Zaterdag 19/06/2021

Wie snel naar de top klimt, verdwijnt vaak even snel

Witte konijnen en hun vindplaatsen

Wie vandaag de dag een politieke topfunctie wil, kan gerust de verkiezingen overslaan. Spelend met verrassingseffecten en zorgvuldig opgebouwde spanning toveren partijen steeds vaker een wit konijn uit hun hoed. Met de nieuwe SP.A-staatssecretaris is het niet anders. Of hij een blijvertje is, is allerminst zeker als we de parcours van zijn illustere voorgangers bekijken.

Brussel

Eigen berichtgeving

Liesbeth Van Impe

De tijd dat het ministerschap de bekroning was van een lange parlementaire carrière, die op haar beurt vaak voorafgegaan werd door een jarenlang lokaal engagement in de schaduw, lijkt definitief voorbij. De voorstelling van een nieuw gezicht in de regering is een media-evenement en dan is een beetje suspense altijd mooi meegenomen. Bij de wat oudere collega's in het parlement, die blijven hopen ooit minister te worden, zorgt dat niet zelden voor tandengeknars. De verholen of openlijke kritiek op de neofiet is maar een van de redenen waarom de positie van de nieuweling soms uiterst wankel blijkt. Waar komen de surprise-ministers vandaan en wat kan er foutlopen?

De privé

Wie uit de privé-sector overstapt naar de toppolitiek heeft doorgaans nogal wat last van aanpassingsproblemen. De Wetstraat heeft nu eenmaal haar geplogenheden, die wel eens botsen met de directe aanpak van een bedrijfsleider. Zo beklaagt Herman Schueremans zich regelmatig over de traagheid van het Vlaams parlement. Ook de passage van André Leysen was geen succes. Voorgedragen als nieuw gezicht voor het Antwerpse schepencollege, weggestemd door de eigen VLD-achterban en intussen weer helemaal verdwenen. De transfer van Patrick Janssens is dan weer wel geslaagd en misschien wel de grootste stunt ooit in deze categorie. Vanuit het reclamebureau VVL/BBDO werd hij aan het hoofd gezet van de Vlaamse socialisten, die toen door een historisch diep dal gingen. Vier jaar later stond de partij er weer en in 2004 mocht Janssens de Antwerpse burgemeesterssjerp omgorden. Dat vanuit de federale en Vlaamse regering sterkhouders Johan Vande Lanotte en Steve Stevaert mee het roer vasthielden, verklaart alvast een deel van Janssens' succes.

De bevriende organisaties

Vlaams minister Kris Peeters werd bij Unizo weggeplukt, de overstap van Mia De Vits van het ABVV naar de Europese SP.A-lijst was het wit konijn van Steve Stevaert in 2004. Mieke Offeciers werd dan weer door Dehaene bij het VEV weggehaald om het land mee naar de Maastrichtnorm te leiden. Een vrouw die naar de top van een van de belangrijkste economische organisaties kon doorstoten en vandaar vaak kritiek leverde op de politiek zou het ook op Begroting wel goed doen. Succes in deze categorie is echter onzeker. Offeciers ontdekte dat een begroting meer is dan optellen en aftrekken en vooral op voortdurende politieke krachtmetingen uitdraait. Na 18 maanden keerde ze terug naar het VEV. Mia De Vits heeft dan weer problemen om haar plaats naast ervaren rot Anne Van Lancker te verwerven en komt er niet echt door.

De blitzcarrière

Net verkozen in het parlement en nog voor je er de weg goed kent minister worden. Het overkomt jonge politici steeds vaker. Een typisch voorbeeld is Freya Van den Bossche. Een lidkaart van de SP.A gekocht in 2000, meteen schepen van Onderwijs geworden in Gent, drie jaar later federaal minister van Leefmilieu, Consumentenzaken en Duurzame Ontwikkeling. En nog hield het niet op. In 2004 mocht ze het veel zwaardere departement Werk overnemen van Frank Vandenbroucke, gisteren mocht ze Johan Vande Lanotte opvolgen op Begroting. Van schepen naar vice-premier op vijf jaar tijd, het is ongezien. Een pijnlijker voorbeeld is Anissa Temsamani. Jong, knap, vrouw én een exotische afkomst, het perfecte profiel om verrassend mee uit te pakken. Een leugentje over haar diploma's werd haar drie maanden later al fataal.

De technici

Ze hebben nog nooit aan verkiezingen deelgenomen, maar ze kennen de politiek van binnen uit en soms zelfs beter dan sommige ministers. Kabinetschefs worden wel eens zonder passage bij de kiezer naar de hoogste regionen gekatapulteerd. Jean-Luc Dehaene was zo iemand, net als Jean-Claude Marcourt, de PS-technicus achter het Waalse Marshallplan. Door hun ervaring zijn het vaak heel degelijke politici, al hebben ze soms wat moeite om het techneutenimago van zich af te schudden en ook de sympathie van de bevolking te winnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234