Maandag 26/10/2020

Wie schrijft die dreigt

Binnen- en buitenlandse profilers verdiepen zich in het mysterie van de dreigbrieven aan R. Remmery. Bijzonder intrigerend, vindt FBI-coryfee Gregg McCrary: 'Als de politie dat wil, ben ik bereid om gratis met hen samen te werken'Vlaams victimologe en profiler Carine Hutsebaut: 'Deze dreigementen zijn niet gericht zijn tegen Na�ma, terwijl zij toch die hoofddoek droeg. Het doelwit is altijd de zaakvoerder. Dit is niet politiek, dit is persoonlijk. Ik ben ervan overtuigd dat er ergens een oude vete speelt tussen de dader en Rik Vannieuwenhuyse'FBI-profiler Gregg McCrary: 'Als deze auteur heel erg anti-islam zou zijn, zou ik verwachten giftige haat te zien. Wie anderen haat vanwege raciale, etnische of religieuze verschillen, zal de haat niet isoleren naar ��n individu toe. Dit ondersteunt de hypothese dat de dader de haat fingeert en het gebruikt om een pro-islamitische backlash te cre�ren'

Veertig à vijftig jaar oud, verzuurde narcist, lezer van Het Nieuwsblad, inwoner van Roeselare en oude bekende van zaakvoerder Rik Vannieuwenhuyse van de nv R. Remmery. Of, zoals top-profiler en FBI-coryfee Gregg McCrary vermoedt: een complot van een islamitische groep? 'Dit is niet wat het lijkt.' Gerenommeerde profilers schetsen een portret van de anonieme briefschrijver(s) in de zaak-Remmery. Douglas De Coninck luisterde.@441 REP Drop 6:Gregg McCrary werkte van 1969 tot 1995 als special agent bij de FBI, als pionier en expert in het maken van daderprofielen beroemde onderzoekscentrum in Quantico. Hij is adjunct-professor in de forensische psychologie aan de universiteiten van Fort Lauderdale en Arlington. Zijn cv en lijsten van publicaties en presentaties op internationale congressen zijn eindeloos. Zijn boek The Unknown Darkness: Profiling the Predators Among Us wordt vaak gezien als bijbel voor criminele analisten. Hij is geregeld te gast in Larry King Live op CNN.

Het was een beetje een verrassing, maar nadat we McCrary een Engelstalige synthese en een paar in pdf aangehechte dreigbrieven hadden gemaild, begon het Remmery-mysterie hem mateloos te intrigeren. Hij stuurde een mailtje: 'Als de politie dat wil, ben ik bereid om gratis met hen samen te werken. Ik kan hen in contact brengen met een Nederlandse collega die bij de FBI werd getraind. Ze kunnen ook direct met de FBI werken, ik kan hen in contact brengen met de geschikte mensen bij de FBI.'

Carine Hutsebaut is een Vlaamse gerechtelijk experte-victimologe, die in Frankrijk erg gewaardeerd wordt als profiler en in eigen land een jaar voor diens arrestatie een haast tot in de perfectie kloppend profiel van Marc Dutroux maakte. Zij liep ooit stage bij de FBI in Quantico.

Kay Micklitz leidt het Alamo Area Forensic labs in San Antonio, Texas. Ze wordt door justitie vaak ingeschakeld om documenten of handschriften te onderzoeken en moest al een paar keer op zoek anonieme doodsbedreigers: "En ik vind ze altijd, vrij snel."

Nederlander Bert Adriaens is geographical profiler bij de criminele recherche in Limburg-Zuid. Er zijn in de wereld negen mensen met een baan als de zijne. Die bestaat erin dat hij zich bezighoudt met het verkleinen van het zoekgebied voor de politie, door de meest waarschijnlijke woonplaats van een dader te zoeken.

We konden de experts slechts die gegevens voorschotelen die de Vlaamse krantenconsument al kent. Ze maakten vaak voorbehoud: "We hebben te weinig feiten." Nee dus, de meest gezochte briefschrijver van dit land wordt hier niet ontmaskerd. De ene profiler is het niet altijd eens met de andere. Maar hier en daar trekt wat mist weg.

FIRMA REMMERY - LEDEGEM

U stelt een gesluierde islamitische vrouw te werk in u bedrijf. Dat kunnen wij niet toelaten. U hebt de keus ofwel gooit U die vrouw uit uw bedrijf en werkt U uitsluiten met Vlamingen, ofwel komt zij ongesluierd op het werk en blijft zij ongesluierd werken zoals alle andere vrouwen. Indien u hier niet onmiddellijk op ingaat dan zou er een situatie kunnen ontstaan zoals in Udden. U hebt tijd tot het einde van de maand. In naam van Vrij Vlaanderen

COPY AAN HET NIEUWSBLAD

De eerste brief wordt op maandag 22 november tussen reclamefolders aangetroffen in de brievenbus van de nv R. Remmery aan de Boonhoek in Ledegem. Het is een op de pc geprint A4'tje. Vet-cursieve letters.

Ook al is er op zijn bedrijf in september al eens een vrachtwagen in de vlammen opgegaan, zaakvoerder Rik Vannieuwenhuyse houdt eerst rekening met een flauwe grap. Drie dagen later arriveert echter per fax een kopie van de brief op de redactie van De Gentenaar, de Gentse editie van Het Nieuwsblad. De krant maakt op 25 november bovenaan op de voorpagina melding van de brief en verderop van de reactie van de dan nog Rik Remmery genoemde zaakvoerder: "Toegeven wil ik niet, dan zou ik een van mijn beste werkkrachten kwijtraken." De toon is gezet.

De dader, merkt Carine Hutsebaut op, kon niet raden of zijn brief in de prullenmand dan wel op de frontpagina zou belanden: "Die eerste brief is zijn zwakke punt. Hij is nog niet master of the game. Het punt waarop hij er voor alles over moet waken niet te worden ontmaskerd, is er nog niet. Er valt iets op: 'ofwel gooit U...', '...werkt U', 'indien U...' Drie keer hoofdletter U. Dat wijst erop dat die man minstens veertig jaar oud is, misschien eerder in de vijftig. Al generaties lang mijden jongeren de hoofdletter U. Bij volgende brieven, wordt het nog evidenter dat dit geen geflipte tiener is, maar een oudere man."

Een man. Eén man, geen twee of drie. Dat maakt Hutsebaut op uit het taalgebruik. Gregg McCrary is minder zeker. Na te hebben gelezen en vergeleken met latere brieven, wordt hij bevangen door de indruk dat de taalfouten een bewuste keuze zijn.

De brief is afgestempeld in het postkantoor in Roeselare. De fax vermeldt geen nummer van verzending. "Dat was ons eerste spoor", zegt woordvoerder Tom Janssens bij het parket in Kortrijk. "Het liep dood. De auteur slaagde erin te faxen van op een nummer dat ons niks wijzer maakte."

Er staan enkele joekels van taalfouten in de brief: 'u bedrijf', 'keus', 'uitsluiten'... Het meest in het oog springt 'Udden', waarmee wordt gedoeld op het Nederlandse plaatsje Uden. Daar is op 9 november, na de moord op Theo van Gogh, een islamitisch schooltje in brand gestoken. Hier heeft McCrary een groot probleem. Hij mist provocaties ten aanzien van de islam in deze brief en de volgende: "Als deze auteur heel erg anti-moslim en anti-islam zou zijn, zou ik verwachten een giftige haat te zien. Wie anderen haat vanwege raciale, etnische of religieuze verschillen, zal de haat niet isoleren naar één individu toe. It's globalized. Dit ondersteunt de hypothese dat de dader de haat fingeert en het gebruikt om te manipuleren, om een pro-islamitische backlash te creëren bij politieke leiders en het publiek."@442 REP Drop 4:Het is een hypothese die pakweg Frank Vanhecke als muziek in de oren zal klinken, maar waar Carine Hutsebaut weinig in ziet. Zij herkent in het taalgebruik een geïsoleerde Vlaamse zuurpruim. VB-stemmer, dat vast ook wel, maar voor alles een individu dat het op Rik Vannieuwenhuyse gemunt heeft: "De dader viseert die ene man. Híj moet afzien, 's nachts wakker liggen. De hoofddoekenkwestie, in november volop in het nieuws, zou een middel kunnen zijn om maximale media-aandacht te verzekeren. Maar die aandacht is een deel van het spel en van zijn genot."

