Donderdag 28/01/2021

Wie steelt een onverkoopbaar werk?

Waarom steelt iemand een wereldberoemd, onverkoopbaar kunstwerk? Experts noemen vijf motieven.

1. Domme actie

De dieven hebben zich mogelijk niet gerealiseerd dat deze kunst nooit te verhandelen is, zegt directeur Jop Ubbens van veilinghuis Christie's. "Vaak is zoiets gewoon een domme, naïeve actie." Zo werd bij Christie's in januari van dit jaar een schilderij aangeboden dat in 1999 met andere schilderijen was gestolen uit de privécollectie van een vermogende weduwe in Bilthoven. Christie's vroeg hoe de verkoper aan het schilderij kwam, vertrouwde hem niet en lichtte de politie in. Drie daders werden opgepakt en zeven van de negen schilderijen, waaronder een Jan Steen en een Ruysdael, zijn gevonden en aan de erven teruggegeven. Directeur Christopher Marinello van The Art Loss Register (ALR) in Londen vreest dat ook de gestolen werken uit de Kunsthal een gevolg zijn van een 'domme actie'. "Ik vermoed dat deze schilderijen ofwel heel snel opduiken, of heel lang vermist blijven."

2. Voor losgeld

Als dieven merken dat de werken onverkoopbaar zijn, vragen ze mogelijk om losgeld, zegt schade-expert Mark Tilro, wiens expertise bij grote kunstroven werd ingeschakeld. "Ze ho-pen dat een verzekeringsmaatschappij dat wil betalen." Eind 1988 zijn voorstudies van Van Gogh voor zijn schilderijen De aardappeleters en De uitgebloeide zonnebloemen gestolen uit het Kröller-Müller Museum in Otterloo. Begin 1989 zochten de daders contact met de museumdirecteur, die het werk voor 2,26 miljoen euro kon terugkopen. Een zinloze actie, aldus verzekeringsexpert Frank Heerkens Thijssen. "Losgeld wordt nooit betaald, om andere kunstroven niet te stimuleren." De dieven van de Van Goghs werden opgepakt.

3. In opdracht

Rijke particulieren die heel graag een kunstwerk voor zichzelf hebben, geven soms opdracht aan criminelen om het te stelen, zegt directeur Jop Ubbens van Christie's. Aan dit motief werd gedacht bij de diefstal van Cellinis Goudvaatje uit het Kunsthistorisch Museum in Wenen in 2003, maar het werd in 2006 in een bos teruggevonden. Kunst die nooit terugkomt, hangt mogelijk bij een particulier aan de muur, stelt Ubbens. ALR-directeur Christoph-er Marinello gelooft niet in het scenario van een mysterieuze verzamelaar, een soort Dr. No uit de James Bond-film: zo'n Hollywood-scenario is nooit aangetoond.

4. Ludieke actie

Soms wordt kunst gestolen onder het mom "kijk eens wat ik kan", stelt verzekeringsexpert Frank Heerkens Thijssen. Zulke dieven willen een daad stellen, om stoer te doen of om aan te tonen dat de beveiliging van een museum niet deugt. Ook bij werken die worden beschadigd is dat volgens hem het motief, zoals de man die in 1990 zoutzuur naar De Nachtwacht gooide, of de bekladding, vorige week, van een schilderij van de Russische kunstenaar Roth-ko met verf in het Tate Modern in Londen.

5. Onderpand

Verzekeringsexpert Heerkens Thijssen heeft meegemaakt dat bekende, onverkoopbare schilderijen werden gebruikt als onderpand bij criminele transacties. "Ik ben zelf weleens geconfronteerd met een werk dat per toeval was gevonden. Het bleek te zijn achtergelaten na een geslaagde actie in het criminele circuit." Volgens schade-expert Mark Tilro worden zulke werken bij drugsdeals ook gebruikt als aanvulling op de betaling. En soms worden ze verhandeld in de onderwereld, stelt ALR-directeur Marinello, voor 5 tot 10 procent van de echte waarde. "Criminelen ruilen die schilderijen voor drugs of wapens. En gebruiken het soms in hoop op een lagere gevangenisstraf nadat ze zijn gepakt. Dat is al gebeurd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234