Woensdag 23/10/2019

Wie zoet is, krijgt letters

We selecteren voor u vijf nagelnieuwe prent- of luisterboeken en diepen vijf pareltjes op die recent onze aandacht trokken.

Nachtelijk avontuur op het ijs

Jef Aerts schrijft al langer romans, korte verhalen, poëzie en theater voor volwassenen. Met Vissen smelten niet is hij aan zijn tweede jeugdboek toe.

Na de grote thema's in zijn beloftevolle debuut voor kinderen, Het kleine paradijs, laat hij de sprookjesachtige elementen, bijbelse verwijzingen en de grootse verhalen varen. In Vissen smelten niet beschrijft Aerts de gevaarlijke tocht van de kleine, spitse jongen Matti, die de mooiste vis van zijn vader van de dood probeert te redden. Daarvoor onderneemt hij een hachelijk avontuur: de rivier die op de koudste nacht van het jaar helemaal dichtgevroren is, oversteken naar de stad. Onderweg komt hij op het ijs een meisje tegen dat haar eigen queeste onderneemt. Langzaam groeit er een vriendschap tussen de twee, waardoor Matti's houding ten opzichte van zijn vaders vissen verandert. Bovendien leert hij ook met andere ogen kijken naar zijn gemene neef Jarno.

De nachtelijke tocht op het ijs als 'coming of age' is op zich een mooi uitgangspunt, maar de uitwerking loopt mank. Aerts schetst een simplistische wereld, waarin weinig ruimte is voor de psychologie van de personages. Soms is het verhaal ronduit ongeloofwaardig. Twee twaalfjarigen die een in het ijs gezakte aanhangwagen van een truck koelbloedig kunnen loskoppelen en zo de chauffeur van de bevriezingsdood redden, van Pippi Langkous zou je het geloven, van twee gewone kinderen niet.

Gelukkig zitten er ook een aantal spannende en mooie momenten in het boek. Soms weet Aerts je mee te slepen in het avontuur of in een warme emotie. Helaas zijn die momenten iets te schaars.

Jef Aerts, Vissen smelten niet, Querido, 160 p., 13,95 euro, 10+.

Tragiek op de Zuidpool

Een huismus is geen huis, dus een koningspinguïn is geen koning. In zijn nieuwe luisterboek vertelt Dimitri Leue met de hem kenmerkende humor over de bijzondere koningspinguïn Lodewijk.

Lodewijk is een vreemde pinguïn. "Een waggelaar, een twijfelaar, een niet-weten-wat-te-doeneraar." Hij stelt álles in vraag. Eigenlijk is hij dus pinguïn-filosoof. Zijn eeuwige getwijfel levert hem een aantal vijanden op, waardoor de koning der pinguïns gedwongen wordt harde maatregelen te treffen.

Leue vertelt het verhaal in zijn eentje, hij neemt alle personages voor zijn rekening, maar doet dat met verve, ondersteund door de fijne muziek van Benjamin Boutreur. Je waant je meteen op de zuidpool.

Ook de illustraties van Sabien Clement zijn mooi. Maar wat vaak het probleem is bij luisterboeken: het verhaal lijkt opgebouwd rond de nummers in plaats van omgekeerd. En dat komt het geheel niet ten goede. De eerste helft van het verhaal hangt alles te los aan elkaar, waardoor muziek, verhaal en prenten elkaar niet versterken. Dat verandert aan het einde. Plots werken ze samen naar een onverwachte afloop toe.

De sprookjesachtige muziek doet aan Danny Elfmans soundtrack van Edward Scissorhands denken, maar het lot van Lodewijk de koningspinguïn is nog tragischer dan dat van de arme jongen met scharen in plaats van handen. We zijn het zo gewend om in kinderboeken een happy end te krijgen dat het even schrikken is, maar dat is misschien net de sterkte van dit boek. Een dappere keuze van Leue.

Dimitri Leue, Sabien Clement & Benjamin Boutreur, Lodewijk de koningspinguïn, Lannoo, 36 p., 19,99 euro.

Beestige kampioenen

Sport en poëzie, het klinkt als water en vuur. Maar dat is buiten het gebundelde talent van tekenaar Wolf Erlbruch en dichter Edward van de Vendel gerekend.

De tekeningen kwamen eerst: de vermaarde Duitse kunstenaar Erlbruch maakte de afgelopen jaren voor een kalender portretten van sportieve beesten: een gans die hordenloopt, een nijlpaard dat kogelslingert, een varken dat triomfantelijk elegant aan de ringen hangt. Maar ook een katje dat prat gaat op een megasneeuwbal, of een op eenzame hoogte koorddansende eend. Uitgepuurde beelden zijn het, die zowel in compositie als in details de hand van een grootmeester verraden. En vaak met een bijzonder aanstekelijke humoristische toets.

Geen wonder dat ze schrijver Van de Vendel wisten te inspireren. Die is er bovendien in geslaagd om feilloos de verleiding van te veel cliché te omzeilen. In het knappe openingsgedicht 'Dat is sport' bijvoorbeeld komt hij meteen verrassend uit de hoek: "En terwijl je toegejubeld wordt/denk je: wég zijn - dat is sport./ Je bent getraind en voorbereid,/ maar als je precies op tijd/afwezig bent, en leeg, en stil/doet je lichaam wat je wil." Mooi hoe de dichter hetgeen zo vertrouwd lijkt toch lichtjes doet kantelen. In 'Bomensport' breekt hij dan weer een lans voor de kracht van gewoon stil bestaan ("Laat er groei zijn zonder strijd/Laat er langzaam leven leven/dat geen weet heeft van de tijd").

Ook verliezers en stuntelaars, supporters en antihelden halen in deze bundel glorieus het ereschavot. Narratief of filosofisch, zintuiglijk of puur nonsensicaal, Van de Vendel komt er (bijna) steeds even overtuigend mee weg: in Ik juich voor jou is taal de eigenlijke kampioen. Of hoe sport in goede handen gespierde kinderpoëzie wordt.

Wolf Erlbruch & Edward van de Vendel, Ik juich voor jou, Querido, 48 p., 10 euro, 9+.

De Sint heeft een burn-out

Dit jaar hoeft het niet voor hem, hij doet even niet meer mee. Aldus een zuchtende Sint in het charmante prentenboek Sinterklaas slaat een jaartje over.

Weer die verre zeereis, weer dat geglibber over de daken, weer die ellenlange gedichten. De Pieten proberen hem op andere gedachten te brengen. Tevergeefs, helaas. En dan ontvangt hij een brief van Noortje...

De eerste prent is veelbetekenend en nogal ontluisterend: Sinterklaas die in boxershort ligt te zonnen op een luchtmatras in het zwembad, met een cocktail binnen bereik, omringd door al even lekker luierende Pieten. De ironische toon is meteen gezet, en illustrator Faas is dan nog maar pas van wal gestoken. Ook op de volgende tekeningen geeft ze blijk van een frisse verbeelding, veel humor en zwierig vakmanschap.

Susanna Wiersma & Linde Faas,Sinterklaas slaat een jaartje over, Lemniscaat, 32 p., 13,95 euro, 4+.

Dieren met mensenwensen

"Ons leven is zo dwaas en raar. Ik weet wel dat ik zwem, maar niet wanneer, waarom of waar." Aan het woord zijn de vissen uit Het rarebeestencarnaval. Auteur Siska Goeminne plaatst een reeks dieren in de spotlights en geeft hen zeer menselijke trekjes mee. Zo weeft ze subtiele maatschappijkritiek in haar boek.

Uitgangspunt voor dit nieuwe luisterboek is Charles Camille Saint-Saëns' Le carnaval des animaux - Grande fantaisie zoölogique. Ieder dier krijgt een passende soundtrack bij zijn passage op het podium. Zo zijn er de vogeltjes die tweeten: "Wij hebben zo veel te vertellen. Wij vinden over alles iets. Wij hebben zo veel meninkjes. Wij twitteren en zeggen niets." En de koppige ezel wordt een recensent: "Ik kijk en luister met het hoofd, want iets beleven met mijn hart heb ik de krant niet beloofd." Wie wil, kan dus gemakkelijk een kritische boodschap ontwaren.

Maar het geheel is ook gewoon erg mooi. Sebastiaan Van Doninck maakte prachtige illustraties en voegde vaak nog visuele grapjes toe. En het orkest van deFilharmonie speelt de bekende negentiende-eeuwse muziek van Saint-Saëns. Na de versie met verteller Guga Baùl, die elk dier een totaal verschillend accent en een andere stemkleur weet mee te geven, krijg je nog eens alle muziek zonder tekst te horen.

Het rarebeestencarnaval is een rijk boek dat kinderen op een zeer toegankelijke manier doet kennismaken met klassieke muziek.

Siska Goeminne & Sebastiaan Van Doninck, Het rarebeestencarnaval, Lannoo, 36 p., 19,99 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234