Vrijdag 25/06/2021

Wie soekt die vindt

In het labyrint van Arabische soeks proef je de sfeer van eeuwenoude handels- en ambachtstradities. In Damascus, Dubai en Marrakech gingen we op zoek naar specerijen, oliën, vruchten en kruiden, zijde, goud en natuurlijk tapijten. Maar ook traditionele koffiehuizen en baden kun je er vinden. Afdingen is de boodschap, en niet verloren lopen.

Anthony Sattin

n Marrakech ontmoette ik een man die veel had gereisd en bijna de hele wereld had gezien. Hij had problemen met zijn vrouw. "Ze wil dat ik haar meeneem naar de soeks. Ik denk er niet aan", zei hij. Hij dacht even na. "Hoewel, misschien kan ik haar ruilen voor een paar kamelen."

De man in kwestie was vast naar de film Hideous Kinky gaan kijken of had allerlei verhalen gehoord over mensen die in de soeks verloren lopen en gepluimd worden. Soeks kunnen inderdaad best angstaanjagend zijn. Het is er een drukte van jewelste en er hangt een bijzonder avontuurlijke sfeer. Je kunt er gefrustreerd en berooid weer uit komen, maar ze zijn ook erg opwindend. Je waant je in de verhalen van duizend-en-een-nacht en je ziet er allerhande traditionele ambachten en gewoontes, in landen die steeds meer westers worden. Al winkelend leer je ze het makkelijkst kennen, maar denk eraan, je bepaalt zelf wat je koopt en hoeveel je ervoor betaalt.

In de meeste soeks staan de handelaars gegroepeerd per artikel (schoenen, potten, parfum...). Als je bij de ene niet genoeg kunt afdingen op de prijs van een tapijt of een vaas, probeer dan gewoon de volgende. Je komt al snel te weten hoeveel een bepaald artikel waard is. Wees niet bang om verloren te lopen als je van de hoofdweg afdwaalt en je in de smalle, donkere steegjes begeeft. Er is altijd wel iemand die je de weg terug wijst.

Damascus

Damascus is de oudste bewoonde stad ter wereld. Dat merk je aan de sfeer in de soeks, doordrongen van de tijd. Winkelen is er een culturele belevenis van formaat. De man die je noten of zijde of tapijten verkoopt, kan een moslim, christen, jood, Arabier, Koerd, Iraniër of Turk zijn. Damascus is allang niet meer het centrum van de wereldhandel, zoals in de tijd toen karavanen uit het oosten en het westen er elkaar ontmoetten. Maar het blijft een smeltkroes van nationaliteiten en religies, de karavanserais zijn er nog in gebruik en je kunt er nog altijd verpozen in de traditionele koffiehuizen en Turkse baden.

Veel inwoners van Damascus komen naar de soeks om inkopen te doen. Als leek doe je er goed aan hen in het oog te houden. Kijk toe hoe ze de koopwaar grondig onderzoeken en hoe ze schijnbaar ongeïnteresseerd op de prijs afdingen.

In de soeks

De winkelbuurt van de Oude Stad is verdeeld in kleinere soeks. Je begint het best bij de Souk el Hamidiyeh. Dat is een lange, rechte, overdekte straat, door de Romeinen gebouwd als 'processielaan' naar de tempel voor Jupiter (nu de Grote Moskee). In de winkeltjes van Hamidiyeh vind je allerlei handwerk, kleding en snuisterijen. Loop zeker eens langs bij Nabil Fouad Salka, die Arabische instrumenten verkoopt. Je vindt er onder meer met de hand gemaakte luiten die tot 10.000 frank kosten, trommels en rhabahbas (snaarinstrumenten) voor minder dan 600 frank. In deze soek heeft Nazir Nahawndi een bijhuis, boordevol oude en nieuwe tapijten, zowel Perzische, Kaukasische als Syrische. De hoofdwinkel van Nahawndi ligt in de hoofdstraat.

