Zaterdag 04/04/2020

Wie wil er niet werken tussen topfotografie?

Proximus en kunst? Twee aparte werelden, zou je denken. Toch verzamelt het bedrijf verwoed sinds 1996. De collectie moet vooral de werknemers van de telecomoperator inspireren, maar momenteel is ze zichtbaar voor het grote publiek.

Proximus is pas in 1996 kunst beginnen verzamelen. Toen heette het bedrijf nog Belgacom", vertelt Joost Declercq, directeur van Museum Dhondt-Dhaenens. "Het had van meet af aan de bedoeling de gekochte kunst te tonen in de nieuwe kantoren aan het Brusselse Noordstation. Het mocht geen vrijblijvend project zijn: de kunstwerken moesten dienen om personeelsleden te laten nadenken en hun creativiteit te stimuleren."

Voormalig bestuurslid Baudouin Michiels, die mee aan de wieg stond van de kunstcollectie, stelde dat de kunst de wandelgangen en kantoorruimtes moest verrijken en een menselijkere toets kon geven aan de kantoortorens, die door hun omvang wel eens te weinig vriendelijkheid en dialoog dreigden uit te stralen.

Visionair aankoopbeleid

België heeft een grootse traditie in de vorming van privékunstcollecties, een traditie die teruggaat tot de 16de eeuw. Vanaf het eind van de twintigste eeuw zijn ook privébedrijven in ons land kunst gaan verzamelen. Zo is er de Belfius-collectie, die ontstond uit de kunstverzamelingen van de gefuseerde banken Gemeentekrediet, Bacob en Paribas, en goed is voor zo'n 4.000 hoofdzakelijk Belgische kunstwerken. En er is de internationaal gerichte collectie van ING, die deels voortkomt uit de verzameling van baron Lambert.

De Proximus Art Collection is minder bekend - ten onrechte, zo blijkt uit de knappe, gevarieerde tentoonstelling met hoofdzakelijk hedendaagse fotografie in Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle. Het museum heeft inmiddels een stevige traditie opgebouwd in het tentoonstellen van Belgische private kunstcollecties.

"De collectie van Proximus is bijzonder", vindt Joost Declercq. "Ze hebben goed en vroeg gekocht. Zo zitten enkele straffe Duitse fotografen uit de zogeheten Düsseldorfse School in de verzameling: grootschalige portretfoto's van Thomas Ruff, strakke documentaire fotografie van Bernd en Hilla Becher, en museuminterieurs van Thomas Struth. Twee landschappen van Andreas Gursky zijn verworven lang voordat hij onbetaalbaar werd."

In 2011 werd een foto van Gursky uit de Rijn-reeks geveild voor ruim drie miljoen euro, meteen de duurste foto ter wereld. Ook van Amerikaanse grootheden als de New Yorkse straatfotograafSaul Leiter en het Britse enfant terrible Martin Parr bezit Proximus uitstekende reeksen.

Tate, Wiels, Proximus

Proximus verzamelt in de diepte en koopt telkens reeksen van één kunstenaar aan. Er is ook een interessant spanningsveld. De huidige collectie - zo'n 700 stuks groot - werd verzameld door een aankoopcomité waarvan onder anderen Jef Cornelis (ex-VRT-producer) en Laurent Busine (voormalig directeur van museum Mac's Grand Hornu) deel uitmaakten. "Twee mensen die kunst graag scherpstellen", zegt De Clercq. "Tegelijk moesten zij rekening houden met de richtlijnen van Proximus: aangezien de kunst op de werkplek en in publieke ruimten werd getoond, mocht er niets aanstootgevends zijn en wilde men evenmin erotiek of politiek geëngageerde kunst. Dat neemt niet weg dat er toch werk van Andres Serrano is gekocht (een beeld van de roof der Sabijnse maagden, ondergedompeld in urine en bloed, ER) en seksueel getint werk van Robert Mapplethorpe.

Fotografie maakt zeker 65 procent van de collectie uit. Foto's spreken nu eenmaal direct aan en zijn voor veel mensen een erg toegankelijk medium. Doordat sommige prints lange tijd in daglicht hebben gehangen, zijn ze wel snel verouderd en dringt restauratie zich op. Soms worden ook nieuwe prints gemaakt in overleg met de kunstenaar. Dat is de reden waarom in Deurle geen werk te zien is van Jeff Wall en Rineke Dijkstra.

"In tegenstelling tot andere bedrijfscollecties blijft Proximus aankopen", vertelt museumdirecteur Declercq. Helaas wil niemand iets lossen over het jaarlijkse aankoopbudget. Dat blijkt wel afhankelijk te zijn van de bedrijfswinst. Intussen is er een nieuw aankoopcomité samengesteld met onder meer Tate-directeur Chris Dercon en Wiels-directeur Dirk Snauwaert. Zij moeten voortbouwen en tegelijk nieuwe accenten leggen. De collectie breidt dus nog steeds uit: Proximus steekt de kunst evenwel niet in een depot, maar wil zijn verzameling vaker buiten de kantoormuren tonen.

Momenteel zijn er dus nogal wat lege muren in het hoofdkantoor van Proximus. Het ontbreken van kunst blijkt nu hét gespreksonderwerp te zijn.

Picture X. Proximus Art collectie, tot 4 oktober in Museum Dhondt-Dhaenens (Deurle). www.museumdd.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234