Woensdag 28/07/2021

Opinie

Wie wil altijd gevonden worden?

Misschien wil Wally wel niet gevonden worden. Beeld rv
Misschien wil Wally wel niet gevonden worden.Beeld rv

Yoni Van Den Eede is onderzoeker filosofie aan de VUB en auteur van Vanzelf. Tegen het efficiëntiedenken en de doelmatigheidscultuur (Acco, 2015).

Binnenkort behoort Waar is Wally? tot het verleden. Even onze smartphone ter hand nemen en voilà, daar treffen we hem meteen. Wally blijkt gewoon op Tomorrowland te zitten!

Twee jonge Vlaamse IT-ontwikkelaars kregen Google geïnteresseerd in hun app FriendFinder (DM 3/11). Daarmee kun je opzoeken waar je vriend, lief of kind zich bevindt. Er is ook een toepassing voor bedrijven: PeoplePlanner. Zo kan de baas zien waar je blijft wanneer je te laat op de vergadering verschijnt.

Viel het u al op dat de wereld steeds meer op The Circle van Dave Eggers begint te lijken? In dat fictieboek streeft een Google-achtig bedrijf naar werelddominantie onder het motto van transparantie, kennis en efficiëntie. Hoofdpersonage Mae Holland wordt het boegbeeld van de firma en bijbehorende ideologie: haar ganse doen en laten valt online te volgen.

In de zogeheten echte wereld zijn wij meestal bang dat, wanneer onze levens te grabbel worden gegooid op het internet, ons dat schade gaat berokkenen. En wel op een directe manier. Iemand zal er misbruik van maken - indien niet een cybercrimineel, dan wel een bemoeizuchtige baas. De meesterzet van Eggers is dat hij die verwachting op haar kop zet: hij voert Holland op als 's werelds grootste superster. Want het publiek is razend enthousiast. Fantastisch dat iemand zo consequent het ideaal van transparantie doorvoert.

Yoni Van Den Eede. Beeld rv
Yoni Van Den Eede.Beeld rv

Net een dergelijke feestelijke hypestemming zou nog het meest funest kunnen zijn. Ook dat vinden we terug in de realiteit: jonge ondernemers en innovatoren worden gelauwerd als nieuwe goden. In het sfeertje van 'dit is toch hartstikke handig?' baren zij apps en devices die welbepaalde 'problemen' oplossen. De FriendFinder-ontwikkelaars kregen hun idee toen ze na Tomorrowland ontdekten dat vrienden van hen daar aanwezig waren geweest, zonder dat zij dat wisten. En 't was toch leuk geweest om elkaar daar te zien? In het geval van de werk-app PeoplePlanner denken de mannen dan weer aan andere voordelen: politiediensten zouden bij een incident sneller ter plaatse kunnen zijn. Opvallend hoe die dynamische entrepreneurs zich bij hun toepassingen altijd bijna uitsluitend het meest positieve gebruik voorstellen.

Maar met al die handigheidjes komen bij-effecten mee. Die niet noodzakelijk door contracten, wetten of functionaliteiten ('je kunt de app uitzetten') gematigd worden. Kijk eens naar de VPRO-productie Super Stream Me of lees Eggers' boek voor mogelijke scenario's. En vooral: al dat vernuft dreigt een wereldbeeld te bevestigen waarin alles - dingen én mensen - traceerbaar en vervolgens beschikbaar moet zijn. "De achterdocht kan alvast beginnen", schrijft de verslaggever in bovenvermeld stuk. Wel, het wantrouwen is op zijn plaats. Alleen: we moeten het misschien niet in eerste instantie richten naar de schadelijke consequenties van de tool - die we naast de efficiëntievoordelen maar voor lief nemen. Wat in de eerste plaats achterdocht verdient, is dat voor vanzelfsprekend aangenomen idee: 'weer een belangrijk probleem de wereld uit'.

Bij zulke services zouden we instinctief moeten denken: en wat winnen we nu écht? "Wat kopen wij hiervoor?" vroeg Luc De Vos ooit zingend, de menselijke prestatiedrang overpeinzend. En dan: "Ik ben liever alleen, met mijn oude dromen." Nou, wat mij betreft - en zoals het Wally vooralsnog wel vaker overkomt - ik blijf liever ongevonden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234