Dinsdag 19/01/2021

'Wij Basken hebben het recht onze eigen weg te kiezen'

Baskische regiopresident Ibarretxe bijzonder strijdvaardig tijdens ontmoeting met Spaanse eerste minister Zapatero

Madrid

Van onze correspondent

Rop Zoutberg

Voorstellen van Baskenland om in overleg met Madrid over een nieuwe status voor de regio te praten zijn kansloos. Premier José Luis Zapatero stuurde regiopresident Juan José Ibarretxe terug naar huis met de opdracht zijn huiswerk over te doen. De onderlinge sfeer lijkt danig verziekt.

De wil van de Basken moet worden erkend, onderstreepte Ibarretxe na afloop van zijn beraad. "We staan voor een historische gelegenheid om een vreedzame relatie tussen Baskenland en Spanje tot stand te brengen. Het uur is aangebroken om te gaan onderhandelen."

Zoveel optimisme lijkt overtrokken. Journalisten die de Baskische regiopresident bij het regeringspaleis Moncloa in Madrid opwachtten konden de donderwolken boven het hoofd van Zapatero zowat voelen.

Niet eerder overlegde een Spaanse premier met de 'lehendakari' (de Baskische regiopresident) over een status die ver buiten de grenzen van de grondwet uit 1978 voert. Treedt het nieuwe statuut in werking dan behoudt Madrid alleen het beslissingsrecht over defensie, douane en de Europese munt. Alle andere besluiten, inclusief het recht op internationale vertegenwoordiging, komen in Baskenland zelf te liggen.

De premier heeft de 'lehendakari' echter laten weten dat de plannen een vergissing zijn", meende vice-premier María Teresa Fernández de la Vega na het beraad tussen Zapatero en Ibarretxe. "Deze voorstellen breken met zowel de Spaanse als Europese grondwet."

Met de mislukte ontmoeting zijn de problemen amper opgelost. De gigantische struikelblokken voor Ibarretxe zijn nu de toestemming van het nationale parlement en het Constitutioneel Hof. Beide autorisaties zijn echter uitgesloten, net zo goed als van ruim 40 procent van de Basken die zich in polls tegen de voorstellen keerden. Alle obstakels kunnen Ibarretxe nauwelijks stoppen. "Een immense meerderheid van de Basken wil zelf over de toekomst besluiten", aldus een montere Ibarretxe. "Wij hebben alle recht onze eigen weg te kiezen. Meer zelfbestuur heeft immer tot grotere welvaart geleid. Daarom willen we meer autonomie. Niet om de confrontatie met Madrid te zoeken, maar simpelweg omdat we beter willen leven."

Zijn persconferentie in het piepkleine perszaaltje van Moncloa veranderde daarna van toon. Als het verzoek tot onderhandeling wordt afgewezen, zal hij niet aarzelen de stem aan het volk te geven, zo benadrukte Ibarretxe. "Zo kunnen de Basken zich uiteindelijk zelf in een referendum uitspreken."

Daarmee is opnieuw de geest uit de fles, aangezien de grondwet verbiedt dat deelstaten zelfstandig volksraadplegingen organiseren. Komt het referendum er toch, dan moet het Baskisch deelstaatbestuur tijdelijk van zijn functies worden ontheven, zo speculeerden inmiddels politici van zowel PP als PSOE.

De la Vega nogmaals: "Zolang Zapatero premier is zal dit plan nimmer worden aangenomen, laat staan uitgevoerd. Het is beter dat meneer Ibarretxe niet langer in zijn fouten volhardt. Zijn enige uitweg is dat hij van voren af aan begint en de weg van de wet volgt."

Een nieuwe ontmoeting tussen Ibarretxe en Zapatero staat niet op het programma. Vermoedelijk stemt het Spaanse parlement op 8 maart over de Baskische voorstellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234