Dinsdag 14/07/2020

AnalyseZweden

Wie nog op café wil, moet in Zweden zijn

Een volle bar in Stockholm.Beeld AP

In heel Europa zijn de cafés gesloten, maar in Zweden drinken mensen nog een pintje op het terras. Het is verboden aan de bar te staan, maar aan tafel worden klanten gewoon bediend. Ook restaurants, scholen, sportscholen en skihellingen zijn open.

Denemarken sloot scholen en grenzen, en Noorwegen verbood zijn burgers om naar hun tweede huis te gaan, maar Zweden blijft ijzig kalm onder de coronadreiging. De universiteiten zijn gesloten, en iedereen heeft het advies gekregen zo veel mogelijk thuis te werken en ouderen niet te bezoeken. Maar vergeleken bij andere Europese landen is het Zweedse regime opmerkelijk mild. 

Een meerderheid van de Zweedse bevolking steunt het beleid, maar er weerklinkt ook kritiek. Meer dan tweeduizend medisch-biologisch onderzoekers ondertekenden een brief waarin ze de Zweedse strategie tegen het virus in twijfel trekken. Vooraanstaande epidemiologen vielen de autoriteiten aan in mails die naar de Zweedse televisie lekten. 

“Hoeveel levens willen ze opofferen om maar niet in lockdown te hoeven te gaan en de risico’s voor de economie te beperken”, vraagt Joachim Rocklöv van de universiteit van Umea zich af. “Het is een groot experiment”, zei hij tegen de Financial Times. “Het zou kunnen slagen, maar het zou ook verschrikkelijk mis kunnen gaan.”

De Zweedse strategie lijkt op het beleid dat Nederland en Groot-Brittannië aanvankelijk voor ogen hadden. De gezondheidsautoriteiten willen het virus gecontroleerd laten woeden, waardoor de toestroom naar ziekenhuizen beheersbaar blijft en de bevolking weerstand opbouwt.

Huis in brand

Celbioloog Sten Linarsson van het Karolinska Instituut vergelijkt de Zweedse aanpak met het laten voortwoeden van een keukenbrand, met de bedoeling hem later te blussen. “Het risico is dat het hele huis afbrandt”, zegt hij. Volgens hem is er geen wetenschappelijke onderbouwing voor de Zweedse strategie.

Op hun beurt zeggen de Zweedse autoriteiten dat juist de wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt voor maatregelen als het sluiten van scholen en de lockdown van de samenleving. Die maatregelen zouden vooral politiek gemotiveerd zijn, om de bevolking te laten zien dat de regering een totale ‘oorlog’ voert tegen het virus. 

“Zweden kan geen draconische maatregelen nemen die slechts een beperkt effect hebben op de epidemie, maar de maatschappij lamleggen”, zei Johan Carlson, hoofd van het Zweedse agentschap voor volksgezondheid.

Intussen zijn in het Scandinavische land wel alle bezoeken aan rusthuizen verboden.

De straten zijn absoluut niet verlaten in Zweden.Beeld AP

Tot dusver blijft Zweden redelijk gespaard: er vielen 146 doden op 10 miljoen inwoners. In het veel strengere Denemarken zijn tot dusver 77 doden op 5,6 miljoen inwoners te betreuren. Zulke cijfers zeggen echter niet zo veel. Zweden kan ook pas aan het begin van een epidemie staan.

Uiteindelijk voeren de experts een strijd in het duister, tegen een nieuw virus waarover onvoldoende bekend is, erkent Anders Tegnell, de Zweedse chef-epidemioloog. “Het zou me niet verbazen als we allemaal op ongeveer dezelfde manier eindigen, ongeacht wat we doen”, zei hij aan The Observer.

Lege boulevards

Vooralsnog hopen de autoriteiten dat de Zweedse levensstijl in hun voordeel werkt. Social distancing is de normale Zweedse manier van leven, schrijft journalist Lisa Bjurwald op de website Politico. In Zweden wonen vrijwel geen ouderen bij hun volwassen kinderen, anders dan in Italië. “De meerderheid van de Zweedse huishoudens bestaat uit eenpersoonshuishoudens zonder kinderen. In oppervlakte is Zweden het derde land van de Europese Unie, maar de bevolking telt maar iets meer dan 10 miljoen mensen. De boulevards van onze grote steden zijn bijna altijd leeg.”

Het leven in Zweden gaat door, meer dan in andere landen, maar de boulevards zijn nog leger geworden. In maart verloren bijna 37.000 Zweden hun baan, meer dan tien keer zo veel als in maart 2019, hoewel het Zweedse beleid bedoeld is om de economie te ontzien.

De regering houdt de mogelijkheid van strengere maatregelen open. Met enige bezorgdheid wordt gekeken naar het Paasweekend, waarin veel Zweden op skivakantie gaan. Elisabeth Hatlem, hotelier in Stockholm, is blij dat haar een lockdown bespaard is gebleven. Niettemin is ze bezorgd, zei ze aan The New York Times. “Het voelt alsof ik in een groot experiment leef, waarbij me nooit is gevraagd of ik wilde meedoen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234