Maandag 12/04/2021

Wie zoet is krijgt letters

De mooiste prentenboeken uit de zak van Sinterklaas

Verlanglijstjes zijn gevaarlijk: uit een hoop moois kiezen is altijd wel wat verliezen. Patrick Jordens en Annemie Leysen selecteerden uit het heel gevarieerde en aantrekkelijke prentenboekenaanbod het kleurigste, grappigste, meest ontroerende en verrassende. Een top negen voor in de schoen.

Tine Mortier & Tom Schamp (ill.) > De zesde dag

Origineel Scheppingsverhaal

Illustrator Tom Schamp was even weg uit het Vlaamse kinderboekenlandschap. Zijn werk, vaak vergeleken met Belgische surrealisten als Magritte en Delvaux, wordt onder meer in Frankrijk erg gewaardeerd, en zijn onmiskenbare grappige en kleurige signatuur duikt vaak op in bladen als Humo, Knack en Playboy. Dit najaar pakte hij uit met twee verrassende prentenboeken. Hij illustreerde De zesde dag, een origineel bedacht scheppingsverhaal van Tine Mortier. De paginagrote prenten laten eerst enkel voeten en handen van de schepper zien om zijn prachtige creaties van uitbundig gekleurde fauna en flora alle ruimte te geven. Pas naar het midden toe komt God op de voorgrond: een aardige, grijs bebaarde kerel in klussersoutfit, die even ten prooi aan het eenzame zwarte gat na al dat zwoegen, zijn eigen beeld en gelijkenis gaat ontwerpen. Eindelijk gezelschap: talrijk en in alle kleuren! (AL) INFO De Eenhoorn, Wielsbeke, 26 p., 13,95 euro. (5+)

Tom Schamp > Otto rijdt heen en weer

Geestige chaos

Helemaal verrassend is het grote kijkboek Otto rijdt heen en weer. Geen bucolische panorama's hier, maar herkenbaar fileleed. Poes Otto mag met zijn vader mee naar de stad voor een ijsje. Schamp neemt de kijker mee door de verkeerschaos. Tekst is er nauwelijks. Maar op de overvolle platen is een hoop te zien. Ze vertellen stuk voor stuk een eigen verhaal. De geestige associaties en dubbele bodems en de honderden details in de kleurige prenten maken van dit boek een feest. Een bus vol rondzwemmende vissen, die wél naar school moeten (heeft u 'm?), twee paarden in een deux-cheveaux, een sportwagen in de vorm van een aërodynamische Bic, het overbekende Rupsje Nooitgenoeg van leermeester Eric Carle in een caterpillar, een tankwagen die ozon transporteert, en overal de initialen van de illustrator, die duidelijk op dreef was: je komt ogen te kort en de visuele grappen blijven verbazen. Heel bijzonder ook is het lusconcept. Aan het eind van de heenrit, draai je het boek gewoon om, en krijg je de terugtocht te zien. Wegwijzers helpen een handig handje. (AL)

INFO Lannoo, Tielt, 16 p., 12,95 euro. (4+)

Elenio Pico > Spookjes

Speelse beelden

Nauwelijks kleur, maar een verbluffend spel met licht en donker in Spookjes van de Argentijnse kunstenaar Elenio Pico. In zijn werk voor volwassenen én kinderen balanceert hij tussen strip en schilderkunst. Paul Klee en Mickey Mouse zijn de inspiratoren van deze veelzijdige kunstenaar. In Spookjes zijn kleuren en vormen tot een perfecte eenvoud herleid. De tekst is al even minimaal. Witte spookjes komen in de blauwe nacht zwierig en flodderig aangedanst van over de zee: "En opeens zagen ze me allemaal. Ze zongen een lied voor mij." Tot ze één voor één in de sikkelvormige maan in slaap vallen. En dan daagt plots het blauwe spookje verrassend op, en het is niet in z'n eentje. Een wonderlijk mooi én geestig boek, dat door de speelse en onverwachte vormgeving een heel onbevangen manier van kijken naar beelden en lijnen vraagt. En daar zijn kinderen goed in! Een genereuze uitnodiging om de verbeelding aan de macht te laten. (AL) INFO Nieuw Amsterdam, Amsterdam, 48 p., 12,50 euro. (4+)

Ulf Stark & Charlotte Ramel (ill.) > Kaneel en Konijn

Mijn lieve lijf

Bijzonder grappig geïllustreerd en geschreven, dit Zweedse prentenboek. Kaneel, van onbestemd geslacht, met spillebenen en een kaneelbroodje op zijn grote kale knikker, en klein zwart Konijn verkennen op het strand hun eigen lijf. In een kinderlijke vergelijkende studie worden ogen, oren, neuzen, bipsen, navels en al de rest doorgelicht. De kleurige prenten zijn aandoenlijk in hun naïeve eenvoud en hun overtuigende expressiviteit. Ze voegen heel wat toe aan de overigens erg ritmisch vertaalde tekst op rijm. Die klinkt dan bijvoorbeeld zo: "De neus is een wonderlijk apparaat/ dat altijd aan de voorkant staat./ Of heb jij heel misschien/ wel eens een achterneus gezien?" En de boodschap aan het eind is duidelijk. Wit of zwart, klein of groot, veel verschil maakt het tenslotte niet, als je elkaar echt goed leert kennen. (AL)

INFO Lannoo, Tielt, 28 p., 13,95 euro. (4+)

Audrey Poussier > Mijn trui

In en uit de kleren

Konijn moet een trui aan die hij heel lelijk vindt en weent tranen met tuiten: "Ik wil deze trui niet aan! Hij is te klein, hij prikt en hij is stom." Maar de andere dieren vinden het best een mooi ding en geven het gaandeweg allerlei nieuwe functies: voor de muis wordt het een jurkje, voor de kip een hemdje, voor de ezel een speciaal soort muts, voor de wolf een onderbroek... Telkens als er een ander dier komt opdraven krijgt de trui een almaar gekkere bestemming. De dieren amuseren er zich te pletter mee. Tot het konijn ineens te veel wordt en hij zijn kledingsstuk weer opeist. Glimmend van trots stapt hij er mee weg, al is zijn trui intussen wel een maatje of drie te groot. Een bijzonder geestig prentenboek, uitgevoerd als kartonboek op een ongewoon vierkant formaat. Tegen telkens een glimmend witte achtergrond geeft Poussier alle ruimte aan de gezichts- en lichaamsexpressie van haar sympathieke personages. Een procedé dat werkt! Je hebt als lezer/kijker minstens evenveel plezier als de zich vermakende dieren. Ook het spel met de typografie geeft reliëf aan het geheel. Je hoort als het ware de korte dialogen. Een eenvoudig en zeer plezierig boekje, waarbij je ook even stilstaat bij de relativiteit van begrippen als 'mooi' en 'lelijk', of 'groot' en 'klein'. (PJ)

INFO Van Goor, Amsterdam, 22 p., 8,95 euro. (4+)

Anushka Ravishankar & Pulak Biswas (ill.) > Tijgertje eigenwijs

Op avontuur

Ondanks de waarschuwingen van zijn vrienden trekt een kleine tijger er in zijn eentje op uit. Hij zwemt de zee over en komt in een vreemd, donker bos terecht. Daar wordt hij gevangen genomen door een groep jagers, die het moment van hun leven lijken te beleven. Maar als ze hem hebben gestrikt, komen ze tot het besef dat ze eigenlijk niets met een tijgertje kunnen aanvangen... Prachtig prentenboek van Indische oorsprong uit handgeschept papier. Je ruikt en voelt als het ware nog de bomen waaruit dit boek is gemaakt. De illustraties van Pulak Biswas bestaan uit slechts twee kleuren (oranje en zwart) maar net daardoor gaat er een grote picturale kracht van uit. 'Less is more' is op dit boek helemaal van toepassing. Het verhaaltje op zich is in feite bijzaak, maar de summiere tekst, die vaak enkel bestaat uit vraag en antwoord, is schitterend. Hij heeft een ritme en een verrassend rijm, dat doet denken aan een liedje of een soort bezwering. Allicht zit de taalgevoeligheid van vertaler Imme Dros daar ook voor iets tussen. De speelse letterzetting maakt het helemaal af: de korte zinnen dansen op en neer over het blad dat het een lust is en zorgen zo voor extra dynamiek. De avontuurlijke geest van het Tijgertje kon niet beter worden weergegeven. Dit boek is een zinnelijke ervaring en een zintuiglijk genot. (PJ)

INFO Vertaald en bewerkt door Imme Dros. Mets & Schilt uitgevers, Amsterdam, 40 p., 18 euro. (4+)

Wolf Erlbruch > De eend, de dood en de tulp

Bijna als geliefden

"Al een tijdje had de eend zo'n gevoel", zo begint een nieuw meesterwerkje van de Duitse tekenaar Wolf Erlbruch. En dat gevoel heeft te maken met de nakende dood, door Erlbruch schitterend gepersonaliseerd als een skelet met een jurkje aan en in het bezit van een zwarte tulp. Voor het moment van het ultieme afscheid is aangebroken trekken de eend en de dood nog een tijdje samen op. Zo nodigt de eend de dood uit om mee in de vijver te zwemmen, maar dat is de dood toch wat te nat. De volgende dag klimmen ze samen in een boom, van waaruit ze een zicht hebben op de vijver; wat de eend dan weer sombere gedachten ontlokt over hoe verlaten de vijver erbij zal liggen als zij er niet meer zou zijn. Zo groeien die twee geleidelijk naar mekaar toe, bijna als geliefden. "Ik heb het koud, wil je me nu een beetje warmen", vraagt de eend op een cruciaal moment. En dan is het ineens voorbij. Als hij de eend weg ziet drijven op de rivier, met de zwarte tulp bovenop haar levenloze lichaam, moet zelfs de dood even slikken. "Maar zo was het leven", verzucht hij tot slot.

Het is enkel de groten gegeven om zo concreet, bijna terloops en tegelijk filosofisch mijmerend de onvermijdelijke confrontatie met de dood tot leven te brengen. De authentieke troost en waardigheid die van dit boek uitgaan zijn van een zeldzame kracht. Niet het minst door de uitgepuurde eenvoud van de illustraties: de vaak humoristische expressie van de wat houterige, Giacometti-achtige eend, de sobere collagetechniek, het ingetogen, herfstige kleurgebruik... Erlbruchs suggestiviteit ontlokt een ontroering omtrent onze vergankelijkheid waar sommige turven van 500 pagina's of doorwrochte essays nooit in slagen. Gewoon subliem! (PJ)

INFO Querido, Amsterdam, 32 p., 14,90 euro. (6+)

Imme Dros & Harrie Geelen > Pissebed Fred

Allemaal beestjes

Iedereen op school heeft een huisdier. Alleen Bas niet want die woont in een appartement en krijgt geen huisdier van mama. Bas vindt dat heel erg. Maar zijn omama woont in een huis dat op de grond staat, en in haar tuin vindt Bas een heel lief beestje. Een pissebed, die onder een steen woont en ook nog elke nacht in bed plast. Bas noemt zijn huisdier Fred. Hij maakt van een schoendoos een huisje voor hem en neemt hem overal mee naartoe. Behalve naar huis, dat mag niet van omama. Tot grote spijt en woede van Bas...

Het nieuwe product van het getalenteerde duo Dros (tekst) & Geelen (tekeningen) is weer een schot in de roos. Al van bij de eerste bladzijde is de toon gezet: "Bas is vier. Hij gaat naar school. Muis en Beer blijven op hem wachten. Ze wuiven voor het raam naast de plant", en je ziet een tekening van een huiskamer, badend in oranje zonlicht, met twee kleine zwaaiende knuffels met opgeheven pootje bij het raam. Dat dieren vaak een belangrijke plaats innemen in het leven van kinderen, is een bekend gegeven, en een beproefd thema van erg veel prentenboeken. Toch slaagt Dros er schijnbaar moeiteloos in om er een verrassende vertelling rond te brouwen, vol van uiterst fijnzinnig psychologisch inzicht. Verbluffend hoe zij in zeer eenvoudige bewoordingen de rijke (innerlijke) wereld van een kleuter op een gelaagde manier weet neer te zetten. De wat wazige, maar sfeervolle miniatuurschilderijtjes van haar levenspartner Harrie Geelen doen de rest. Een zeer geslaagde symbiose. (PJ)

INFO Querido, Amsterdam, 40 p., 12,95 euro. (4+)

Bhajju Shyam (met Sirish Rao & Gita Wolf) > Het Jungleboek van Londen

Nieuw jungleboek

Bhajju Shyam werd geboren in de bossen van Centraal-India. Zijn cultuur is rijk aan mythologische symbolen en metaforen. Wanneer hij een opdracht krijgt om de muren van een Londens restaurant te beschilderen, zet hij voor het eerst voet aan land op het westerse continent. Zijn verbazing is enorm, minstens zo groot als die van Rudyard Kipling toen die ruim een eeuw geleden naar India afreisde. En dus maakte Shyam dit nieuwe Jungleboek, een verrukkelijke visuele vertelling waarbij hij ons door zijn ogen op een andere manier laat kijken naar het Londen van vandaag, naar onze zeden en gewoontes, onze verworvenheden maar ook onze 'eigenaardigheden'. Niet voor niets staat de binnencover vol met afbeeldingen van ogen waarvan de pupillen een opmerkelijke vorm hebben gekregen. Shyam projecteert de symbolen uit zijn cultuur op typisch Londense plaatsen of 'verschijnsels': zo is zijn uitbeelding van de Big Ben als een reusachtige haan waarvan de wijzerplaat het oog vormt, absoluut onvergetelijk. Het boek staat vol van dit soort verwonderlijke verbeelding: van een Londense bus, waar hij steevast op kan rekenen om zich te verplaatsen, maakt hij een trouwe hond, de metro beeldt hij af als een soort onderwereld waarbij de treinen eruitzien als aardwormen en slangen die alle kanten uitschieten... Het leven van alledag krijgt er ineens een wonderbaarlijke spirituele dimensie door. De surreële tekeningen zijn voorzien van een commentaar waarin Shyam ons op een milde, eerlijke en ontwapenende manier laat stilstaan bij datgene wat wij vaak als (te) vanzelfsprekend beschouwen. Een artistiek hoogstandje dat op de koop toe een relevante interculturele 'boodschap' in zich draagt. (PJ)

INFO Manteau, Antwerpen, 52 p., 14,90 euro. (10+)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234