Maandag 15/08/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

Wie Slangeneiland beheerst, beheerst de vaarroute naar Odessa. Dus waarom trekt Rusland zich daar terug?

Moskou doet nu alles om te voorkomen dat de terugtrekking wordt gezien als de zoveelste vernedering van het invasieleger.  Beeld ANP / EPA
Moskou doet nu alles om te voorkomen dat de terugtrekking wordt gezien als de zoveelste vernedering van het invasieleger.Beeld ANP / EPA

Slangeneiland, een nietig stukje rots in de Zwarte Zee, is opnieuw een belangrijk symbool van verzet geworden voor de Oekraïners. Na maanden te zijn bestookt met drones, een houwitser en zelfs gevechtsvliegtuigen, heeft het Russische leger de handdoek in de ring gegooid. Het eilandje werd donderdag halsoverkop verlaten.

Stieven Ramdharie

Hiermee is het strategisch gelegen Slangeneiland voor de derde keer sinds de invasie een voorbeeld van Oekraïens verzet dat loont, ondanks de overweldigende Russische militaire overmacht.

Eerst was er de Oekraïense soldaat die op de eerste dag van de oorlog ‘Russisch oorlogsschip, fuck you’ zei tegen de bemanning van een Russisch schip dat aandrong op overgave. Zo’n twee maanden later volgde Kievs zoete wraak met de vernietiging van datzelfde schip, de Moskva.

Moskou doet nu alles om te voorkomen dat de terugtrekking wordt gezien als de zoveelste vernedering van het invasieleger. De opmerkelijke stap is volgens het Kremlin juist ‘een gebaar van goede wil’ om de export van Oekraïens graan vanuit de belangrijke havenstad Odessa mogelijk te maken. Wie Slangeneiland in handen heeft, beheerst immers in grote mate de vaarroute naar het zo’n 130 kilometer verderop gelegen Odessa.

Overwinning

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky en het leger vierden vrijdag de terugtrekking als een belangrijke strategische overwinning. ‘Dit beperkt de acties van de bezetters aanzienlijk’, aldus Zelensky. ‘Stap voor stap zullen we ze terugduwen uit onze zee, ons land en ons luchtruim.’ Het leger meldde dat ‘de vijand gehaast de laatste soldaten van het garnizoen met twee speedboten had geëvacueerd’.

De woorden van het Kremlin kunnen niet verhullen dat de aanwezigheid van de Russische soldaten op het eilandje onhoudbaar was geworden. Zeker nu er steeds meer moderne westerse wapens op het slagveld verschijnen. Sinds begin juni beschikken de Oekraïners over de geavanceerde Amerikaanse antischipraket Harpoon en moet de Zwarte Zeevloot van de Russen op zijn tellen passen.

Met deze raket, die door Denemarken is geleverd, kunnen vanuit de Oekraïense kust Russische schepen tot op zo’n 200 kilometer worden aangevallen. ‘Wij hebben nu zoveel Harpoons gekregen, dat we de hele Zwarte Zee-vloot tot zinken kunnen brengen’, dreigde een militaire woordvoerder in Odessa. De Russische marine nam de dreiging van de Harpoon direct serieus en opereert sindsdien ver weg van de kust.

Lees ook

‘Als deze oorlog uitdraait op vernedering voor de Russen, doemt aan de horizon een geopolitiek horrorscenario op’

Russische artillerie boezemt Europese landen angst in. Zij beginnen nu snel hun vuurkracht te vergroten

Deze stap bemoeilijkte de bevoorrading van de soldaten op Slangeneiland. De Russen durfden alleen met kleine patrouillebootjes en landingsvaartuigen naar het eilandje te gaan. Aangemoedigd door de succesvolle aanval in april op het vlaggenschip de Moskva, dat door een Neptune-kruisraket van Oekraïense makelij werd geraakt, deed Kiev daarna alles om het leven van de Russen op Slangeneiland onmogelijk te maken.

Op het vlakke eilandje, dat zo’n 660 bij 440 meter groot is, kunnen de militairen amper dekking zoeken. In mei namen de luchtaanvallen opvallend toe, vooral met de door Turkije geleverde Bayraktar-drone. Zo bracht het Oekraïense leger op 7 mei een video naar buiten waarin is te zien hoe een Bayraktar met een antitankraket een Serna-landingsvaartuig volop raakt bij de kleine pier. Ook rennen soldaten bij een gebouw weg dat kort daarna vol wordt getroffen.

Bestookt met houwitser

De Oekraïense luchtmacht, die nog altijd niet door de Russen is vernietigd, wordt zelfs ingezet door Kiev om de Russische soldaten te verjagen. Zo kwamen twee Soekhoi-27-gevechtsjagers begin mei vanuit het zuiden aanvliegen waarna Russische posities werden bestookt met bommen. Een Bayraktar filmde de gewaagde aanval, die niet kon worden voorkomen door de Russische luchtverdediging.

Rusland zag zich door deze aanvallen gedwongen om het garnizoen te versterken en te beveiligen. Zo meldde het Oekraïense leger begin vorige maand dat de Russen luchtafweerbatterijen en een MLRS-raketsysteem op Slangeneiland had geplaatst. Maar deze wapens kunnen niets doen tegen artillerievuur dat de Oekraïners inzetten.

Omdat het eilandje 35 kilometer van de kust ligt, is het kwetsbaar voor onder andere houwitsers. Uit een video die het leger deze week naar buiten bracht, blijkt dat Slangeneiland volop werd bestookt met een Oekraïense houwitser, de Bohdana. Een Bayraktar in de lucht hielp de artillerie-eenheid goed te richten. Een granaat belandde in zee, maar daarna regende het volop granaten op Russische posities. Ruim een week later heeft Moskou plotseling bekendgemaakt dat de Russische soldaten het eiland hebben verlaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234