Zaterdag 17/08/2019

Wie zijn de Belgische erfgenamen van Den Uyl?

De Nederlandse PvdA bewees in 1977 dat verkiezingen winnen iets anders is dan de zege verzilveren

Bart Dirks vergelijkt de langste formatiecrisis van Europa met die van Verhofstadt III

Bart Dirks is correspondent van de Volkskrant in Brussel.

@4 DROP 2 OPINIE:De Belgen zijn de Nederlanders deze week eerst te slim en vervolgens te snel af geweest. Te slim, aangezien een Vlaamse deelneemster woensdag het Groot Dictee der Nederlandse Taal heeft gewonnen. Te snel, omdat de Belgische regeringsformatie na 193 slopende dagen vandaag toch uitmondt in de eedaflegging van de regering-Verhofstadt III.

Had het nog twee weken langer geduurd, 208 dagen plus een extra etmaal om precies te zijn, dan was het Nederlandse (en tevens Europese) record uit 1977 gesneuveld. Maar de Belgen laten de eer dolgraag aan zich voorbijgaan. Opvallend aan de commentaren van politici, politicologen en journalisten over de nieuwe regering is hoe vaak ze hun opluchting laten blijken dat het land niet langer een modderfiguur slaat in de rest van de wereld.

Alsof de problemen na de plichtplegingen op het paleis allemaal zijn opgelost. Verhofstadt III is immers bedoeld als een tijdelijke regering die met Pasen plaats zou moeten maken voor een definitieve regering. Het is dus nog te vroeg om de balans op te maken van wie de winnaars en wie de verliezers zijn. Daarom zijn de parallellen met de slopende Nederlandse formatie van 1977 treffend. En, voor sommige politici, misschien zelfs ook verontrustend.

In 1977 won de Partij van de Arbeid (PvdA) met een monsterscore de verkiezingen. Tien zetels erbij in de Tweede Kamer, 51 parlementariërs in totaal, kortom: Joop den Uyl leek op rozen te zitten. Maar de socialisten moesten kiezen tussen cholera of de pest: regeren we met de liberalen (VVD) of met de christendemocraten (CDA)?

Een paarse coalitie was in die dagen nog ondenkbaar, dus het werd het CDA. Maar maandenlang eisten de sociaaldemocraten het onderste uit de kan. Tot ergernis van de christendemocraten bemoeide de PvdA zich zelfs met wie het CDA als ministers mocht leveren. CDA-partijleider Dries van Agt was de grote vijand.

En zo kon het gebeuren dat Van Agt het achter de rug van Den Uyl op een akkoordje gooide met de VVD. Historisch werd de foto waarop Van Agt in het Haagse restaurant Le Bistroquet zit te eten met liberaal Hans Wiegel. De regering-Van Agt I zat niet tijdelijk, maar vier jaar in het zadel. Den Uyl bewees dat de verkiezingen winnen iets anders is dan de zege verzilveren. Van overwinningsroes naar kater.

België heeft dankzij de taalgrens twee potentiële erfgenamen van Den Uyl. De een, Yves Leterme, won in Vlaanderen de verkiezingen. De ander, Didier Reynders, was de winnaar in Wallonië en Brussel. Maar nu moet Leterme toekijken hoe aartsrivaal Guy Verhofstadt opnieuw premier wordt. Reynders moet knarsetandend accepteren dat de Parti Socialiste van Elio Di Rupo zich toch in de interim-coalitie heeft gewurmd.

En welke waarborgen zijn er dat alle problemen rond Pasen opgelost zijn? Geen. Wie garandeert dat de geesten dan wel rijp zijn voor een regering-Leterme I en voor een staatshervorming? Niemand. Voor je het weet, zit Verhofstadt III er tot 2009, als er verkiezingen zijn voor het Vlaamse, Waalse en Brusselse parlement.

Na 193 dagen vlijtig optellen ('Al ... dagen zonder regering') kunnen de Belgische media nu op eigen risico gaan aftellen ('Nog ... dagen Verhofstadt III'). Als de beloofde 'echte' regering er met Pasen toch niet is, mogen we de 90 dagen van de tijdelijke regering alsnog optellen bij de 193 dagen van de mislukte formatie. Dan is het Nederlandse record dus toch gesneuveld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden