Vrijdag 23/10/2020

Wie wint de Man Booker Prize?

Volgende week dinsdag wordt de winnaar bekendgemaakt van de prestigieuze Man Booker Prize. Fleur Speet geeft alvast haar favoriete ranking, met Ali Smith op één.

Ali Smith, How to Be Both, Hamish Hamilton

Voor de derde keer staat Smith in de shortlist van de Bookerprize, nu met haar zesde roman How to Be Both. Er bestaan twee varianten van en daardoor ook twee leeservaringen.

Smith wisselt de perspectieven af tussen de tiener George, van wie de moeder net is overleden, en de renaissanceschilder Francesco del Cossa. Het ene boek begint in de moderne tijd met George, die samen met haar moeder Del Cossa's fresco's bekeek.

In het andere boek kijk je naar de toekomst via de renaissanceschilder, die in zijn visioenen een tiener een heilig tablet in handen ziet houden 'zoals een priester het brood heft'. Een iPad dus.

Gezien worden of observeren, daar draait het om in deze intelligente roman, om te achterhalen wat er van ons overblijft na de dood. Smith pakt de draden op tussen het nu en het toen zoals Virginia Woolf zou doen. Als de jury gaat voor lef, dan gaat ze voor Smith.

Neel Mukherjee,The Lives of Others, Chatto & Windus (verschijnt in mei 2015 bij De Bezige Bij)

Brits icoon A.S. Byatt prees de Indiase, in Londen wonende Neel Mukherjee voor zijn roman over familiale en politieke verhoudingen in het India van eind jaren zestig. Mukherjee raakt ermee aan het diepe verlangen tot verandering. De vertaler zal er een kluif aan hebben vanwege de vele Bengaalse poëtische uitdrukkingen en analogieën. Tegelijk gaat de roman de dialoog aan met Buddenbrooks van Thomas Mann. We zien hoe een Bengaalse familie uit de hogere middenklasse geleidelijk aan ten onder gaat.

De Ghosh-familie leeft nogal claustrofobisch met drie generaties onder één dak in Calcutta. Grootvader Prafullanath bezit meerdere papiermolens, terwijl de oudste kleinzoon zich aansluit bij de marxistische partij. De familie zal moeten leren dat hun leven verstrikt is met dat van anderen. Tegelijk is de emotionele afstand tussen de personages onoverbrugbaar.

Bijzonder is de manier waarop de verteller in verschillende hoofden duikt. Het maakt de roman schitterend uitgebalanceerd en rijk geschakeerd.

Howard Jacobson, J, Jonathan Cape

De Finklerkwestie was een 'komische' roman over drie hypernerveuze Joods-Britse vrienden, waarvoor Jacobson de Bookerprize van 2010 ontving. Hij wordt de Britse Woody Allen én de Britse Philip Roth genoemd, maar grapte zelf dat hij de Joodse Jane Austen is.

Bekend als 'komiek' gooit hij in zijn dertiende roman, J, het roer om met een Roth-achtige apocalyps, een inktzwarte, doodserieuze satire. Er voltrok zich opnieuw een Holocaust, maar die is verdonkeremaand. Iedereen heeft van overheidswege nu een Joodse achternaam. Engeland is een sinistere plek waar geheugenverlies heerst. Een verliefd stel komt langzaam achter de 'werkelijkheid'.

Jacobson is dankzij zijn gebeeldhouwde zinnen de gedoodverfde winnaar. Maar hij wil wat veel met deze roman, wat de kans weer wat verkleint dat hij in de voetsporen van J.M. Coetzee en Hilary Mantel treedt.

Richard Flanagan, De smalle weg naar het verre noorden, De Bezige Bij

De vreemde eend in de bijt is Richard Flanagan: de enige van Down Under en de enige die schrijft over de Tweede Wereldoorlog. Over zijn zesde roman deed hij twaalf jaar.

Zijn verhaal over legerarts Dorrigo Evans (geïnspireerd op zijn vader) is een terugblik en is daardoor doordesemd van wijze inzichten over het leven: 'een gelukkig man heeft geen verleden, terwijl een ongelukkig man niets anders heeft'. Dorrigo erkent zijn fouten en weigert de held te zijn die anderen van hem willen maken.

Dat maakt het verhaal over het leed achter de Burma-Siam-spoorlijn melancholisch bitterzoet; het gaat niet alleen over horror en het uiteenvallen van het lichaam, maar ook over medemenselijkheid. Het is dan ook tegelijk een liefdesverhaal. Hoewel Dorrigo een schuinsmarcheerder is, geeft hij toe dat liefde de eeuwigheid evenaart. Oorlog biedt het mechanisme om de dood te overstijgen, zo toont Flanagan aan. Voor een jury die kiest voor rauwe romantiek.

Karen Joy Fowler,We Are All Completely Beside Ourselves, Serpent's Tail (verschijnt in maart 2015 bij Nieuw Amsterdam)

De Amerikaanse Karen Joy Fowler, vooral bekend van De Jane Austen Leesclub en minder van haar feministische verhalen en fantasy, schreef een familieroman over zonderlinge 'tweelingzussen'. Rosemary's vader, een professor in de psychologie, doet in de jaren zeventig mee aan een taalverwervingsexperiment. Hij voedt zijn dochter Rosemary op precies dezelfde manier op als haar 'zusje' Fern, een chimpanseebaby. Die krijgt ook jurkjes aan en wordt ook voorgelezen. Alles onder het toeziend oog van inwonende onderzoekers.

Terwijl Rosemary niet ophoudt met praten, spreekt Fern nooit een woord. Op Rosemary's vijfde worden de 'tweelingzusjes' gescheiden, waar Rosemary haar verdere leven onder gebukt gaat.

We Are Completely Beside Ourselves is een roman met verschillende thema's, maar het belangrijkste is de morele vraag of je dieren en kinderen mag inzetten als laboratoriumratten. Het boek is angstaanjagend realistisch en raakt alle lezers in het hart. Een gevoelige jury kiest voor deze tiende roman van Fowler.

Joshua Ferris, To Rise Again at a Decent Hour, Viking

Tot dusver werd van de Amerikaan Joshua Ferris enkel De naamlozen vertaald, waarin hij het kantoorleven op de korrel nam en goed de tijdgeest ving.

In zijn derde roman sijpelt de actualiteit door via een tandarts, Paul O'Rourke, die zijn patiënten doet boeten voor hun zonden; ze moeten flossen, meer flossen! Een nep-O'Rourke blijkt zonder zijn medeweten actief op sociale media met allerlei sekteachtige boodschappen.

De invloed van Philip Roth is merkbaar. Zo heeft O'Rourke orale seks achter de supermarkt: in New Jersey mag dat, daar is het legaal. Een typisch Roth-dingetje, net als het gegeven dat O'Rourke zichzelf moet redden van de wanhoop terwijl hij die iedere dag in de smoel kijkt.

Ferris haakt met zijn verhaallijn aan bij de actualiteit, wat leidt tot slapstickachtige toestanden. Maar als de jury voor originaliteit gaat, zal hij het moeten afleggen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234