FIRMA REMMERY - LEDEGEM

Wij weten nu ook waar u huis gelegen is en waar u familie woont. U kent de voorwaarden, wij voorspellen u in december een nachtmerrie. Dat is de laatste waarschuwing. Vrij Vlaanderen

De brief wordt op woensdag 2 december aangetroffen tussen de ochtendpost bij De Gentenaar. Het origineel volgt later bij de firma R. Remmery. De brieven zijn afgestempeld in Roeselare. Vrij Vlaanderen, zo heet ook het tijdschrift van de VB-jongeren, maar het zal hierna nog even duren voor de media daar de aandacht op vestigen. Net als in de eerste brief valt de onkunde over het bezittelijk voornaamwoord op: 'u huis', 'u familie'.

We mailden McCrary vertalingen naar het Engels van de dreigbrieven en wezen hem zijdelings op de taalfouten. We deden enkel de u-uw-kwestie uit de doeken, denkend dat daar eventueel iets relevants uit te puren valt. Hij mailt terug met de vraag of er evolutie zit in het taalgebruik. Dat is belangrijk, zegt hij, want taalfouten wijzen niet noodzakelijk op een lage scholing van de dader(s): "Wat je in dit soort zaken vaak ziet, is dat de auteur met opzet bij herhaling dezelfde taalfouten maakt. Om dan later grammaticaal keurig te werk te gaan en complexere zinconstructies te gebruiken. Dat zou u eens moeten nakijken."

Verrek als het niet waar is. Vanaf brief vier is er beterschap - maar één 'u' waar het 'uw' moet zijn - en vanaf zes en zeven lijkt de dader een stoomcursus Nederlands te hebben gevolgd. McCrary vindt de zaak nu hoogst intrigerend: "Hier worden nepsporen gecreëerd. Ik ben geneigd te denken dat deze persoon dit al eerder heeft gedaan."

Het is zo stilaan welletjes, vindt men bij Het Nieuwsblad, waar na ontvangst van de derde brief van 'Vrij Vlaanderen', gelijktijdig als bij Remmery, is besloten om die niet meer af te drukken. Over de inhoud is niet meer bekend dan dat de dader beweert te weten dat arbeidster Naïma Amzil in tegenstelling tot mediaberichten haar hoofddoek nog altijd draagt: 'Dat was niet de afspraak.' De brief is weer afgestempeld in Roeselare.

De dader wekt de indruk dat hij het interne reilen en zeilen bij de firma van dichtbij kan volgen. Dat hoeft niet noodzakelijk zo te zijn, maar volgens geographical profiler Bert Adriaens is Roeselare, vlak bij Ledegem, geen gekke gok. "Een brief posten is geen verdachte handeling", legt hij uit. "Zeker in onze contreien, waar de stempel, anders dan in pakweg de VS, pas in het postkantoor wordt aangebracht en dus niet te achterhalen valt in welke bus of welke straat, de brief is gepost. Het is niet nabij zo'n postbus dat de dader, gesteld dat hij dit allemaal weet, iets te vrezen heeft. Als zowel de eerste brief - de belangrijkste - als de drie volgende uit Roeselare komen, lijkt het mij dat de dader daar woont. Een bewust gecreëerd dwaalspoor kan, maar voor zover ik begrijp verandert de locatie pas vanaf de vierde brief, toen de zaak volop in de media zat en de dader er rekening mee moest gaan houden dat de politie in Roeselare postbussen in de gaten hield."

Firma REMMERY - ledegem

U collaboreert met de moslims. U bent een slechte Vlaming. Wij willen een voorbeeld stellen voor andere bedrijven. U hebt u doodsvonnis getekend. N.V.V. zweert 250.000 Euro te geven aan één van haar leden die u binnen het jaar kunnen vermoorden.

N.V.V. (nieuw vrij vlaanderen)

Copie / Nieuwsblad, Laatste Nieuws, Standaard

Ook deze brief is gepost in Roeselare, maar niet aan het bedrijf geadresseerd, wel aan het privé-adres van Vannieuwenhuyse, eveneens in Roeselare. Drie kranten krijgen een kopie, wat het gevolg kan zijn van het feit dat de derde brief niet meer opleverde dan een eenkolommer op pagina 15 van Het Nieuwsblad.

