Maandag 29/11/2021

Wielrennen in Flanders fields

Uitgerekend in het extreem hippe Londen loopt een oer- Vlaamse tentoonstelling. Flandrien: Hard Men and Heroes is de ode van De Morgen-fotograaf Stephan Vanfleteren aan de 'koers'. Koers, niet als synoniem voor de wedstrijden zelf, maar als verzamelnaam voor het geheel van renners, toeschouwers, cafeetjes en kasseien. Voor de grote sport van de kleine luiden van dit plat pays qui est le sien.

Door Walter Pauli

"Wij zijn geen volk dat cricket speelt in dure kasjmier pullovers op een verzorgd gazon. Wij zijn een volk dat koerst, weer of geen weer, over kasseien en hellingen als de Oude Kwaremont." Nick Vande Marliere, de diplomatieke vertegenwoordiger van de Vlaamse regering in Londen, was op dreef in zijn lofzang over het romantische, agrarische Vlaanderen en de noeste boerenziel die de flandriens vooruitdrijft. Wijlen Briek Schotte, de legendarische flandrien wiens portret de ereplaats kreeg in de tentoonstelling - groter dan dat van Merckx of Museeuw, centraler dan dat van Van Steenbergen of Maertens - heette officieel niet Briek, maar Albéric. Albéric, de naam van een mythische dwergenkoning, een ontembare kobold. Coureurs van het vlakke land malen niet om schone schijn. In de wereldstedelijke context van Londen krijgt het herkenbare, nabije Vlaanderen zelfs iets exotisch, zwart-witbeelden uit een land waar "poppies blow, between the crosses, row on row". Flanders, modder, strijd en dan de bloemen: die associatie begrijpen Britten wel.

Toch is het een feit dat in Londen de belangstelling voor wielrennen ongeveer even groot is als die voor cricket in Vlaanderen. Binnen drie weken start hier de Tour de France, met een proloog van St. James's Park tot Kensington Gardens, via Hyde Park en Buckingham Palace, maar in Londen is van enige ambiance daarrond haast niets te merken. Een verdwaalde affiche over de Tour kan niet op tegen de barnumreclame voor Mary Poppins, de nieuwe supermusical die furore moet maken.

En toch. Tussen de taxi's en dubbeldekkers wagen honderden, duizenden bikers hun leven, tot in het drukke commerciële hart rond Oxford en Regent Street. En omdat de Tour, na het Britse startweekend, een vervolg krijgt in Vlaanderen, wilde Bert Anciaux de kans niet laten liggen om via het wielrennen Vlaanderen te promoten in Groot-Brittannië. Vlaanderen is trouwens een van de populairste vakantiebestemmingen voor Britten en bovendien "die waar ze het meeste geld spenderen". Omdat Bert Anciaux minister is van Cultuur én van Sport, zag hij in de zwart-witfoto's van Stephan Vanfleteren een uitgelezen kans om Vlaanderen in deze wereldstad op de kaart te zetten. De minister koppelde er, helemaal zichzelf, een hoop gezelligheid aan, met een half peloton (met Johan Museeuw, Patrick Sercu, Etienne De Wilde en Stan Tourné) fietsend door hartje Londen. Geen vernissage zonder happening.

Voor de lezers van De Morgen zullen veel foto's een aha-erlebnis oproepen. Een sequens van twaalf foto's van de Muur van Geraardsbergen, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat als de Ronde van Vlaanderen er voorbijtrekt. Het intrigerende portret van Eddy Merckx, zestig jaar oud maar toch in Moltenitrui. Iedereen twijfelt: is dat nu een recente foto of niet? Maar de rimpels verraden hem. Rimpels als tractorgroeven op de pavés van Parijs-Roubaix. Portretten ook van het publiek: verstilde miniatuurtjes van individuen 'midden de mensen'. De foto's bundelde hij later in zijn fotoboek Koers (2005). Nu heeft Bert Anciaux dat werk laten aankopen door de Vlaamse Gemeenschap.

Want 'Vlaams is het wel'. In al zijn herkenbaarheid, en zelfs wanneer Vanfleteren het niet zo bedoelde. Koers is namelijk vooral een portret van... de vergrijzing. Zowat álle mensen, zij het supporters of medewerkers, zijn kranig en enthousiast, maar ook bejaard, grijs en gepensioneerd. Logisch, want wie anders kan zich 's namiddags vrijmaken om naar 'de koers' te gaan kijken?

Koers is ook het relaas van deze generatie. Van brave mensen die hun leven lang hard gewerkt hebben en nu rust willen. Geen gezeur, geen vragen bij doping of zo. Bert Anciaux zal het wel niet bevroed hebben, maar de enige masseur die te zien is (zij het alleen zijn handen) is de even oer-Vlaamse als onvermijdelijke Jef D'Hondt, de soigneur die het Telekomschandaal in gang zette en in zijn memoires openhartig over zijn fenomenale kennis van 'pot belge' en andere doping.

En zo doorgrondt Vanfleteren, zonder er iets speciaals voor te doen, het wezen van het wielrennen in Vlaanderen. Het is volks en vals, maar het stoort niemand. Het is een even superieure als subtiele vorm van fotografie, en ook wel van journalistiek.

Journalistiek, jawel. Hij werd wel aangekondigd als art photographer, maar dat klopt natuurlijk niet. Flandrien is prachtig, ontroerend, maar niet artistieker. Daarvoor is de koers dan weer te eerlijk.

Vandaar ook dat de collectie van Vanfleteren tot 31 juli te bezichtigen is in Host Gallery, een jonge, opkomende fotogalerie die zich profileert als de Londense nummer één in fotojournalistiek. Koers er allen heen.

Flandrien: Hard Men and Heroes van Stephan Vanfleteren, Host Gallery, 1 Honduras Street, Londen, maandag tot vrijdag 10 tot 18 uur, zaterdag 11 tot 16 uur. Email: info@hostgallery.co.uk

Vanfleteren doorgrondt het wezen van het wielrennen in Vlaanderen. Het is volks en vals, maar het stoort niemand

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234