Maandag 06/12/2021

Wie volgt wie op weg naar het succes?

Als koppel om de beurt je carrière op een laag pitje zetten, is de manier om relatie en arbeidsmarkt te overleven. In theorie. De praktijk blijkt minder aanvaardbaar voor partners en hun werkgevers.

De slimste mens ter wereld worden, het land rondreizen met voorstellingen, boeken uitbrengen en ze ook echt verkopen. Cabaretier Wouter Deprez had het mooi voor mekaar. Als met een vingerknip zette hij het vorig najaar allemaal even on hold. Hij volgde zijn vriendin Marjan Meganck naar Zuid-Afrika, waar zij een jaar lang aan ontwikkelingshulp doet. Zo abrupt ging het toch niet. Het koppel besliste al vele maanden eerder dat Deprez het rustiger aan zou doen om nu zijn vriendin de kans te geven voluit voor haar droom te gaan.

"Meer mensen zullen in de toekomst voor dit soort afwisseling in hun carrière kiezen", vermoedt professor arbeidspsychologie Frederik Anseel (UGent). "Als we langer moeten werken, zal het nodig zijn om het om de beurt wat rustiger aan te doen en minder veranwoordelijkheden te nemen. Nu geldt in het bedrijfsleven nog altijd: omhoog of eruit. Enorm stresserend." Een gezonde en nodige maatschappelijke evolutie, noemt Anseel het afwisselend carrière maken nog. Bovendien straalt een goede balans in het familiale leven af op iemands carrière.

Tot zover de theorie. Dat de kans groot is dat het in het geval van Deprez ook echt tot een goed einde komt, daar zijn de meesten het over eens. Over het feit dat dat geen evidentie is ook. Dat leerde de fictie ons tenminste. En sinds de sage van de vermoorde kasteelheer startte, is opnieuw overduidelijk dat de realiteit soms de fictie overtreft. Bovendien halen fictieschrijvers hun inspiratie niet uit het ijle.

Neem de Deense serie Borgen, waarin Birgitte Nyborg onverwacht de eerste vrouwelijke minister-president van Denemarken wordt. Fijn, ware het niet dat ze vooraf met haar echtgenoot afsprak dat eerst zij en daarna hij zich vijf jaar lang volledig mochten toeleggen op de carrière. Net nu hij bijna aan de beurt is, kan Nyborgs echtgenoot dus naar zijn carrièrekans fluiten door de promotie van zijn vrouw. Met de nodige huwelijksspanning tot gevolg. Hoofdrolspeelster Sidse Babett Knudsen vroeg de schrijvers er toch voor te zorgen dat haar personage zich daar niet al te schuldig over voelt.

Eerder zagen we hoe het afwisselen van carrières in de soep draaide bij Lynette en Tom Scavo, een van de koppels in Desperate Housewives. Wanneer het gezinsleven te zwaar weegt om nog met z'n tweeën uit werken te gaan, besluit Tom thuis te blijven. Om er de uiteindelijk de muren op te lopen. Precies hetzelfde doet Lynette wanneer Tom haar baan overneemt en zij alleen tot de zorg voor haar gezin wordt veroordeeld.

Tweezaam

Je moet niet eens een serieverslinder zijn om te bedenken hoe afspraken over carrières verkeerd kunnen aflopen. Want wil je liefst als eerste carrière maken, wetende dat je er misschien nooit in slaagt om terug te keren naar de arbeidsmarkt zodra je geliefde aan de beurt is? Of wil je liefst als tweede? Dan krijg je in een egoïstische bui misschien langer de tijd om je op je werk te gooien. Al loop je ook het risico dat je helemaal nooit aan de beurt komt. Bill en Hillary Clinton wisselden wel flink af, maar gaan wel voor precies hetzelfde doel.

Bij sporters is de keuze meestal snel gemaakt. Zij volgen hun lichaam en pieken daarom als eerste, maar niet zelden ook als enige. Angelique, de echtgenote van Peter Van Peteghem, opende na zijn wielercarrière een bed-and-breakfast. Nog voor Van Peteghem de kans kreeg om haar er veel te helpen, stortte hij zich op de verzekeringssector. Hij is opnieuw even vaak van huis als vroeger. Dimitri Himpe, de echtgenoot van voormalig judokampioene Ulla Werbrouck, zette een stap opzij voor haar sportcarrière en moet haar werkgewijs ook nu nog laten voorgaan.