Brief vier is ondertekend met 'Nieuw Vrij Vlaanderen'. Mogelijk is de dader er achter gekomen dat het VB verre van gelukkig is met wat hij doet. Misschien was hij zich er eerst niet van bewust dat die naam al 'bezet' was. Maar nu zet hij een prijs op het hoofd van Vannieuwenhuyse. Naïma stort in, biedt opnieuw haar ontslag aan en ziet het weer geweigerd. Een protestactie waarbij al het vrouwelijke personeel van R. Remmery gesluierd zou komen werken, wordt afgeblazen. De aankondiging daarvan in de media kan de aanleiding zijn geweest voor het gewijzigde dreigement. Geen sprake meer van vuur, maar van een 'doodsvonnis'. De zaakvoerder en zijn vrouw doen geen oog meer dicht.

Toch, zegt Gregg McCrary, is brief vier eerder van aard om er niet van wakker te liggen: "Op grond van ervaringen in de VS kunnen we stellen dat hoe vager en hoe meer unfocused de bedreigingen zijn, hoe onwaarschijnlijker het is dat ze worden uitgevoerd. Hier hebben we een auteur die er in zijn eerste brief mee dreigt de boel plat te branden, in zijn vierde iemand anders te belonen die de baas komt vermoorden en het in zijn zevende zal hebben over een executie die 'binnenkort' zal plaatsvinden. Op het eind gaat het dan over kwik, waarmee hij de producten van de firma zal gaan contamineren. Die ambiguïteit, dit wisselen van dreigementen, maakt het weinig waarschijnlijk dat er ooit enig geweld komt. De auteur uit deze bedreigingen om iets anders te bekomen, en daar situeert zich zijn ware motief."

Het is een heikel punt, geeft de FBI-profiler toe, maar je moet je afvragen welk doel met de brieven is beoogd en bereikt. Het gaat hier, meent hij te begrijpen, niet om de hoofddoek van Naïma, maar om dé hoofddoek. Om politieke leiders die die aan het begin van de saga nog wilden verbieden en inmiddels gematigder standpunten innemen, tot kopstukken van het VB zelf toe. "De vraag is ook: waarom mevrouw Amzil, van wie u mij zegt dat zij perfect wordt aanvaard door de lokale gemeenschap? Ik heb al mensen zichzelf zien uitroepen tot slachtoffer om sympathie te winnen voor anderen. De politie moet elke piste volgen." En ja, benadrukt hij: ook de mogelijkheid dat er een moslimgroep achter zit die het recht op het dragen van de hoofddoek in België wil vrijwaren, of Naïma Amzil zelf.

Mooie hypothese, vindt Hutsebaut, maar de dader kon bij zijn eerste brieven toch niet bevroeden dat hij koning, bisschop en Wetstraat in beweging zou brengen en het VB voor de eerste keer sinds mensenheugenis in de peilingen zou doen zakken? "Deze dreigementen zijn niet gericht tegen Naïma, terwijl zij toch die hoofddoek droeg", zegt ze. "Het doelwit is altijd de zaakvoerder. Dit is niet politiek, dit is persoonlijk. Ik ben ervan overtuigd dat er ergens een oude vete speelt tussen de dader en Vannieuwenhuyse. Het kan iets banaals zijn, iets kleins dat hij allang vergeten is, maar in het hoofd van de dader is blijven spoken. Die is koelbloedig, berekend en beheerst. Zo lang men hem niet vindt, zit hij te genieten."

Rik Vannieuwenhuyse (51) was van 1974 tot 1987 agent bij de stadspolitie in Roeselare. Ex-collega's herinneren zich hem als een streber, iemand van de harde lijn. Nadat hij in 1987 het korps verlaten had en van zijn hobby, het kweken van wijngaardslakken, zijn beroep gemaakt had, volgde een West-Vlaams kmo-sprookje. R. Remmery, genoemd naar vrouw Rita Remmery ("voor anderstaligen is Vannieuwenhuyse onuitspreekbaar") verhuisde in 1994 van de woonst van het paar naar een nieuw gebouwde fabriek in Ledegem. Het bedrijf realiseerde in 1998 een omzet van 160 miljoen frank, vooral door de verkoop van ovenklare escargots, kippenvleugeltjes en aardappelpuree.

