Woensdag 05/10/2022

NieuwsBoosterprik

Wie krijgt de herfstbooster? En beschermen onze vaccins tegen de nieuwe varianten?

 Vaccinatiecentrum Pacheco in Brussel. Beeld Wouter Van Vooren
Vaccinatiecentrum Pacheco in Brussel.Beeld Wouter Van Vooren

Vanaf vandaag ontvangt elke meerderjarige een nieuwe uitnodiging voor een nieuw coronaprik. Een herfstbooster moet de bevolking beschermen tegen een nieuwe besmettingsgolf in het najaar, al blijft het afwachten of we meteen met aangepaste vaccins kunnen prikken.

Jorn Lelong

Waarom komt er een nieuwe boosterronde?

De vaccins doen nog steeds hun werk, maar hun bescherming neemt in de loop der tijd af. Eerst tegen infectie, maar later ook tegen ernstige ziekte of ziekenhuisopnames. Met een nieuwe boostercampagne wil de taskforce de immuniteit bij de bevolking opkrikken om te vermijden dat een nieuwe opstoot aan besmettingen opnieuw de eerstelijnszorg en de ziekenhuizen onder druk zet, want de zorgsector kampt al met een personeelstekort. “Volgens de huidige modellen mogen we een besmettingsgolf verwachten tegen midden oktober of november”, zegt Dirk Ramaekers, hoofd van de taskforce Vaccinatie. “We hopen dus dat we tegen dan de voornaamste doelgroepen gevaccineerd hebben.”

Wie krijgt de herfstbooster?

Vanaf de tweede week van september komen eerst de 65-plussers, mensen met een verzwakte immuniteit of onderliggende aandoening en de zorgverleners aan de beurt. Daarna komt de rest van de bevolking aan bod, aflopend op leeftijd.

De boostercampagne richt zich voornamelijk op de risicogroepen. Bij de volwassenen tussen de 18 en de 50 wordt het vaccin niet aanbevolen, maar ‘aangeboden’. In Vlaanderen krijgt iedere volwassene wel een brief met een uitnodiging voor het vaccinatiecentrum in de brievenbus, in Wallonië en Brussel is dat niet het geval.

Minderjarigen krijgen voorlopig geen brief in de bus. Wie wel opnieuw in aanmerking komt, zijn de 80-plussers en de inwoners van de woon-zorgcentra. Zij kregen net voor de zomer al hun vierde prik. Zodra er drie maanden verstreken zijn na hun laatste prik, mogen ze een herfstbooster halen.

Met welk vaccin wordt geprikt?

De boosterronde gebeurt uitsluitend met de mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna. Anders dan bij de vorige prikken krijgen we deze keer waarschijnlijk een ‘bivalent’ exemplaar. Die is ontwikkeld om bescherming te bieden tegen zowel de oorspronkelijke Wuhanvariant als de omikronvariant BA.1. Het vaccin is wel nog niet goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA). Op 1 september zou duidelijk moeten worden of de nieuwe booster van zowel Pfizer als Moderna in Europa gebruikt mag worden. Die kans lijkt groot, want ook het Verenigd Koninkrijk keurde de ‘bivalente’ vaccins al goed.

“Eigenlijk is er aan dit vaccin ook weinig aangepast”, zegt bioloog Tom Wenseleers (KU Leuven). “Het bestaat voor de helft uit het bestaande vaccin, en voor de helft werd daar een vaccin aan toegevoegd dat gebaseerd is op de eerste omikronvariant. Het gaat hooguit om tien tot twintig mutaties op de hele mRNA-code.”

Omikronvariant BA.1 circuleert al sinds eind vorig jaar en zorgde quasi overal ter wereld voor grote besmettingsgolven. Hoe komt het dan dat we nog steeds moeten wachten op een vaccin dat beter tegen omikron beschermt? “De farmabedrijven kunnen niet voor elke variant een nieuw vaccin maken”, zegt Ramaekers. “Pas na een aantal maanden besloten ze dat er voldoende argumenten waren om een nieuw vaccin te ontwikkelen. Tegen juli hadden ze de klinische data van de testtrials afgerond, dan duurt het nog twee maanden voor de geneesmiddelenagentschappen alles nagekeken hebben. Wellicht zorgt de zomer daarin voor enige vertraging.”

Volgens Wenseleers gaat het doorlopen van de procedures nog steeds te traag. “Als je ziet dat er binnen het jaar na de uitbraak al coronavaccins waren, dan is een halfjaar tijd voor een kleine aanpassing te lang. In die tijd hadden heel wat extra mensen al beschermd kunnen zijn.”

Eenmaal het vaccin goedgekeurd is, zou het in principe wel snel kunnen gaan. “Moderna en Pfizer wachten de goedkeuring niet af en hebben al heel wat nieuwe boosters geproduceerd”, zegt Ramaekers. “Daardoor zouden we op korte termijn genoeg vaccins moeten hebben om iedereen die in aanmerking komt een prik te geven.”

Beschermen die vaccins ook tegen de nieuwe varianten?

Eigenlijk zijn ook de nieuwe ‘bivalente’ vaccins alweer een stukje verouderd. Vandaag is het niet langer de omikronvariant BA.1, maar vooral de subvariant BA.5 die in ons land rondgaat. Toch zijn de ‘bivalente’ vaccins wel degelijk een verbetering. Zo bleek uit labonderzoek dat de ‘bivalente’ booster van Moderna 70 procent meer antistoffen opwekt tegen BA.4/BA.5 dan de huidige booster.

“Het is bovendien niet de bedoeling om met deze vaccins alleen op BA.5 te mikken, want de kans is groot dat er tegen oktober alweer andere varianten opkomen”, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (UAntwerpen), lid van de taskforce Vaccinatie. “Deze nieuwe vaccins gaan in de eerste plaats onze bestaande immuniteit opkrikken, maar ook bredere bescherming bieden voor wat nog komt.” Voor elke nieuwe variant een nieuw vaccin ontwikkelen, is sowieso onhaalbaar. Bovendien bestaat de kans dat er een nieuwe variant opduikt die niet afgeleid is van omikron, maar van een eerdere variant.

Als de nieuwe vaccins niet op tijd goedgekeurd worden, dan zal volgens de taskforce de boostercampagne afgetrapt worden met de huidige boosters. Ook al betekent dit dat de minst aangepaste boosters naar de meest kwetsbare doelgroepen gaan. Uit onderzoek in Israël bleek wel dat in de maand na een vierde prik van de huidige booster slechts 7 procent doorbraakinfecties voorkwamen bij 30.000 zorgmedewerkers. Bij ziekenhuispersoneel dat nog maar drie dosissen had gekregen, was dat 20 procent. “Dat toont dat ook een boosterprik met de huidige vaccins nuttig is om de bescherming op te krikken”, zegt Van Damme.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234