Zaterdag 27/02/2021

AchtergrondOverlijden

Wie partner verliest, wordt nog extra gestraft met administratieve mallemolen

Hannelore Bedert verloor twee jaar geleden haar man. ‘Je schuift je verdriet aan de kant voor de administratie. Maar het komt later dubbel zo hard terug.’ Beeld ID/Christophe De Muynck
Hannelore Bedert verloor twee jaar geleden haar man. ‘Je schuift je verdriet aan de kant voor de administratie. Maar het komt later dubbel zo hard terug.’Beeld ID/Christophe De Muynck

Almaar minder financiële steun en meer administratieve rompslomp. Jonge weduwen en weduwnaars herkennen zich in het verhaal van muzikante Hannelore Bedert. Zij getuigde op Radio 1 hoe haar overlevingsmodus rouwen om de dood van haar man Stijn onmogelijk maakte.

Muzikante Hannelore Bedert vertelde bij Friedl Lesage in Touché hoe ze de eerste drie, vier maanden na het overlijden van haar man Stijn, nu precies twee jaar geleden, niet anders deed dan heen en weer lopen tussen bank, notaris, mutualiteiten en verzekeraars. “Door die rompslomp raak je in een overlevingsmodus en schuif je je verdriet aan de kant”, zei Bedert. “Alleen komt dat verdriet daarna dubbel zo hard terug.”

Liesbet De Meester (42) herkent zich in het verhaal . “Ik ben mijn man, Dieter, op 30 januari 2020 verloren.” Sindsdien zit De Meester in wat ze een gevecht noemt. Een overlevingsstrijd met allerlei instellingen.

Na het overlijden van Dieter werden alle bankrekeningen afgesloten. Behalve alle administratie die bij een overlijden komt kijken – denk aan de hypotheek op het huis, de notariskosten, de regeling van de begrafenis, de documenten van het ziekenhuis – bleven ook gewone rekeningen komen zoals voor gas, internet, elektriciteit. “Voor elke factuur moet je naar de bank met de vraag of ze die alsjeblieft willen betalen. Je voelt je echt gepakt in je waardigheid.”

Flou

Advocaat Steven Van Geert specialiseert zich met zijn kantoor Bannister in nalatenschappen. “Overlijdens brengen enorme administratieve taken met zich mee. En het klopt inderdaad, er heerst heel wat onduidelijkheid.” Zelfs voor een gespecialiseerde advocaat zoals Van Geert blijven een aantal zaken heel flou. “Neem nu dat blokkeren van de rekening. Dat is uiteraard nodig. Alleen zijn banken niet transparant over welke rekeningen ze willen betalen en welke niet.” 

Van Geert maakte het al meer dan eens mee dat cliënten een njet kregen op hun vraag een rekening te betalen. Als hij het voor hen vroeg, kon het wel. “Voor wie geen vrienden of familie heeft die op dat moment willen bijspringen, is dat een heel problematische periode. Je kunt niks doen.”

Hannelore Bedert: 'Stijn is twee jaar geleden overleden. Eindelijk heb ik de energie gevonden om me hierover op te winden.' Beeld Stefaan Temmerman
Hannelore Bedert: 'Stijn is twee jaar geleden overleden. Eindelijk heb ik de energie gevonden om me hierover op te winden.'Beeld Stefaan Temmerman

Bedert pleit ervoor om een centraal informatiepunt op te zetten waar weduwen en weduwnaars makkelijk en op een menselijke manier te weten komen wat er allemaal op hen afkomt. Ook Van Geert vindt dat geen slecht idee. “Er zijn mensen die op zo’n moment meteen een advocaat inschakelen. Alleen, wanneer mensen een advocaat zien, denken ze aan conflict. Een centraal informatiepunt waar het juridisch Chinees vertaald wordt, zou zeker nut hebben.”

Overgangsuitkering

Een centraal loket zou al wat kopzorgen oplossen, maar eigenlijk is dat maar het topje van de ijsberg van hoe we in onze samenleving met weduwen en weduwnaars omgaan.

Zo ontvangen jonge weduwen of weduwnaars met minderjarige kinderen na het overlijden van hun partner twee jaar lang een overgangsuitkering. “Ik zit nu halverwege die termijn”, zegt De Meester, “maar ik voel de hete adem al in mijn nek. Ik heb nog geen idee hoe ik het financieel zal rooien in 2022.”

Wat velen niet meteen beseffen, is dat die overgangsuitkering een brutobedrag is. Als je niet oplet, wordt dat een vergiftigd geschenk. “Ik werk zelf op een personeelsdienst”, zegt De Meester, “dus ik heb altijd de helft van dat bedrag op mijn spaarrekening gezet. Maar voor mensen die minder financieel beslagen zijn, is dat een strop rond hun nek.”

Door de overgangsuitkering belanden weduwen en weduwnaars ook in een veel hogere loonschaal, waardoor de belastingen stijgen. Bij vzw Odos (Ouders die Opnieuw Starten) pleit men ervoor dat bedrag te verlagen. “Liever 300 euro netto waarvan je weet dat je ze mag uitgeven aan basisbehoeften van de kinderen, dan 900 euro waarvan je niet weet hoeveel je precies moet teruggeven”, zegt Evi Vanheel van Odos, die de problematiek in maart vorig jaar al in De Morgen aankaartte.

Groeipakket

Tot slot krijgen partners van overleden ouders te maken met een wijziging van de (federale) kinderbijslag. Die werd vervangen door een (Vlaams) groeipakket. Hoewel er door de Vlaamse regering beloofd werd dat geen enkel kind dat geboren werd na 1 januari 2019 minder zou krijgen, bleek dat wel het geval te zijn voor kinderen die na 2019 een ouder verloren.

Vlaams Parlementslid Ann De Martelaer (Groen) maakte begin vorig jaar al eens de berekening. De overstap naar het groeipakket doet de uitkering voor een wees of halfwees met 32 tot 42 procent zakken. Hoeveel precies is afhankelijk van de leeftijd. Gemiddeld gaat het bij een kind om een bedrag van 116 euro per maand. Bij drie kinderen kan dat oplopen tot meer dan 300 euro.

Op het kabinet van Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) liet men eerder al verstaan dat het standaardbedrag inderdaad lager ligt dan vroeger. Daartegenover staat dat weduwen of weduwnaars die een nieuwe relatie aangaan, in tegenstelling tot vroeger, hun wezentoeslag kunnen houden. Men werkt aan een evaluatie van het volledige groeipakket. “Die zou dit voorjaar zeker af moeten zijn”, klinkt het.

Hannelore Bedert hoopt dat de Vlaamse regering zal inzien dat de manier waarop ze met weduwen en weduwnaars omgaat not done is. “Stijn is twee jaar geleden overleden. Eindelijk heb ik de energie gevonden om me hierover op te winden. Er is bespaard op de kap van mensen die de energie niet hebben om te protesteren. En dat in een samenleving die alle warmte kan gebruiken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234