Zondag 25/09/2022

'Wie kritiek heeft, moet nu even zwijgen'

Met een waarschuwende vinger in de lucht en een hand op de Koran bezwoer Alireza Mataji dat een compromis over het Iraanse nucleaire programma er nooit zou komen. De lichtbebaarde student van 26 en zijn vrienden organiseerden maandenlang conferenties, demonstraties en bijeenkomsten tegen een nucleaire deal. Ze hadden daarvoor de goedkeuring van de geestelijken en commandanten die leiding geven aan de Iraanse hardliners. Zalen vol bezorgde Iraniërs hield hij voor dat 'grote Satan' Amerika onbetrouwbaar is.

Vandaag, aan de vooravond van een potentieel historische overeenkomst tussen Iran en de Verenigde Staten, zit Mataji thuis bij zijn moeder. "We zijn onze strategie aan het overdenken", zegt hij met een piepstem aan de telefoon.

Niet alleen Mataji, maar alle Iraanse hardliners - een groep die al tien jaar de touwtjes strak in handen heeft in Iran - hebben de afgelopen weken helemaal niets gezegd, ook al lijkt een nucleaire overeenkomst op handen. "Ze hebben zich opmerkelijk stil gehouden", zegt journalist Nader Karimi Joni, een voormalig lid van de Revolutionaire Garde en de baseeij, een paramilitaire group.

De stilte volgt de politieke lijn die is uitgezet door opperste leider ayatollah Ali Khamenei, die de afgelopen jaren door de hardliners nog meer op een voetstuk is geplaatst. Hij heeft de laatste maanden laten zien dat hij serieus is over de onderhandelingen. Vorige week bekritiseerde de ayatollah de Amerikaanse president Obama die in een boodschap had gezegd dat er 'elementen' zijn in Iran die tegen een diplomatieke oplossing zijn.

"Dat is een leugen", zei Khamenei. "Niemand in Iran is tegen een diplomatieke oplossing. Wij zijn wel tegen de opdringerigheid van de Amerikanen." Het Iraanse team van onderhandelaars, dat lang het doelwit was van de hardliners, noemt hij "goede mensen die werken voor het land".

Het zwijgen van de hardliners over de nucleaire onderhandelingen weerspiegelt ook de recente successen van Iran in de regio. De invloed van de islamitische republiek in Irak, Libanon, Syrië en recentelijk ook Jemen is sterk toegenomen. Als gevolg hiervan zijn er geen demonstraties meer in Teheran tegen een nucleair akkoord.

Bijeenkomsten georganiseerd door studenten als Mataji zijn afgelast. Billboards met bewerkte foto's van Amerikaanse onderhandelaars als commando's en duivels zijn vervangen door slogans met steun voor de regering van president Hassan Rouhani en zijn "internationale handreiking".

Het is duidelijk, zegt oud-Gardist Joni, dat de hardliners is verteld zich stil te houden. "Wie kritiek heeft moet zijn mond houden, omdat uitspraken de Iraanse onderhandelingspositie kunnen schaden", zegt hij. "Wellicht dat ze in de toekomst wel weer van pas komen."

De hardliners zelf zijn het daar roerend mee eens. "Wij gaan geen brieven schrijven of andere onzin zoals we in de Verenigde Staten zien", zegt Hamidreza Taraghi, een hardliner en politiek analist. "Iran spreekt met één stem."

Het maakt volgens Taraghi niet uit wat er uit de onderhandelingen komt. "Of we krijgen onze zin - dan wint opperste leider Khamenei", zegt hij. "Of de Amerikanen bewijzen andermaal aan ons volk dat ze onredelijk zijn en de gesprekken falen door hen. Dan wint opperste leider Khamenei ook."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234