Vrijdag 24/05/2019

Fair trade

Wij de koffie, de producent de problemen: koffieboeren krijgen het steeds moeilijker

Arbeiders oogsten koffiebonen in Brazillië. Beeld REUTERS

Door klimaatverandering en weinig inkomsten, komen koffieboeren wereldwijd steeds meer in de problemen, schrijven verschillende organisaties in hun Koffiebarometer 2018. Tegen 2050 zou Brazilië 60 procent van zijn beschikbaar koffieland verliezen. 

U bent bereid om voor een latte macchiato te betalen, maar koffieboeren aan de overkant van de wereld hebben het steeds moeilijker om een goede prijs voor hun bonen te krijgen. Als er geen ernstige ommezwaai komt, is de groei van de koffiehandel in gevaar. Dat staat in een rapport van Oxfam, Hivos, en andere ngo's, dat vandaag verschijnt. 

De eerste zin van het rapport vat het samen: "De winsten van de koffiehandel worden gemaakt in de geïndustrialiseerde landen, zo is wereldwijd de perceptie, maar de producerende landen levert het vooral sociale en ecologische problemen op." 

Meer vraag minder land

Aangezien onze vraag naar koffie blijft toenemen, met zo'n 2 procent per jaar, wordt het voor boeren niet makkelijk om aan die toenemende vraag te voldoen. Tegen 2050 zou dubbel zoveel koffie moeten geproduceerd worden als nu. 

"De consumptie en de groei van de koffiesector nemen alsmaar toe, maar er is weinig aandacht voor duurzaamheid", zegt Stefaan Calmeyn, beleidsmedewerker van Oxfam-Wereldwinkels. "De hele markt is behoorlijk scheefgetrokken. Terwijl er met koffie wereldwijd een omzet van 200 miljard dollar (170 miljard euro) gedraaid wordt, gaat slechts 10 procent daarvan naar de producerende landen." 

Omdat de markt internationaal gedomineerd wordt door enkele grote spelers, die door fusies steeds groter worden, staat de prijs die boeren krijgen voor hun koffie meer en meer onder druk. Een recent voorbeeld: JAB Coffee (dat onder meer Douwe Egberts bezit) spendeerde de afgelopen zes jaar meer dan 50 miljard dollar (42,5 miljard euro) aan overnames van kleinere koffiemerken. 

"Door de grote macht van de wereldspelers, moet iedereen hun prijzen volgen", zegt Calmeyn. "Dat zorgt al jarenlang voor een lage koffieprijs."  

Meer halen uit koffiestruik

Omdat de producerende landen ook door de klimaatverandering hard getroffen worden, zouden de boeren net geld moeten verdienen om te investeren in hun teelt. Landen die in de productietop-tien staan, zoals Brazilië, India en Uganda, zouden tegen 2050 liefst 60 procent van hun land, geschikt voor de koffieteelt, verliezen.

"Een mogelijkheid is om de koffieteelt intensief te maken, zodat een koffiestruik meer opbrengt", zegt Calmeyn. "In Afrika halen ze nu tot een kilo koffiebes uit een struik, maar het is mogelijk om die opbrengst met duurzame technieken te verdrievoudigen. Alleen: als de boeren nu niet kunnen investeren, hoe rijm je dat dan met een toenemende vraag?" 

Als het moeilijker wordt om de gevraagde hoeveelheid koffie te produceren, dan zou er ook een prijsstijging moeten volgen. Al steken economen hun hand daar niet voor in het vuur. 2050 is nog veraf. "Als de prijs bij ons even stijgt, dan daalt de vraag ook", zegt econoom Koen Schoors (UGent). "Dus als er een prijsstijging is, dan zou dat telkens maar even duren. Nu komt het erop aan om betere contracten te krijgen voor de producenten."

Daarvoor is volgens Oxfam meer internationale regelgeving nodig. De Internationale Koffieorganisatie (ICO), waarin overheden en de sector vertegenwoordigd zijn, moet daarin een grotere rol spelen, vindt Calmeyn. Ook politicoloog Ferdi De Ville, gespecialiseerd in internationale handel, gelooft daarin. "In de palmoliesector hebben grote bedrijven afspraken gemaakt om met illegale ontbossing te stoppen", zegt hij. "Zelfregulering werkt goed. Maar het werkt beter als bedrijven weten dat overheden anders met harde regels gaan zwaaien." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.