Naijver? Iemand die de kleine flik tot zakenman zag uitgroeien? Die zich ook nog eens Rik Remmery liet noemen, terwijl half Roeselare weet dat hij niet zo heet? "De omstandigheden zijn er om elders te gaan zoeken dan de lijst van ex-werknemers of afgewezen sollicitanten, zoals de speurders doen", zegt Hutsebaut. "Iemand kan wrokkig zijn tegen en daar jaren mee rondlopen. Door een banale gebeurtenis in zijn eigen leven, een kleine trigger, kan sluimerende wrok omslaan in regelrechte haat."

In de media zal dagenlang worden gegist over de inhoud van de vijfde brief, want deze keer ontvangen de kranten geen kopie. Het parket in Kortrijk wil niks kwijt over de inhoud, behalve dat die "zeer ernstig" is. De reden blijkt later: er zat alleen een kogel in. De brief is op woensdagochtend aangetroffen in de postbus van de firma, is voor de eerste keer níét afgestempeld in Roeselare, maar vermeldt weer 'Nieuw Vrij Vlaanderen'.

De meest in het oog springende nieuwigheid is de manier waarop het adres is aangebracht. Geen met de pc geprint etiketje, maar handschrift. Terwijl de dader de vorige keren bij het plakken van de postzegel water gebruikte in plaats van speeksel (dna), is daar een fysiek spoor. "Dit is een copycat, dan kan niet anders", zegt Kay Micklitz aan de telefoon vanuit San Antonio. "Aangezien deze zaak, voor zover ik begrijp, in die periode veel aandacht trok in de media, moet er een tweede gek aan de slag zijn gegaan."

Zelf wordt Micklitz door justitie in Texas enkel aan het werk gezet als er een handschrift voorhanden is. Op basis daarvan, zegt ze, is het een koud kunstje om de bedreiger te vinden: "Er is altijd een shortlist van potentiële vijanden. Een handschrift is als een vingerafdruk, slimmere daders weten dat. Hier zouden we er nu een hebben die eerst vier keer print, er zorgvuldig over waakt niet één vingerafdruk, haartje of enig speeksel achter te laten, om dan bij het sturen van een kogel zijn handschrift te verraden? No way. Dit is een ander."

Dat de dader, de originele dan, zo in de weer is met voorzorgen te nemen, wijst er volgens Micklitz op dat hij ofwel iemand is "die weet hoe de politie te werk gaat", ofwel een bekende is van het slachtoffer die beseft dat het geringste tipje van de sluier - "al is het maar één pennentrek" - hem prompt zal verraden.

Dat er in de zaak-Remmery copycats aan het werk zijn, is oud nieuws. Begin 2005 is er een vlaag van doodsbedreigingen aan uitbaters van pitazaken. De zaak-Remmery is hét gespreksthema aan cafétogen. Nadat bekend is geraakt dat de koning Vannieuwenhuyse en Naïma op 12 januari 2005 wil ontvangen, gaan er in Ledegem meteen geruchten als zou hij er zelf achter zitten, of zijn vrouw, "die de politiek in zou willen".

Onzin, zeggen profilers en al wie de zaak-Remmery van nabij volgde. Alvorens de uitnodiging te versturen, voerde het paleis, paranoïde als vanouds, een eigen onderzoekje. De speurders in Kortrijk werden bestookt met telefoontjes uit Laken over onderzoeksdetails. Niet om de dader te vinden, maar om voor de volle duizend procent zeker te zijn dat het niet Vannieuwenhuyse of Naïma zijn. En nog, zegt Hutsebaut: "Je kon twijfelen, maar welke ondernemer gaat in godsnaam brieven schrijven naar de media om te melden dat er kwik in zijn producten kan zitten?"

Brief vijf het werk van een copycat? Het parket in Kortrijk is niet overtuigd. Sinds dit begon, ontvangt Vannieuwenhuyse voortdurend anonieme brieven in zijn bus: scheldproza, dreigementen of wartaal. Allemaal van mensen die de zaak reuze-interessant vinden en zich ergens een rol in het geheel willen geven. Sommige van die brieven zijn met de hand geschreven, andere beplakt met uit de krant geknipte lettertjes. Ze bulken van dna en vingerafdrukken. "Die brieven nemen we niet ernstig", zegt parketwoordvoerder Janssens. "Het onderzoek spitst zich toe op zeven brieven komende van dezelfde persoon of dezelfde omgeving." Zeven? Janssens zegt het nog eens: "Zeven."

