Dinsdag 26/10/2021

Wie stopt Mexicaanse drugsoorlog?

Over drie weken kiest Mexico een nieuwe president. De opvolger van Felipe Calderón krijgt herculeswerk op zijn bord: de drugsoorlog een andere wending geven om het bloedvergieten in het land te stoppen.

Op 1 juli beslissen de Mexicanen wie de komende zes jaar in de presidentiële villa Los Pinos mag wonen. In het volkrijkste land van Spaans-Amerika kan een staatshoofd wettelijk maar één mandaat aanblijven, zodat Felipe Calderón van de conservatieve Nationale Actiepartij (PAN) straks zijn koffers pakt.

Weinig Mexicanen zijn daar rouwig om: de speerpunt van Calderóns beleid, de door Washington gesteunde strijd tegen de drugskartels, heeft hun natie in bloed gedrenkt zoals dat sinds de revolutie (1910-1920) niet meer was gebeurd.

Na zijn aantreden eind 2006 zette de president voluit in op het leger om de bendes mores te leren, een harde confrontatie die aanvankelijk wel gesmaakt werd. Maar intussen, 50.000 doden later, gaat geen dag voorbij zonder dat er lijken opduiken - onthoofd, geamputeerd of gevierendeeld. Weinig burgers zijn nog onder de indruk van Calderóns punt dat hij heel wat most wanted-drugsbonzen in de cel gegooid heeft. Of aan de VS uitgeleverd heeft.

Om maar te zeggen dat, wie Calderón straks ook opvolgt, het verlagen van die dodentol de topprioriteit wordt. Favoriet in de peilingen blijft tot nader order Enrique Peña Nieto. Advocaat Peña (45), gehuwd met een knappe telenovela-actrice, is een telg uit de Institutionele Revolutionaire Partij (PRI). Die zwaaide 70 jaar lang de plak over Mexico en dwong het land in het keurslijf van de 'perfecte dictatuur'. Maar een democratische overgang (1990) en twee PAN-mandaten later noemt de PRI zich gelouterd.

Hoe wil Peña de drugskwestie benaderen? Zijn topprioriteit wordt alvast niet het in de boeien klinken van lui die jaarlijks voor honderden miljoenen dollars drugs naar de VS versluizen. "We zullen heus wel inspanningen leveren in de strijd tegen de handel", zei hij in een recent vraaggesprek met AP, "maar het centrale thema moet de vermindering van het geweld zijn." Een geprofessionaliseerde politie kan daar beter werk leveren dan het leger, meent Peña, dat er onder Calderón te graag met de grove borstel doorging.

Het aantal moorden, ontvoeringszaken en afpersingen moet dringend naar beneden, vinden ook de Mexicanen. Want daar liggen ze van wakker, meer dan van illegale smokkel richting een grootmacht waar ze historisch toch maar een probleemrelatie mee hebben.

Washington wil het natuurlijk niet zo strak gezegd hebben en wil een zoveelste indruk van inmenging vermijden, maar volgens The New York Times maakt menig beleidsmaker ten noorden van de Río Grande zich zorgen over Peña's agenda. In Arizona, dat op de grens met Mexico ligt en al jaren klaagt over migratieproblemen, vragen de Republikeinen zich zelfs af of Peña de kartels in ruil voor vrede niet doodleuk de vrije doorgang zal verlenen.

Peña mag dan favoriet zijn voor het presidentschap, ook heel wat Mexicanen zijn met hem niet gediend. Ze vrezen oude wijn in nieuwe zakken. Volgens tegenstanders van de PRI treft de partij sowieso de ultieme schuld voor de jarenlange rotting van het drugsprobleem. Het notoir corrupte PRI-bestel liet zich omkopen, zeggen ze, en zo bleef Mexico gespaard van het geweld dat pakweg Colombia trof.

Corruptie

Zondag nog, kort voor de kandidaten het in een laatste televisiedebat tegen elkaar opnamen, trokken 90.000 jonge burgers naar Zócalo, het hoofdplein in Mexico-stad. Aangevoerd door de #yosoy123-actiegroep protesteerden ze tegen de kritiekloze wijze waarop Televisa, het grootste Spaanstalige tv-kanaal ter wereld, de PRI tegen het licht houdt. Ze vrezen dat hún kandidaat, de linkse Andrés Manuel López Obrador ('AMLO'), net zoals in 2006 in het zand bijt omdat hij onfair wordt bejegend door de media.

AMLO, sinds enkele weken bezig aan een opmars in de peilingen en straks mogelijk toch nog een bedreiging voor Peña, wil de drugsoorlog op zijn manier aanpakken. Geen soldaten meer in de straten, hij wil vooral de strijd aanbinden met de corruptie in het staatsapparaat en met de kloof tussen rijk en arm, in zijn ogen de grondoorzaken van het geweld.

Op de derde plaats in de race naar het presidentschap staat ten slotte Josefina Vázquez Mota, de kandidate van de PAN. "De PRI heeft in het verleden al bewezen hoe absoluut tolerant ze staat tegenover het drugsgeweld", zei Mota in El País. Veel verder dan een verviervoudiging van het politieapparaat is echter ook zij in haar voorstellen niet gekomen. Een magische formule om het bloedvergieten te stoppen is hoe dan ook niet voorhanden.

doden vielen er in de drugs- oorlog tijdens het bewind

van huidig president Caldéron

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234