikte daarvoor enkele standaardzinnetjes. 'Ik begrijp uw ergernis.' 'U hebt daar een punt.' 'Dat klopt voor een groot deel.' Of Leterme in werkelijkheid sympathieker is dan andere politici laten wij in het midden. (Sommige partijgenoten beweren wel eens dat hij 'bereid is om over lijken te gaan' en dat hij 'ongemeen scherp op de man kan spelen, vooral binnen de eigen partij'. Minder fraai is ook de aan Leterme toegedichte uitspraak over zijn voorganger De Clerck tijdens de campagne van 1999: 'Laat Stefaan maar met zijn kop tegen de muur rijden'.) Feit is wel dat Leterme er niet slecht in slaagt om tijdens televisiedebatten sympathiek uit de hoek te komen. Zo bleek toch tijdens een nababbel met enkele panelleden van De volksjury. Ook toen Leterme hoorde dat hij bij de uitzending 'zeer goed gescoord had' zat hij even met zijn hoofd in de wolken. Heel even maar, want toen hij merkte dat onze fotograaf een foto van hem wou nemen met een champagnefles op de voorgrond, schrok hij wakker en haalde hij de fles van tafel. "Hela, geen triomfalistische taferelen fotograferen. Misschien zondagavond."

Al het voorgaande zou doen vermoeden dat het deze week uitstekend ging met CD&V. Dat klopt niet. Daarvoor is de jonge zomer te onstuimig. Een thema dat de christen-democraten redelijk onder druk zette maar dat in de communicatie zoveel mogelijk werd onderdrukt, is de harde communautaire houding van N-VA-voorzitter Geert Bourgeois. Deze week verklaarde die in deze krant dat hij geen handtekening zal zetten onder een nieuw Vlaams regeerakkoord, zolang de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde niet is goedgekeurd in het federale parlement. De week voordien hadden Luc Van den Brande en Eric Van Rompuy al de 'big bang' van België aangekondigd, een verregaande staatshervorming. Dat waren niet enkel uitspraken die mijlenver buiten de krijtlijnen van Letermes strategie lagen, ze zorgden tevens voor een communautair opbod tussen de kartelpartners. Plots ontpopte CD&V-N-VA zich als communautaire stokebrand, en niet als positief alternatief. Voor het eerst in de campagne konden VLD en SP.A een zware tackle uitvoeren op Leterme en de zijnen. Zo gebeurde ook. Premier Guy Verhofstadt vond de chaostheorie opnieuw uit en verklaarde dat communautaire hardliners het land in een diepe crisis zullen storten. Stevaert kwam met zijn fanfareverhaal: 'Als jagers met de fanfare op kop het bos intrekken, is het bos leeg'. Vertaling: communautaire kwesties los je niet op met decibels, want dan creëer je aversie bij de Walen.

Vooral het communautaire haantjesgedrag van Bourgeois deed de CD&V-campagne even sputteren. Zo viel dinsdag een bedrijfsbezoek aan Deceuninck Plastics in Hooglede, met als thema de jeugdwerkloosheid, in het water omdat de meegereisde cameraploegen vooral vragen hadden over de houdbaarheidsdatum van het CD&V-N-VA-kartel. Toen de bedrijfsleiding van Deceuninck aan de uitgebreide CD&V-delegatie een uiteenzetting aan het geven was over hun onderneming, ontstond een wat vreemde situatie. De ploegen van VRT en VTM plukten de aanwezige CD&V'ers een voor een weg uit de vergadering om vragen te stellen over de hechtheid van het kartel. Hoe nadrukkelijker de geïnterviewde CD&V'ers op hun zieltje beloofden dat het huwelijk met de N-VA echt wel duurzaam is, hoe meer de indruk ontstond dat het kartel onder druk stond. Onder meer eurokandidaat Marie De Clerck kreeg het danig op haar heupen van het journalistieke gehengel naar geruzie tussen CD&V en N-VA. "Zeg hey!", riep zij boos naar de VRT-journalist toen de camera's gestopt waren met draaien. "Wat wilde jij eigenlijk van mij horen? Dat het kartel op het punt staat om uit elkaar te spatten?!" Bourgeois zelf was trouwens ook aanwezig op het bezoek aan Deceuninck Plastics, maar diens mediastrategie was niet bepaald optimaal. Eerst ontkende hij wat hij aan deze krant over Brussel-Halle-Vilvoorde had gezegd ("De Morgen liegt"), daarna weigerde hij aan VTM een interview te geven ("tenzij je mij vrijdag uitnodigt voor het Kopstukkendebat") om dan 's avonds te bevestigen dat hij inderdaad had gezegd dat hij pas een regeerakkoord zal ondertekenen als Brussel-Halle-Vilvoorde is gesplitst. "Ik wilde het gewoon wat scherp uitdrukken om mijn punt duidelijk te maken." De waarheid van afgelopen dinsdag moet waarschijnlijk gezocht worden in het tussenvraagje dat VRT-journalist Tim Pauwels aan Bourgeois stelde: "U lijkt uw mening wat afgezwakt te hebben. Telefoontje van Yves Leterme gekregen?"

Woensdagavond, opnieuw op de CD&V-slotmeeting in Londerzeel. Vragen over de communautaire finaliteit van Bourgeois worden met een bochtje beantwoord. De term 'big bang' is taboe en mag, bij wijze van spreken, alleen fluisterend uitgesproken worden. "Big bang?", zegt een CD&V-parlementslid van vakbondsstrekking. "Niet echt een gelukkige timing van Van Rompuy en Van den Brande. Eerder ongelukkig." Maar toen de Vlaamse kermis op volle toeren kwam, werd er over de big bangers geen kwaad woord meer gezegd. Wie hierover rond middernacht nog een serieuze vraag wou stellen, kreeg een pint, dronk en zweeg.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234