Zondag 31/05/2020

‘Wij geloven niet in middelmaat’

Van ‘een reeks voor achterlijke zielen’ tot ‘het opmerkelijkste tv-programma van 2010’: zelden verdeelde een tv-serie de geesten meer dan Duts. Vandaag en morgen volgt het sluitstuk: een marathon in de Antwerpse Bourla en een op Canvas. Makers Herwig Ilegems en Bart Meuleman nemen afscheid in verwondering. Op zijn Duts dus.

Herwig Ilegems, de bedenker en hoofdrolspeler van Duts, zal zijn debuut als tv-maker niet licht vergeten. De acteur, bij het grote publiek bekend als buurman Herman uit Van vlees en bloed, wilde een reeks maken over “een schone, poëtische mens” en de lat vooral niet te laag leggen. Het tv-publiek werd al genoeg onderschat.

Dat publiek verdeelde zich vrijwel meteen in twee kampen. Je was voor of je was tegen. Terwijl Walter Duts, de figuur om wie het allemaal draaide, net uitblonk in het niet oordelen en de dingen de dingen liet zijn, stond heel twitterend, bloggend en recenserend Vlaanderen klaar om zich tot het voor- of het tegen-kamp te bekennen. Soms al bij voorbaat.

Er waren mooie reacties bij. “Lachen om Duts is ingetogener en maakt dus minder gerucht: ’t is veeleer een binnenpretje van mensen die weet hebben van de wanhoop van alledag, en daar ook mee kunnen leven, omdat eraan doodgaan geen gedroomd alternatief is als het zonlicht welgevallig over de lintbebouwing strijkt”, schreef (rv) in Humo. Daar was het Ilegems ook om te doen: “Iets maken over het ‘bijna niets’, over onze grote nietigheid en ons gevecht daartegen, zoals Samuel Beckett en Buster Keaton dat ook deden. Al heb ik dat verband pas na het maken van de reeks ontdekt.”

Niet iedereen vatte de reeks echter zo poëtisch op. “Het bijna niets” bleek voor sommigen gewoon het niets. Of zoals De Morgen-journalist Jan Debackere schreef: “Flauwe pipi-kakahumor waar de meerwaardezoeker normaal een hekel aan heeft.”

“Al die reacties: voor mij was het... de totale vervreemding”, zegt co-scenarist Bart Meuleman, een theatermaker in hart en nieren die met de reeks zijn eerste stap in tv-land zette. “Ik stond erbij, keek ernaar en ging door met monteren.”

“Op blogs, Facebook en Twitter worden we zo overstelpt met meningen dat je er al snel ongevoelig voor wordt”, vertelt Ilegems. “Ik heb geen enkele gefundeerde negatieve reactie gelezen. En dat mensen twitteren terwijl ze naar een tv-programma kijken! Ik zou het niet kunnen. Kijk dan toch eerst, voor je je mening spuit. Laat dat bezinken, denk erover na en vorm dan je oordeel. En, belangrijker nog, hou je mening soms ook eens voor jezelf. Uit liefde voor je naaste.”

“Duts is comedy, maar een ander soort comedy. De schaterlach was niet het einddoel. Neem nu de scène waarin Walter Duts totaal bezopen een spaghetti bestelt op café en die dan voert aan de Marokkaan die naast hem zit. Die komt recht uit mijn eigen leven. Toen ik daar zelf poepeloerezat mijn allochtone buurman eten aan het geven was, voelde ik meteen dat ik met dat beeld ooit iets aan moest. Het was niet alleen grappig, maar ook bevreemdend, ontroerend en veelzeggend.”

Jong publiek

Het waren geen parels voor de zwijnen. 400.000 Vlamingen keken en bleven kijken - voor Canvas een groot kijkcijfersucces. “We hebben de schapen van de bokken gescheiden”, zegt Meuleman. “Er was een publiek dat behoefte had aan humor die wat vreemder durfde te zijn en hen verraste. Ik geloof ook niet in goed doen voor iedereen. Dan ben je al snel bezig iets middelmatigs te maken.”

“Mooi ook dat ons publiek gemiddeld jonger was dan de doorsnee-Canvaskijker”, vindt Ilegems. “Heel wat jonge mensen hielden van wat wij deden. En dat terwijl iedereen roept dat jongeren alleen van flitsende beelden houden. Wij denken dat we weten hoe de jeugd in elkaar zit, maar is dat wel zo? Duts is het beste bewijs dat je het tv-publiek niet mag onderschatten. Met de reeks hebben wij willen vechten tegen de voorspelbaarheid op de Vlaamse tv, waar de clichés en de slecht geschreven scenario’s regeren. Begrijp me niet verkeerd. Ik schat theater niet noodzakelijk hoger in dan televisie. Tachtig procent van wat in Vlaanderen op de planken komt, is ook voorspelbaar. Het is gewoon zeer moeilijk om iets goeds te maken. Dat is een simpele, maar de enige waarheid.”

Vanavond worden in een heuse marathon de zeven afleveringen van Duts na elkaar vertoond in de Antwerpse Bourla en dat wordt morgen op Canvas nog eens overgedaan. In twee weken tijd waren alle zeshonderd gratis zitjes in de Bourla gereserveerd. Meuleman: “Het voelt helemaal juist dat het publiek naar Duts zal kijken als naar een film. Ik vind dat een mooie gedachte.”

“De stukjes van de puzzel zullen in elkaar vallen”, zegt Ilegems. “De puzzel is ook compleet voor mij. Ik zie nog mogelijkheden voor Walter Duts en blijf hem schoon en poëtisch vinden, maar nu wil ik hem vooral loslaten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234