De overtuiging dat nummer vijf 'authentiek' is, is mee gebaseerd op het feit dat in volgende brieven zal worden verwezen naar de kogel(s) uit brief vijf. Maar, zegt Kay Micklitz: "Dat hij voortborduurt op die kogels is logisch. Juist doordat de copycat zo stom was om met de hand te schrijven en justitie het onderscheid blijkbaar niet ziet, voelt hij zich nog veiliger. Het is een spel, en het wordt nu pas echt leuk."

Firma Remmery-Ledegem

NVV eist de executie op van Remmery, als voorbeeld voor andere ondernemers. De executie zal uitgevoerd worden door een raszuivere Vlaming, een martelaar voor Vlaanderen, lid van NVV, een "Jack Ruby". Als bewijs sturen wij identieke kogels. NVV

Copie: het nieuwsblad, laatste nieuws, standaard

De dit keer in Kortrijk afgestempelde brief is op woensdag ontdekt tussen de post bij Het Laatste Nieuws in Kobbegem. Het Nieuwsblad zal de volgende dag zijn exemplaar ontvangen. Bij De Standaard komt niks. Het is altijd even wachten, want de dader gebruikt geen priorzegels. Sommige brieven zijn dagen onderweg. Maar deze keer blijft het ook bij Remmery zelf - voor de eerste keer - vruchteloos wachten. Deze brief moet de indruk wekken dat Vannieuwenhuyse rond deze tijd al is neergeknald.

Opmerkelijk: zaten er tussen de vorige brieven nooit meer dan twee weken, dan is er nu veertig dagen radiostilte geweest. De zaak leek weggeëbd uit onze geheugens en die van Naïma en haar baas. Hij en zijn echtgenote zijn op zaterdag 5 februari naar Zuid-Frankrijk vertrokken voor de krokusvakantie. Het is hun eerste uitje sinds het begin van de saga. Nu lijkt het alsof de dader dat weet. Waarom iets sturen naar de de prooi die toch niet in het land is?

Zit de dader echt met de verrekijker te kijken? Hij doet de heer en mevrouw Vannieuwenhuyse zoiets vrezen, maar de realiteit is vast simpeler. Op vrijdag 4 februari heeft ondernemersorganisatie Unizo R. Remmery uitgeroepen tot 'kmo-team van het jaar 2004'. Als Het Nieuwsblad daar op 5 februari over bericht, eindigt het artikel met deze passage: 'Om te bekomen van de emoties en de eindejaarsdrukte trekt de zaakvoerder met zijn vrouw Rita Remmery voor enkele dagen op vakantie naar Frankrijk.'

Geen verrekijker nodig. Twee of drie dagen na dit krantenbericht gaat brief zes op de post.

Carine Hutsebaut: "Dit is echt een ernstige indicatie dat dit weinig te maken heeft met politiek, en alles met de persoon. Dit is psychologische terreur, gericht tegen die ene man. Opmerkelijk is het geduld van de dader, zijn zelfbeheersing. Ik zie hem als een man met een narcistic personality disorder. Hij beleeft hier veel plezier aan, maar weet dat plezier te optimaliseren door een zo subtiel mogelijke timing."

Remmery - Ledegem

De executie kon niet doorgaan. De executie wordt momenteel opnieuw voorbereid en kan binnenkort plaats vinden, het kan ook zeer lang duren. De fatwa blijft zolang de hoofddoek blijft. Bij gebrek aan medewerking worden de producten van Remmery met kwik gesaboteerd. Er komt een lijst met andere Vlaamse ondernemers die ook collaboreren, hun producten worden ook geboycot. Remmery ontvangt vandaag de identieke kogels die hem zullen executeren. Dit geldt als opeising. N.V.V. en J.R.

De brief, verstuurd in Gent, is op woensdagochtend opgemerkt tussen de post op de redactie van De Standaard in Groot-Bijgaarden. Zonder kogels. Wat later komt het origineel bij Remmery aan. Mét kogels. En, blijkbaar, met een vingerafdruk erop.