Bij de muur van de Grote Moskee ga je naar rechts en dan altijd rechtdoor, tot aan de Souk Buzurieh. Je koopt nergens betere specerijen, noten, ambachtelijke zeep van olijfolie en benodigdheden om te baden (handig als je een bezoekje wilt brengen aan het nabijgelegen Turks bad). Op het einde van de Buzurieh, vlakbij het paleis van Azem, bots je op de winkel van George Dabdoub, een van de bekendste winkels in de stad voor souvenirs, tapijten en antiek. Hij heeft gewoon alles in huis. Tafelkleden en kisten, brokaat, fantastische Kaukasische tapijten (van 9.000 tot 90.000 frank), Russische iconen (peperduur) en een opslagloods vol meubelen. Aan de overkant biedt Bazar Al-Khayat meer van hetzelfde: iconen, brokaat, inlegwerk, koffiemolens en een uitgelezen keuze tapijten. Wat verder, in de Moa'wia straat, mag je zeker de Azem School niet mislopen. Die beschikt naar eigen zeggen over het laatste nog werkende handgetouw voor zijde van de hele stad. Tweekleurig, met de hand geweven zijde neemt per strekkende meter een dag werk in beslag en kost minder dan 2.400 frank. Driekleurig, met de machine geweven zijde van goede kwaliteit koop je vanaf 1.200 frank per strekkende meter. Ook niet veraf is de winkel van de bejaarde Georges en Josef Obeid, in Souk el Sagha. Zij pronken met een interessante collectie antiek en juwelen. Goud van 21 karaat kost er minder dan 360 frank per gram.

Als je op het einde van Buzurieh links neemt, kom je in de Rechte Straat. Vanaf hier is het ongeveer een kilometer lopen naar Bab Sharqi. Hou onderweg even halt bij antiquair Liwan, op de hoek van Haret al Zeitoun (de naam van de winkel hangt alleen in het Arabisch uit). Hier is ook Seif al-Arabi gevestigd (het Arabische zwaard), waar men het oude ambacht in ere houdt van de Damascener klingen, zwaarden en dolken ingelegd met goud of zilver. De grote tapijtenwinkel van Nazir Nahawndi ligt een paar huizen verderop. De winkeltjes op het einde van de Rechte Straat, vlakbij Bab Sharqi, verkopen handwerk. In zijn kleine winkeltje in de Anasiastraat 33 verkoopt Ibrahim Chammoun met de hand gemaakte houten dozen, schaak- en backgammonspelen, versierd met inlegwerk. Even verderop verkoopt Palais Nassan tafels met weelderig inlegwerk en zijde van goede kwaliteit tegen 1.200 à 2.400 frank per strekkende meter (ook te koop in de Meridien). Een bezoek aan het achttiende-eeuwse paleis loont de moeite.

De soeks voorbij

Zoetekauwen mogen zeker de grote Graoui-winkel in de Port Said straat niet voorbijlopen. Die was lange tijd hofleverancier bij veel Europese koninklijke families. Majestueuze gekonfijte abrikozen en ander fruit gevuld met pistachenoten kosten rond de 450 frank per kilogram, suikeramandelen 216 frank per kilogram. Bij Tekkiyeh al-Suleimaniyeh, naast het Nationaal Museum, kun je alweer terecht voor stoffen, juwelen en handwerk. Ahmad Chkaki verkoopt er brokaat van goede kwaliteit (zevenkleurige Saladin-opdruk voor ongeveer 2.700 frank per strekkende meter en driekleurige opdruk van dwergpapegaaien voor 1.200 frank per strekkende meter.

Syrian Art (winkel nr. 20) heeft mooie juwelen, dozen en email. Hier valt over de aangegeven prijzen nog te praten. Als je ten slotte een traditioneel ambacht wilt bewonderen nu het nog kan, breng dan een bezoekje aan de zaak van Abu Ahmad, in de Alaehad Sahria straat, een zijstraat van Bab Sharqi. Hij blaast prachtige gekleurde glazen (minder dan 60 frank) en lampen (minder dan 600 frank).

Waarschuwing

In sommige winkels is het de normale gang van zaken dat de prijzen dubbel zo hoog zijn als de marktwaarde van de artikelen. Je wordt verondersteld af te dingen. Het helpt altijd te doen alsof het je niet interesseert, de koopwaar kritisch te onderzoeken, verschillende artikelen tegelijk te kopen en zowel je gevoel voor humor als dollarbriefjes mee te brengen.

Eten en verpozen

De heiligste plaats om in de soeks even tot rust te komen is de Grote Moskee, waar de plaatselijke bevolking graag vertoeft. Om wat te drinken - thee, koffie of vruchtensap, geen alcohol - gaat mijn voorkeur uit naar Café Nofara, vlakbij de achterpoort van de Moskee, aan de oostkant van het gebouw. Je gaat het best bij valavond, als de menigte naar huis terugkeert en de gebeden opklinken uit de moskee, of 's avonds laat, als de waterpijpen borrelen en een van de laatste vertellers van de stad een verhaal opdist. Ik ging graag eten in Abu al Ezz, in een linkerzijstraat van de Souk Hamideyeh, net voor de Romeinse zuilenrij (tel. 221.81.74). De grillades en salades zijn er erg lekker, de sfeer is er ongedwongen. Stoom aflaten kun je nergens beter dan in het Turks bad Nur al-Din in de specerijensoek. De hele behandeling, inclusief massage, kost er 230 frank (een massage bespreek je op voorhand op 222.95.13).

Wat ik gekocht heb

Kilo's noten, Graoui-snoep, een glazen lamp bij Abu Ahmed (564 frank), een rhababa-snaarinstrument bij Salka (162 frank) en een Perzisch tapijt bij Nawar Nahawndi. Ik ken niet bijster veel van tapijten, maar dit vond ik zo'n mooi exemplaar dat het me niet stoorde als het niet de zestig jaar oude Afshar was waarvoor het moest doorgaan. Terug in Londen zei tapijtspecialist David Black me dat het zeker geen zestig jaar oud was. Hij dacht dat het ofwel van gerecycleerde oude wol was geweven, of van kunstmatig verouderde nieuwe wol. Het was in elk geval veel meer waard dan wat ik ervoor had betaald.

Reisdetails

Belgen hebben voor Syrië een visum nodig. Dat kun je aanvragen via je reisagentschap of bij de Syrische ambassade. Ik overnachtte in het Cham Palace, het bekendste hotel van de stad en niet ver van de soeks gelegen. De Jordan, Syria & Lebanon (Footprint Handbook) is momenteel de beste gids op de markt. Nog dit jaar komen er nieuwe reisgidsen uit van Lonely Planet en Insight Guides (waar bijdragen van mijn hand in staan).

Dubai

Ga niet naar Dubai als je niet weet hoe de knip op je beugel te houden. Het is er namelijk één grote soek. Iedereen drijft er handel. Er staan weinig gebouwen die meer dan dertig jaar oud zijn. De overblijfselen van de oude stad staan rond de Kreek, een inham waar in vroegere tijden de Indische schepen aanmeerden. Toen lagen alle soeks rond de Kreek. Nu is de hele stad een groot winkelcentrum.

In de soeks

Dubai is de uitzondering op de regel dat het niet al goud is wat blinkt. De gouden Soek, aan de Kreek gelegen, is een van de grootste handelsmarkten in goud. De meeste winkels bevinden zich in een enkele straat en een paar zijstraatjes daarvan. Binnen afzienbare tijd verhuist de hele soek naar een nieuw complex met klimaatregeling, het Gouden Huis. Er is keuze te over: 18 tot 24 karaat, wit goud, platina en zilver, verspreid over meer winkels dan je in een bezoek kan aandoen. De meeste mensen beginnen hun wandeltocht bij Damas, een van de vele winkels die beweren dat Claudia Schiffer het liefste bij hen komt. Je vindt er heel wat verschillende ontwerpen en bestellingen worden prompt uitgevoerd. Je betaalt er dan ook iets meer dan elders, maar afdingen kan en moet. De prijzen van de juwelen schommelen mee met de dagprijs van het goud, die je kunt opzoeken in de plaatselijke krant. Voor gouden juwelen van 22 karaat betaal je momenteel ongeveer 360 frank per gram. Men rekent een marge aan voor het vervaardigen van de juwelen. Op die marge kun je afdingen. Laat het juweel van je keuze dus wegen en ding dan af naar de prijs van het gewicht in goud. Verderop in de soek zag ik een paar erg mooie ontwerpen bij Himat (winkel nr. X-28). Het winkelpersoneel was er ook best te pruimen. Al Anwaar is dan weer een winkel in twee etages waar de keuze zeer ruim is.