"Sommige mensen voelen zich er goed bij om een stap achteruit te zetten. Het is zelfs hun grootste streefdoel om hun partner te ondersteunen. Anderen moeten zich er bewust van zijn dat het kan aanvoelen als een serieuze opoffering", reageert arbeidspsycholoog Edward Verschaeren. Partners uit de tweede categorie worden volgens hem vaak tweezaam: eenzaam in een relatie. En heb je dan nog een goede relatie, vraagt Verschaeren zich af.

"Ik klink misschien als een relatietherapeut en dat ben ik niet", beseft verschaeren, "maar het is goed dat partners elk gaan voor hun eigen uitdagingen. Zo blijf je ook interessant voor elkaar." Wie er toch voor kiest om zich om de beurt op het werk te smijten, moet er naar Verschaerens mening dan ook voor zorgen dat hij of zij niet zomaar het wagonnetje wordt van de partner die op dat moment als een locomotief vooruit stoomt. Deprez slaagt daar alvast in, nu hij vanuit Zuid-Afrika het programma Radio Plettenberg maakt voor Radio 1.

Concurrentie

Elke expat kent het gevaar dat een partner zich gaat vervelen. De toerist uithangen is leuk voor even, maar als snel voelen de mannen en vrouwen die hun partner volgden zich nutteloos. Vaak omdat de werkgever in alles voorziet, tot een huishoudster toe. Het vrijwilligerswerk dat de volgers soms aannemen, biedt niet voor iedereen een oplossing. Het is niet vanzelfsprekend dat de buitenwereld een vrijwillige baan evenveel waardeert als een betaalde job.

"Het is heel moeilijk om persoonlijke ambities lange tijd uit te stellen", voegt Anseel toe. "Vooruitgang boeken en ergens een directe impact op hebben, maakt mensen gelukkig." Dat merkt Anseel bijvoorbeeld bij zijn collega's die een sabbatjaar nemen. "Zij werkten nooit zo hard als tijdens dat jaar en verlangen er snel naar om er opnieuw volop voor te gaan." En voor wie niet van thuis uit kan werken, is er altijd nog... de triathlon.

Mensen willen het bovendien wel rustiger aan doen, maar zien het meestal niet zitten om daar ook loon voor in te leveren. Terwijl ze toch minder inspanningen doen en minder verantwoordelijkheden dragen Maar de reden tot mislukken van het afwisselingssysteem ligt helemaal niet altijd bij de koppels zelf. Niet veel bedrijven zijn er happig op om een medewerker voor een paar jaar te verliezen of hem of haar ter plaatse te laten trappelen.

Zo merkten ook Sophie Claeys, afdelingshoofd Risk and Capital Unit KBC Merchant Banking, en haar echtgenoot Tim Wolfs. Zij zou twee jaar lang bij de nationale bank van Zweden werken. Hij legde alvast zijn ontslagbrief op het bureau van zijn baas. Klaar om mee naar Stockholm te vliegen. Claeys: "We praatten er niet over in termen van opoffering. We hadden er vertrouwen in dat Tim wel een nieuwe baan zou vinden in Zweden."

Alleen Emakina, het reclamebureau waar Wolfs aan de slag was, zag dat niet zitten. Het werd uiteindelijk twee jaar lang over en weer vliegen tussen Stockholm en Brussel. Op kosten van de baas. Wolfs is ondertussen niet langer trajectmanager, maar maakt deel uit van het directiecomité van Emakina.

"Even stilvallen binnen een bedrijf of een sector wordt nog altijd gezien als iets negatiefs", legt Anseel uit. "Ondernemingen denken al snel dat iemand het ritme niet meer aan kan. Of dat hij of zij niet langer mee wil in het model van het bedrijf." Daardoor is het vaak moeilijk om later nog doorgroeien. De concurrentie met collega's, die wel in volle vaart blijven werken, is meestal erg hard. "Dat is ook het probleem van het glazen plafond, waarmee vrouwen kampen wanneer ze er even uit gaan voor de zorg van de kinderen", verklaart Anseel.

Dat probleem stelt zich waarschijnlijk niet bij Wouter Deprez. Als zelfstandige en BV is het volgens de arbeidspsychologen onder meer afhankelijk van zijn eigen inspanning hoe gemakkelijk hij opnieuw meedraait in ons land. Tenzij zijn vriendin president wordt van Zuid-Afrika, natuurlijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234