Vrijdag 24/05/2019

Mobiliteit

Wie lost dit op? Het BK Vingerwijzen aan het Noordstation

Vrijwilligers kuisen het station Brussel-Noord op. Beeld Baert Marc

Grote schoonmaak dan maar. Gistermiddag ging een dertigtal vrijwilligers de ruimte onder het Brusselse noordstation te lijf met emmers, trekkers en vuilniszakken. Daar verblijven intussen al vier jaar migranten in mensonwaardige omstandigheden. Toch komt er geen oplossing. De politiek raakt er immers niet uit wie verantwoordelijk is. Welkom op het Belgisch Kampioenschap Vingerwijzen. ‘Als er nieuws is, zal ik u bellen.’

Maggie De Block (Open Vld), federaal minister voor Asiel en Migratie

“We zijn het erover eens dat het zo niet kan blijven duren”, klinkt het bij Maggie De Block. Zij is als minister bevoegd voor de opvang van de vreemdelingen die in de terminal onder het station verblijven. “Ons Noordstation is voor veel mensen de in- en uitgang van Brussel.” 

Maar waarom is er na al die jaren dan nog altijd geen oplossing? “Er zijn heel veel mensen bevoegd. Dat kluwen maakt het niet makkelijker. Ik tracht alles nu te coördineren. Er zijn vier jaar lang pogingen gedaan, een dag langer zal ook nog wel lukken (De Block nam haar oude post van Asiel en Migratie in december vorig jaar opnieuw over van staatssecretaris Theo Francken na het vertrek van de N-VA uit de federale coalitie, SKE/JVH).”

De vele bevoegde politici doen er nu goed aan even radiostilte in te bouwen, zegt ze. “Voor mijn komst is het allemaal misgelopen door gestook van alle kanten. Zo gaan we niet vooruit. We worden allemaal onnozel gebeld door journalisten, en ondertussen moeten we nog wel met elkaar vergaderen en overeenkomen. Het vertrouwen moet groeien tussen de mensen rond de tafel, dat is in het verleden duidelijk niet gebeurd. We moeten in de luwte kunnen werken, en alle neuzen in dezelfde richting kunnen zetten. Als er nieuws is, zal ik u bellen.”

Pascal Smet (sp.a), Brussels minister voor Mobiliteit

De uitleg van Maggie De Block is al te makkelijk, valt te horen bij minister Smet. Hij liet eerder al verstaan dat er een onthaalcentrum moet komen voor de migranten onder het station. 

“Kijk eens in de grondwet wie er bevoegd is voor Asiel en Migratie. De gemeente? Neen. Het Gewest: ook niet. Wel het federale niveau. Dit is geen geval van politici die allemaal naar elkaar wijzen. Er is de laatste twee jaar één partner geweest die zijn taken niet uitvoerde. Het Gewest wil graag constructief meewerken, maar het is de verantwoordelijkheid van de federale overheid om de eerste stap te zetten en met een oplossing te komen”, zegt woordvoerder Mathias Dobbels.

Toch ziet hij een trendbreuk met De Blocks voorganger, staatssecretaris Theo Francken (N-VA). “De ontmenselijking van de voorbije jaren is niet tolereerbaar. We begrijpen dat minister De Block in tegenstelling tot haar voorgangers wel werk wil maken van een oplossing, dus daar kijken we naar uit.”

Overlast onder het treinstation Brussel-Noord. Beeld Wouter Van Vooren

Dat er ondertussen ook politieke discussie is over de verplaatsing van de bushaltes, is niet de essentie van de zaak, klinkt het. “Aan de kern ligt een opvangprobeem dat niet opgelost wordt. Zolang de kern niet wordt aangepakt, krijg je dit soort gevolgen.”

Later op de dag blijkt dat een dertigtal vrijwilligers naar het Noordstation is getrokken om de boel op te kuisen. Letterlijk. Met borstels en emmers willen ze ook aanklagen dat de politici alsmaar de zwartepiet naar elkaar doorschuiven. Maar daar wil het kabinet van Smet geen verdere reactie meer op geven. “Wij zijn niet verantwoordelijk voor het onderhoud van het gebouw.” 

Die verantwoordelijkheid zou bij de Brusselse minister-president Rudi Vervoort (PS) zitten. Maar ook zijn kabinet kon vrijdag niet meer reageren. 

Bernard Clerfayt (DéFi), burgemeester van Schaarbeek

“Elke migrant in het Noordstation is een bewijs dat de asielpolitiek van Theo Francken en Jan Jambon (N-VA) faalt.” Aan het woord is Bernard Clerfayt, de DéFi-burgemeester van Schaarbeek, in mei 2018. Het Noordstation ligt op zijn grondgebied. “Ik kan de asielproblematiek van de federale regering niet oplossen. Wij hebben afgelopen zomer al om hulp gevraagd. Toen sliepen er zelfs 400 mensen in het station. Maar de federale regering wil niets doen.”

“De onveiligheid die buschauffeurs voelen aan het Noordstation is de schuld van een spelletje verantwoordelijkheden doorschuiven van de federale regering en het Brusselse Gewest.” Aan het woord is opnieuw Clerfayt, nu in juli 2018. De burgemeester vraagt de federale regering om een “structurele oplossing” te vinden voor de migranten. Tegelijk wil Clerfayt dat het Gewest de gebrekkige infrastructuur van het busstation aanpakt.

Tot op vandaag vindt Clerfayt dat het federale niveau veel te weinig doet. “Telkens als de politie een administratieve controle uitvoert, moeten we bij de Dienst Vreemdelingenzaken gaan vragen wat we met die mensen moeten doen. In meer dan 90 procent van de gevallen krijgen we het antwoord dat we hen moeten vrijlaten omdat er geen plaats is in gesloten centra. Dus lopen ze maar vrij rond”, zei hij vorige week in De zevende dag.

Emir Kir (PS), burgemeester van Sint-Joost-ten-Node

Emir Kir, de socialistische burgemeester van Sint-Joost, is kwaad omdat de Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn haar haltes onder het Noordstation “zonder enig overleg” heeft verplaatst naar het Rogierplein – op het grondgebied van Sint-Joost.

“De gemeente betreurt deze machtsgreep die zonder enig overleg is gepleegd, en tolereert geen enkele overlast op zijn territorium”, schrijft Kir in een communiqué. Sint-Joost zal daarom “alle maatregelen nemen om een einde te maken aan de illegale bushaltes die voor enorme veiligheids- en mobiliteitsproblemen zorgen”. Concreet heeft burgemeester Kir aan zijn politiediensten gevraagd om alle verkeersinbreuken te beboeten.

Volgens de socialist is het aan de federale regering om gepaste opvang te voorzien voor de migranten. “Het is onbegrijpelijk en ontoelaatbaar dat de federale overheid een plaats van dergelijk belang aan haar lot overlaat en de situatie laat escaleren. Tot op het punt dat werknemers en pendelaars zich niet meer in het station durven begeven”, schrijft hij. “Dat is nochtans een van de belangrijkste toegangspoorten tot de hoofdstad.”

Vrijwilligers aan het werk in het Noordstation. Beeld Baert Marc

Ben Weyts (N-VA), Vlaams minister voor Mobiliteit

Bij Vlaams minister Weyts klinkt een diepe zucht. Hij kan maar moeilijk begrijpen dat Emir Kir dwarsligt bij het verplaatsen van de haltes. “Het getuigt niet van al te veel medewerking vanuit Brussel. Die bussen zijn er niet enkel voor Vlamingen, hè. Het is ook een aanbod voor de modale Brusselaar. Het is erg betreurenswaardig dat je dan met alle middelen wordt tegengewerkt. Ik weet niet hoe ik het anders moet omschrijven.”

‘We hebben niet altijd goedmenende partners rond de tafel gekregen. We stuiten altijd weer op onwil, of op kafkaiaanse toestanden”, vervolgt Weyts. Ter illustratie: onlangs lag het voorstel op tafel om op het plein voor het station met tijdelijke haltes te werken. “Daarvoor moet je enkel tijdelijke paaltjes zetten, en moet je geen vergunning aanvragen. Je moet dan weer wél een vrijstelling van vergunning vragen. Daar kwam geen antwoord op.”

Ten gronde is het federaal niveau bevoegd, vindt ook Weyts. “Maar dat hoeft de stad en het Gewest niet te beletten om op korte termijn mee te werken om de gevolgen van de problemen aan te pakken.” De oplossing is volgens hem vrij eenvoudig. “De politie moet het daar gewoon ontruimen. Als je zorgt voor huisvesting – want dat is de terminal geworden – en medische zorgen, drank- en voedselbedeling, dan zullen die mensen blijven komen. Dat is de pijnlijke waarheid. Je moet ten minste het kraantje toedraaien, en dan een oplossing vinden voor de mensen die er nu zitten.”

Dat enkele tientallen vrijwilligers dan maar het heft in eigen handen hebben genomen, is volgens de woordvoerder van Weyts nog een “mooi maar symbolisch gebaar”. “Wij delen de frustratie van die mensen”, zegt Michaël Devoldere. “Want wij zitten in een soortgelijke situatie. Ook wij zijn niet bevoegd om iets te doen.” 

Vuiligheid onder Brussel-Noord. Beeld Tim Dirven

Pieter De Crem (CD&V), federaal minister van Binnenlandse Zaken

Pieter De Crem heeft net als Maggie De Block weinig zin om te zwartepieten. Als minister van Binnenlandse Zaken is hij bevoegd voor de politiediensten en de openbare veiligheid, al is dat een gedeelde verantwoordelijkheid. “We willen onze verantwoordelijkheid niet van ons afschuiven. Ordehandhaving is zeker een deel van de oplossing. In de eerste plaats is dat een verantwoordelijkheid van de burgemeester en de lokale politie, maar hij kan altijd federale hulp vragen”, zegt woordvoerder Erik Eenaerts.

Maar met die vaststelling wil hij niet zeggen dat het aan de burgemeester is om actie te ondernemen. “We gaan geen spelletjes spelen, de situatie is onhoudbaar. Er moet iets gebeuren, en dat kan enkel in goed overleg. We vinden het allemaal schrijnend voor die mensen in het station. De politie heeft de bevoegdheid om hen naar hun papieren te vragen en eventueel naar een opvangcentrum over te brengen, maar er is een grotere oplossing nodig. Er zijn veel actoren, en transitmigratie is een moeilijk probleem.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.