Vlakbij ligt de specerijensoek, volgestouwd met specerijen, noten, hennep, oliën, gedroogde vruchten en vreemde geneeskrachtige kruiden. Ashkanani beweert de meest verse saffraan en andere specerijen te hebben, maar je merkt geen verschil met de waar van de andere handelaars.

Op een steenworp afstand ligt de voedingmarkt. Daar zag ik voor het eerst in vol ornaat de vis die ik al had opgegeten en de vis die ik had geweigerd op te eten (iemand een stukje haai?). Hier moet je ook zijn om verse dadels te kopen. Met een bootje kun je voor 6 frank de kreek overvaren. Zo kom je terecht in de textielsoek, een overweldigende plek, met hele straten vol textielwinkels. De meeste zijn groothandels en verkopen dus alleen grote loten, maar in de hoofdstraat vind je verschillende winkels die per stuk verkopen. Je kunt er je hart ophalen aan Indische en Chinese zijde, katoen en ontelbare synthetische stofjes.

De soeks voorbij

In de buurt van Bani Yas Square wordt veel geld verdiend met Perzische tapijten. Vooral dan in de Deira Toren. Tharir Carpets (winkel M20) en Hamadi & Esmaeili steken er qua kwaliteit met kop en schouders boven de andere uit. Hier kun je heel veel geld uitgeven. Het duurste tapijt dat ik te zien kreeg, kostte 450.000 frank, dat kon nog net. In de Al Fahidistraat en de Khalid Ibn Walidstraat in Bur Dubai vind je elektronica- en computerwinkels. De Minolta Vectis 300, momenteel fototoestel van het jaar in Europa, kost bij Sahki 9.750 frank, net evenveel als in de luchthaven van Dubai. In Europa betaal je er 11.730 frank voor.

In de winkelcentra vind je alle internationale merken. Deira City Centre, naar eigen zeggen de "ultieme winkelervaring in Dubai" geeft onderdak aan onder meer de Franse hypermarktketen Continent, aan IKEA, Debenhams en een trits kleinere winkels. Aan de overkant van de Kreek ligt Wafi's, een winkelcentrum met een dure reputatie, getuige merken als Chanel, Chopard en Yves Saint Laurent. Voor de echte haute couture moet je misschien wel in het Bur Juman-centrum zijn (Donna Karan, Christian Lacroix...). En vergeet de luchthaven niet, met een van de grootste belastingvrije winkels ter wereld. Ook hier ligt het goud te blinken. Het vertegenwoordigt 20 procent van de omzet van deze winkel.

Waarschuwing

De prijzen zijn laag in Dubai, maar let op voor namaak en tweedehands. Natuurlijk ding je af in de soeks, maar doe het ook in de winkelcentra. Speel de handelaars tegen elkaar uit. Bij Continent zag ik een fototoestel dat ik twee winkels verderop voor de helft van de prijs kon kopen. Cash betalen is vaak een goed argument om op het einde van de onderhandeling de prijs nog wat omlaag te krijgen. Vragen naar wereldwijde garanties helpt ook. Gewoon weggaan verricht wonderen.

Eten en verpozen

In Dubai kun je overal bekomen in de koelte van een hotel of van een eetgelegenheid in een winkelcentrum. Zelfs de hotels aan het strand liggen maar op 20 minuten rijden van het centrum. Een taxirit kost 340 frank.

