Woensdag 27/01/2021

Opinie

Wie z'n job zelf kan invullen, voelt meer goesting om langer te werken

Beeld THINKSTOCK

Tanja Verheyen (VUB) en Bob Vermeir (VRT) zijn auteur van 'Remotie. Een stap terug is een stap vooruit', over neerwaartse carrièrewendingen. Remotie.be.

We gaan dus met z'n allen langer werken. Om de pensioenen betaalbaar te houden is de maatregel van de nieuwe federale regering een belangrijke stap, maar daar mag het niet bij blijven. Want hoe gaan we "langer werken"?

Lichter werken, minder werken, op een lager niveau, minder (zware) verantwoordelijkheden en dus ook minder loon. Om het "vol te houden". Hoe kan zo'n nieuwe loopbaan er dan uitzien? Daarvoor stellen we u, hypothetisch, 'Jos' zijn carrière voor.

The only way is up. Onze maatschappij denkt nog altijd in termen van promoties. Demotie of heroriëntering zijn pejoratieve woorden waar iedereen graag omheen fietst. Jos echter, wil niet per se carrière maken, hij wil zich in de eerste plaats ontplooien. Hij kiest voor een flexibele loopbaan, die soms omhoog gaat, soms omlaag of op hetzelfde niveau blijft, afhankelijk van de levensfase waarin hij zit. De inhoud van de job en de combinatie met zijn gezin zijn belangrijker dan het ongebreidelde streven naar status.

De koppeling van loon aan anciënniteit zorgt voor een ongeziene spanning op de werkvloer tussen jong en oud (iets wat de nieuwe regering ook wil aanpakken, zie DM 9/10). De oudere werknemer voelt de druk om aan dat hogere loon te voldoen, terwijl de productiviteit daalt. Ook al heeft hij meer ervaring, hij is een dure vogel op de arbeidsmarkt. Jos neemt geen anciënnitiet mee in zijn loopbaanrugzak. Hij krijgt loon naar werk. Dat geeft veel vrijheid. Als hij het wat rustiger aan wil doen, om thuis voor de kinderen te zorgen, verdient hij minder. Als hij zich, als vijftiger, volop wil gooien op een nieuw project, gaat z'n loon opnieuw omhoog. Zo kan hij zijn werk ook op latere leeftijd volhouden.

Employability, inzetbaarheid, wordt (nog) belangrijker dan jobzekerheid. Geen enkele werkgever kan nog de waterdichte garantie geven op een levenslang contract. Inzetbaar blijven is de opdracht voor elke werknemer. Levenslang leren. Nieuwsgierig nieuwe horizonten, technologieën, netwerken... opzoeken. Werkgevers investeren mee in opleidingen, zelfs (en misschien vooral) voor ouderen. Jos leert nog elke dag bij. Hij kiest opleidingen in functie van zijn geplande carrièrewendingen. Hij overlegt met zijn werkgever die open staat voor suggesties. Samen investeren ze in de ontwikkelingskansen van Jos.

De werknemer is voortaan de regisseur van zijn loopbaan. Zo doen ze dat succesvol in Scandinavië, bijvoorbeeld. HR-afdelingen houden nog te veel de boot af. "Stel je voor dat iedereen hier een loopbaanplan vraagt!" De zelfbewuste werknemer is echter geen obstakel, wel een verrijking. Daarom stimuleren sommige scholen hun studenten nu al om actief over hun carrière na te denken. Niet om er carrièrejagers van te maken, wel om bewust met hun loopbaan bezig te zijn. Iets wat de nieuwste generatie werknemers, de millennials, nu al volop toepast (zie DM 11/10). Jos kreeg al in de kleuterklas aanmoedigingen om zich te focussen op zijn talenten. Later was zijn lessenpakket geen eenheidsworst, maar sterk maatwerk. Om beter te worden waarin hij uitblonk. Hij mocht fouten maken, zo lang hij er maar lessen uit trok.

Tanja Verheyen (VUB).Beeld kos
Bob Vermeir (VRT).Beeld kos

Het nieuwe loopbaanmodel zorgt ervoor dat mensen zich meer betrokken voelen bij hun job. Inspraak, overleg, interne communicatie. Oubollig? Kan zijn. Maar wie z'n job zelf kan invullen, voelt meer goesting om (langer) te werken. Zoals Frank Vandenbroucke vrijdag op Radio 1 stipuleerde. Ook de kijk op oudere werknemers moet anders. Ze zijn geen blok aan het been. Jos heeft moeite met de technologische evoluties, maar ouder worden is geen handicap. Hij is wijzer, rustiger en heeft een groot netwerk. Hij leert van de jongere collega's en omgekeerd.

"Als een werknemer niet meer voldoet na een promotie (het 'Peter Principle') is de werkgever verantwoordelijk, want het is de werkgever die de promotie gegeven heeft", zegt een werkgever in ons volgende boek. Jos wordt regelmatig geëvalueerd. Hij krijgt duidelijke targets en wordt ook begeleid om die targets te behalen. Maar door privébesognes loopt het mis. Zijn evaluaties zijn slecht. Zijn werkgever stelt een traject van zes maanden voor: begeleiding, heroriëntatie, coaching, opleiding. Op die manier krijgt Jos de tijd alles op een rijtje te zetten. Ook al waren er nadien nog verbeterpunten, Jos zat opnieuw op de rails.

Is Jos' loopbaan utopisch? Nee. Jos zou perfect de boekhouder uit uw fietsclub kunnen zijn. Ondertussen 72 jaar oud. Hij werkt nog 2 dagen in het schildersbedrijf van zijn zoon. Niet voor het geld, wel omdat hij ervan houdt om onder de mensen te komen en zijn knowhow door te geven.

Zijn we er vandaag al? Verschillende bedrijven en werknemers zetten stapjes in deze richting. Het is aan de regering en de sociale partners om nu te focussen op de oplossingen en de nieuwe loopbaan te omarmen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234