Het is een nieuwtje waarvan de speurders in Kortrijk betreuren dat het uitlekt. Het parket blijkt zelfs niet bereid uit te klaren of die afdruk "op de zesde dan wel de zevende brief is aangetroffen". In de optiek van de speurders maakte de dader na al die maanden dan eindelijk eens een fout, leek het nog slechts een kwestie van wachten op de volgende en gooide de pers roet in het eten.

Operatie Vingerafdruk begint. Tientallen (ex-)werknemers van R. Remmery worden nu gesommeerd om bij de federale politie in Kortrijk vingers op inktkussentjes te komen drukken. Terwijl volgens McCrary die ene vingerafdruk net zo goed een gecreëerd nepspoor kan zijn: "Ik hoop voor de mensen in Kortrijk dat het wat oplevert, maar als je ziet hoe doordacht hier te werk wordt gegaan, valt niets uit te sluiten."

Meer dan alle vorige keren vertelt de dader in de laatste brief wel iets over zichzelf, vindt Carine Hutsebaut. Er was, eerder al, de vermelding van Jack Ruby, de moordenaar van Lee Harvey Oswald, de moordenaar van de Amerikaanse president J.F. Kennedy in 1963. "Je moet grijs haar hebben om daar nog aan te refereren." 'NVV' kort dat nu af tot 'JR', zo associaties oproepend met de slechterik in de tv-reeks Dallas, vroege jaren tachtig. "In die jaren was 'JR' een begrip, een synoniem voor de verleidelijke figuur die heel vals uit de hoek kon komen", zegt Hutsebaut. "Je komt weer uit bij een veertiger, een vijftiger, bij iemand die in die tijdgeest is blijven hangen."

Een beetje eigentijdse gifmenger denkt in termen van antrax, botox of rohypnol. Deze anoniemeling dreigt met kwik. "Op zich bewijst het niks, maar het is weer een indicatie dat zijn denkwereld in de jaren zeventig is gevormd", stelt Hutsebaut. "Had je toen niet die zaak van de kwikappelsienen?"

Het allereerste geval van mondiale paniek omdat iemand een opponent probeerde te treffen door zijn producten te vergiftigen, was in februari 1978. Het was de moeder van alle gifterreurdaden. Een Palestijnse groep die zich Arab Revolutionary Army noemde, had de West-Duitse regering in een brief laten weten dat het in een lading Israëlische sinaasappelen enkele stuks met kwik had ingespoten. Dat bleek nog zo te zijn ook. Vijf Nederlandse kinderen werden ziek. Een week lang werden massaal sinaasappelen uit de winkelrekken gehaald. In Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië werden kwiksinaasappelen ontdekt. En copycats alom. In België had de ontdekking van een met kwik bewerkte citroen in Heverlee tot gevolg dat in talloze Vlaamse gezinnen de fruitmand maandenlang leeg bleef. In hun brief schetsten de daders hun motieven: 'We willen geen mensen vermoorden, wel de Israëlische economie saboteren.'

Kwik? Moslims? Gregg McCrary is weer terug bij zijn hypothese: "Dat de brieven eerst naar de pers gaan, wijst op de behoefte aan publiciteit bij de dader. Als hij zo geobsedeerd zou zijn om de zaakvoerder te kwetsen en folteren, zou ik verwachten dat in de naar de media gestuurde brieven meer zou staan over wat voor een slechte man hij is, en veel minder over hoofddoeken. Dat hele antimoslim- en antihoofddoekgedoe is volgens mij bedoeld om het ware motief te verbergen."

De volgende stap, zo wordt algemeen gevreesd, is een anonieme brief waarin 'NVV en JR' beweren dat ze effectief kwik in enkele delicatessenpakketjes van Remmery hebben gemengd en alle warenhuizen in een vlaag van paniek de rekken leegmaken. Het zou het gelijk van Hutsebaut aantonen en het ongelijk van McCrary. Hij is er vrij gerust op: het blijft bij woorden.

Vet-cursieve letters. "Blijf de brieven lezen en herlezen", geeft de FBI-profiler als raad mee. "Blijf proberen het motief te detecteren. Dit is volgens mij niet wat het lijkt te zijn."

Bij het parket in Kortrijk laat woordvoerder Janssen weten dat de onderzoeksrechter in de zaak-Remmery "voor zover mij bekend tot nu toe nog geen beroep deed op profilers". Hij belooft wel het aanbod van de FBI over te maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234