Wat ik gekocht heb

In de Gouden Soek kon ik niet weerstaan aan een paar oorringen van 8,1 gram goud van 18 karaat (3.150 frank). Ik kocht verscheidene kilogram pijnappels (402 frank), dadels bij Al Ain (1,5 kilogram voor 100 frank), verse saffraan (150 frank voor 10 gram), twee cd's (540 frank) en in de luchthaven een fles Lagavulin Old Malt Whisky van 16 jaar oud (900 frank).

Reisdetails

Ik overnachtte in het Jumeirah Beach Hotel, dat onlangs door Condé Nast Traveller tot beste hotel ter wereld werd uitgeroepen. Je kunt er bespreken via Odysseus NV en andere Belgische reisagentschappen. Dubai organiseert elk jaar een winkelfestival, met nog lagere prijzen. Dit jaar verkocht men tijdens het festival voor meer dan 15 miljard gebruiksgoederen per dag. Volgend jaar vindt het festival plaats van 1 tot en met 30 maart.

Marrakech

Ik was er net in geslaagd het buitengewone Jemaa el Fna-plein over te steken, ik had een sinaasappelsapje gedronken bij een van de kraampjes, ik had de slangenbezweerders en de onvoorstelbare gnawa ontweken en ik was bijna bij de ingang van de soek, toen iemand me bij de arm greep. Daar heb je het, dacht ik. Ik word aangeklampt door een "valse gids", een van die legendarische oplichters in Marrakech. Die kerels slagen erin zelfs de meest onbuigzame matrones te paaien. Maar de man hield me alleen staande omdat ik onder een kar dreigde te lopen. De oplichters zijn de stad uit gejaagd. Alleen in de medina zelf kun je nog in de problemen raken bij het winkelen. Dat oude stadsgedeelte is een wirwar van straatjes waar je bij je eerste bezoek al snel in verdwaalt.

In de soeks

Neem de ingang rechtover Café de France. Hier vind je winkels met aardewerk, olijven en gedroogde vruchten en noten. Loop ook eens langs bij Chez el Mouatamid Driss, een handelaar in fossielen en ammonieten. "Billijke prijzen", kondigt hij aan. Misschien heb je wel meer geluk dan ik. Een decoratieve boog leidt je de grotere Souk Semmarine binnen. Het is een brede, overdekte gaanderij met een bont allegaartje aan winkels, waaronder enkele interessante antiquairs. De grootste daarvan is El Abidi Nasser Eddine (nr. 9), maar ik verkies La Lampe d'Aladin (99 & 70bis, Souk Semmarine), en niet alleen vanwege de naam. Ze hebben er mooie prenten en af en toe interessante tapijten, juwelen en snuisterijen. Goedkoop zijn ze geen van beide.

Bij de splitsing van de hoofdweg hou je rechts aan, zo kom je in de sfeervolle Rahba Kedima. Dat was vroeger de graanmarkt, maar nu verkoopt men er specerijen, geneeskrachtige kruiden en cosmetica. Voor een paar honderd frank koop je er een hele zak specerijen. Herboriste Avicenne (nr. 172-4) zegt een remedie tegen alle kwalen te hebben, zelfs een onfeilbaar middeltje tegen impotentie. In het midden van het plein verkopen vrouwen interessante manden. Hoewel, die op de Grote Markt van Guéliz zijn vaak beter en goedkoper.

Ten noorden van Rahba Kedima ligt La Criée Berbere, een markt die om twee redenen berucht is. Tot 1912 verkocht men hier slaven, en tot voor kort lokten oplichters de toeristen hier keer op keer in de val met de belofte een unieke berbermarkt te kunnen meemaken. La Criée is nu een tapijtensoek. Zelfs als je niks wilt kopen loont het de moeite om er in de late namiddag in kijkje te nemen. Dan kun je meemaken hoe de fabrikanten en groothandelaars van buiten de stad hun waar aan de handelaars in de soek komen verkopen. Bazar du Sud heeft een degelijk aanbod. Je betaalt, zoals men hier zegt, "naar best vermogen".

Als je de grote steeg (nu Souk el Kebir) noordwaarts blijft volgen, loop je voorbij winkels waar men houten kommen, kaders en kisten verkoopt. Verderop wordt het nog schilderachtiger, met winkeltjes die de meest uiteenlopende goederen aanbieden. Verlaat Souk el Kebir even om aan de rechterzijde door de juweliersoek te struinen en aan de linkerzijde de schapenvachtwinkels te bezoeken.

Als je in de ledersoek komt (Souk Cherratin), sla dan linksaf door de Souk des Babouches (lederen pantoffels) naar de plaats waar de woldrogers, de koperslagers en de smeden aan het werk zijn. Ben je de weg kwijt, of wil je gewoon weg, vraag dan naar Souk el Attarin, nog een plek vol specerijen en parfums. Zo kom je weer in de brede Souk Semmarine tot bij de decoratieve boog waar je was vertrokken. Als je nog energie over hebt, kun je hier naar rechts gaan, onder de boog door. Kijk uit naar het uithangbord Bab Fteuh Fondouk. Hier verkopen de groothandelaars hun waar vanuit Fondouks (karavanserais). Chez Touareg (Alfatni nr. 37 boetiek 22) en Ettarie el Bachir (Ouarzazi boetiek nrs. 24 en 27) zijn twee zuiderlingen die dolken, kisten en juwelen van goede kwaliteit aanbieden.

De soeks voorbij

Volgens sommigen vind je de beste kunst- en antiekwinkels van Marrakech buiten het oude stadsgedeelte, in Guéliz. Al Baddi (Boulevard My Rachid nr. 55) is een mooi voorbeeld. VIP-gids Mohamed Bouzekri en zijn vrouw verkopen er dure prenten, meubelen, en juwelen. In de kelder hebben ze een mooie selectie inheemse tapijten liggen. Marco Polo (Boulevard Zertouni nr. 55) en De Velasco (Boulevard Mohamed V en in Hotel La Mamounia) zijn ook een bezoekje waard. L'Orientaliste (Rue de la Liberté nr. 15) verkoopt handwerk van goede kwaliteit: glazen schotels en kommen (van 480 tot 600 frank) en geëmailleerde of vergulde glazen (120 tot 240 frank).

Waarschuwing

Het gerucht doet de ronde dat al de oplichters een tweede kans kregen in kleine winkeltjes in de soeks. Pas dus op je tellen. Om niet verloren te lopen, huren veel mensen een gids. Als dat je een goed idee lijkt, ga dan in ieder geval na of je gids geregistreerd is. Je kunt vip-gids Mohamed Bouzekri bereiken via de winkel van zijn vrouw (212/4/43.16.93) of via Hotel La Mamounia (212/4/44.89.81).

Eten en verpozen

Er zijn tal van sfeervolle cafés in en rond de soeks. Café de France heeft een dakterras met een schitterend uitzicht over het Jemaa el Fna-plein. Op een heldere dag kun je vandaar zelfs het Atlasgebergte zien. Eten kun je beter in het nabijgelegen Restaurant Argana, dat ook over het plein uitkijkt. Verblijf je in het luxueuze Riad Moucharabieh of in La Maison Arabe, of in een van de goedkopere hotels in het oude stadsgedeelte, dan kun je gewoon even terugkeren naar je hotel om op adem te komen.

Wat ik gekocht heb

Met cadeautjes uit Marrakech scoor je altijd en overal. Specerijen, brede couscouskommen uit olijfhout (1.200 frank), kleine potjes (bruikbaar voor peper en zout), kisten en schilderijkaders van thuyahout van bij Essaouira, kisten van kameelbeenderen uit het zuiden (900 frank), babouches, een minikaftan voor mijn spruit van drie, met de hand gesponnen wol, een hoed van schapenvacht, zes kommen in aardewerk van bij Chez Touareg in Bab Ftouh Fondouk, een pot harissasaus (paprikasaus)...

Reisdetails

Ik verbleef in de Deux Tours (212/4/31.20.71), een heel mooi hotel tussen de palmbomen, op 20 minuten van de soeks. Daarna verhuisde ik naar het Riad Moucharabieh, een omgebouwde woning in de oude stad (212/4/44.02.12).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234