Woensdag 24/07/2019

Aanslagen Brussel

Wie verloor deze dader uit het oog?

Ibrahim el-Bakraoui. Beeld ap

Een van de daders in Zaventem, Ibrahim el-Bakraoui, moest eigenlijk in de gevangenis zitten. Toen hij vorig jaar zijn voorwaarden schond en naar Turkije ging, liet de rechtbank na hem in de cel te zetten. "Hij leek geen terrorist", zegt justitieminister Koen Geens (CD&V).

Hoe kon Ibrahim el-Bakraoui dinsdag met een bom minstens zestien mensen om het leven brengen in de vertrekhal van Brussels Airport? Pas één dag eerder was er tegen hem een Europees aanhoudingsbevel uitgevaardigd wegens terrorisme. Uit nieuwe informatie blijkt dat hij nochtans nog vier jaar in de cel moest zitten.

El-Bakraoui werd in 2010 veroordeeld tot tien jaar cel nadat hij met een kalasjnikov op de politie schoot bij een mislukte overval. Na bijna vijf jaar in de cel kwam hij vrij onder voorwaarden. Wat opvalt, is dat de rechtbank daarbij verschillende negatieve adviezen van het gevangeniswezen naast zich neerlegde, zo meldt de VRT. Volgens Geens hoeft de rechtbank zich daar niet aan te houden. Alle penitentiaire verloven van El-Bakraoui waren goed verlopen.

Daarna kwam hij twee keer niet opdagen bij zijn justitieassistente, op 19 augustus verscheen hij ook niet bij een officiële herroeping. Toch duurde het nog twee maanden voor El-Bakraoui actief werd opgespoord. Op 25 augustus 2015 werd hij nationaal geseind.

Ibrahim el-Bakraoui. Beeld epa

Geen alarmbellen

Maar ondertussen ontspon zich nog een heel ander verhaal. In juni dook El-Bakraoui volgens de Turkse president Erdogan op in Gaziantep, in het zuiden van Turkije, een week later werd hij opgepakt. Op 14 juli meldden de Turken dat in een fax ook aan onze ambassade, volgens Erdogan omdat ze hem verdachten van terrorisme. Geens ontkent echter dat er voor terrorisme werd gewaarschuwd. De Belgische politie bezorgde op 20 juli aan de Turkse politie een lijst van de feiten waarvoor hij in het verleden werd veroordeeld. El-Bakraoui vertrok naar Nederland en bleef onder de radar.

Hoe kan de latere zelfmoordterrorist zijn voorwaarden schenden zonder dat hij weer de gevangenis in moest? Hoe komt het dat de Turkse waarschuwing geen alarmbellen deed afgaan? Hoe bleef El-Bakraoui al die tijd op vrije voeten? "Een rechtbank beslist altijd autonoom", benadrukt Geens. "En je moet een rechterlijk bevel hebben om iemands voorwaardelijke invrijheidsstelling te herroepen. Op het moment dat hij aan die grens werd tegengehouden, was dat niet het geval."

Tot op de bodem

Volgens criminoloog Brice De Ruyver (UGent) hebben de strafuitvoeringsrechtbanken in Brussel een reputatie op dat vlak. "Een veel te optimistisch mensbeeld", noemt hij het. "De rechter had moeten ingrijpen nadat de voorwaarden waren geschonden. Doet hij dat niet, dan holt hij zijn eigen systeem uit. Ik dacht dat we ons lesje hadden geleerd met de voorwaardelijke invrijheidsstelling van Dutroux. Helaas."

Deze zaak brengt bevoegd minister Geens in nauwe schoentjes. Binnen de regering wordt hij voorlopig wel gesteund, maar verschillende ministers geven aan dat dit dossier tot op de bodem moet worden uitgezocht.

Ook de oppositie eist duidelijkheid. Johan Vande Lanotte (sp.a): "In principe kan het niet dat iemand die de voorwaarden van vervroegde vrijlating schendt in het buitenland niet naar België wordt geroepen om zijn volledige celstraf uit te zitten." Noch het Nederlands ministerie van Justitie, noch minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) wilden een reactie kwijt.

Al zes jaar in het vizier

30 januari 2010
El-Bakraoui overvalt met een kalasjnikov een wisselkantoor in Brussel.

30 september 2010
Wordt veroordeeld tot 10 jaar cel.

23 oktober 2014
Komt, ondanks negatieve adviezen, vrij onder voorwaarden.

26 en 29 juni 2015
Komt niet opdagen bij probatieassistent en schendt zo zijn voorwaarden.

Juni 2015
Wordt opgepakt in Gaziantep, aan de Turks-Syrische grens, op verdenking van (geplande) terroristische activiteiten.

14 juli 2015
Turkije stuurt een diplomatieke fax naar de Belgische ambassade en laat El-Bakraoui later naar Nederland vertrekken.

20 juli 2015
Belgische politie stuurt Turkije een lijst met feiten waarvoor hij eerder was veroordeeld, daar zitten geen terroristische feiten bij.

21 augustus 2015
Strafuitvoeringsrechtbank herroept zijn voorwaardelijke invrijheidsstelling.

25 augustus 2015
Wordt gezocht, nationaal geseind.

21 maart 2016
Europees aanhoudingsbevel.

22 maart 2016
El-Bakraoui blaast zichzelf op in de vertrekhal van Brussels Airport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden