Maandag 22/07/2019

Geestelijke gezondheid

Wie negatieve gedachten afschiet, gaat level hoger: nieuw game leert kinderen rooskleurig te denken

Het figuurtje Jacob heeft last van zwart-witgedachten. Kinderen leren om deze piekerstroom neer te schieten in de serious game ‘Silver’. Beeld RV

Knal negatieve gedachten af en ga een level hoger. Het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie heeft een computerspel ontwikkeld om jongeren veerkrachtig te maken. “De game verkleint de kloof tussen denken en doen.”

“In het spel moest een soort insectenmens op een podium staan, maar zijn jasje was te klein, dus begon hij te zweten van de zenuwen. Ik heb bijna exact hetzelfde meegemaakt toen ik vroeger nog ballet deed.” De klas van Eleonore (13) uit Hasselt mocht gisteren twee lesuren lang het computerspel Silver testen. Daarin belanden virtuele figuurtjes in allerhande hachelijke situaties, die jongeren al eens bekend kunnen voorkomen. De ‘insectenmens’ kreeg last van piekergedachten en wist niet wat te doen, vertelt Eleonore. “Het helpt je in te leven in de situatie. Ik denk zelf ook wel even ‘oh nee, wat nu’ als ik iets vergeten ben, maar dat gebeurt gelukkig niet zo vaak.” 

Het computerspel wil kinderen de zogenaamde silver lining achter de wolken leren zien. “In elke situatie zijn er helpende en niet-helpende gedachten”, legt professor psychologie Gwendolyn Portzky (UGent) uit. Portzky is verbonden aan het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP) en was betrokken bij de ontwikkeling van de game. “‘Het overkomt mij weer’, ‘bij mij loopt het nooit goed’ of ‘dat feestje gaat toch niet leuk zijn’: zulke gedachten helpen je niet vooruit. Door denkpatronen te leren herkennen, kan je ze bijschaven.” Het is de klassieke aanpak van cognitieve gedragstherapie, die nu ook virtueel vorm krijgt. In Silver staan de figuurtjes voor een maalstroom van allerlei gedachten. De kinderen moeten bepalen wat helpt en niet. Negatieve gedachten mogen ze afschieten, helpende gedachten stromen verder tot in het hoofd van het figuurtje. Zo gaan ze telkens een level hoger.

De game is een initiatief van het VLESP, gesteund door Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) die daarvoor 175.000 euro uittrok. Een ‘serious game’ is een ernstige naam voor een educatief computerspel, dat naast plezier ook sociale vaardigheden wil ontwikkelen. Of in dit geval de geestelijke gezondheid bevorderen. Zowat 20 procent van de jongeren worstelde het afgelopen jaar met suïcidale gedachten, weet Portzky: “Ze voelen zich vastzitten, alsof hun probleem niet op te lossen valt.” Daarom werd bewust gekozen voor een breed preventief programma voor alle jongeren, niet enkel voor wie al slecht in zijn vel zit.

Herkenbaarheid

Een doelpubliek van jonge pubers aanspreken rond een moeilijk thema, hoe pak je dat aan? Gameontwikkelaar Curious Cats koos bewust voor een fictieve wereld, zegt mede-oprichter Dieter Honoré: “Wat kinderen leren in de game, moet een impact hebben op hun echte leven. De situaties moeten herkenbaar zijn, maar tegelijkertijd niet te confronterend of neerslachtig.” Om donkere gedachten te counteren kozen de designers voor lichtere kleuren en grappige figuren. Door fictie in te bouwen, creëert het spel een zekere afstand. Maar als de moeder van de vegetarische schildpad plots de refter binnenkomt om hem zijn brooddoos te brengen, mét vlees, herkennen jongeren het ongemak dat daarbij komt kijken.

“Ik heb een hele lieve mama, maar als zij binnenkomt als ik met vrienden afspreek, kan dat zo gênant worden.”  Ook Neil (13) mocht gisteren de game uitproberen in Hasselt. Hij begreep de schildpad meteen. “Ik ga wel niet laten merken aan mijn mama dat ik het lastig vind. Ik heb geleerd om rustig te blijven.” Behalve de schildpad is er nog een vliegende vis die meedoet aan de ‘Voice of Atlantis’, maar die vindt dat ze te weinig likes krijgt op Instagram. Een ludieke vertaling van de aandacht die heel wat kinderen vandaag op sociale media verwachten.

In de klas uit Hasselt kon de game alvast op enthousiasme rekenen. Anissa (12) zou de app zelf installeren als het kon: “Het is een super tof spel. Zo’n schildpad gemengd met een ander dier, die figuurtjes zijn echt grappig.” 

Denken en doen

Grappig, maar helpt het ook? Een eerste testronde bij meer dan 600 Vlaamse jongeren tussen 12 en 16 jaar lijkt veelbelovend. Zowel in middelbare scholen als in ziekenhuizen voor kinderpsychiatrie merkten de onderzoekers een significante verbetering van de denkpatronen. Portzky: “Na een week spelen nemen de negatieve gedachten duidelijk af. De game verkleint de kloof tussen denken en doen.” Momenteel werd ook enkel het cognitieve luik betrokken, waar het gaat over denkpatronen. In een volgende fase willen de ontwikkelaars ook emotiehantering en probleemoplossend denken stimuleren.

Het is niet de eerste keer dat een ‘serious game’ wordt ingezet om zelfdoding te voorkomen. In Nieuw-Zeeland bleek het computerspel SPARX al effectief om depressieve gedachten van jongeren te doen afnemen. In eigen land helpt de app On Track Again jongeren die een suïcidepoging hebben ondernomen. Het grote verschil met Silver is dat die laatste zich richt op alle jongeren, niet enkel op de risicogroepen. “Daarmee zijn we internationaal een voortrekker”, zegt Portzky. De bedoeling is om het spel op termijn uit te rollen in alle Vlaamse scholen, maar ook in de jeugdhulpverlening. “Zo kunnen kinderen thuis inoefenen wat ze bij de psycholoog hebben geleerd.”

Wie met vragen zit rond zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website www.zelfmoord1813.be.

De virtuele Jacob krijgt te maken met harde kritiek en ontgoocheling in de ‘Voice of Atlantis’. Een uitdagende situatie waarin jongeren zich kunnen herkennen. Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden